Klimaatminister Sophie Hermans (VVD) 'baalt' ervan dat Nederland niet op weg is om de klimaatdoelen voor 2030 te halen. In tegenstelling tot haar voorganger Rob Jetten kan ze niet met miljardensubsidies strooien. Tijd is nu haar grootste vijand.
"De tijd van snelle winst, de eenvoudige keuzes, de oplossingen die we niet voelen, die is voorbij", zei Hermans in de Tweede Kamer. Er moet extra klimaatbeleid komen en dat wordt "voelbaar en zichtbaar", aldus de minister.
Ze doelde hiermee op de burger, die misschien gaat merken dat belastingen op vervuilend gedrag omhooggaan, of dat er meer windmolens in het landschap verschijnen. Maar ze had het net zo goed kunnen hebben over haar eigen coalitiepartners, die aanvoelen dat er maatregelen aan zitten te komen waar geen van de vier partijen op zit te wachten.
Toch hebben de coalitiepartijen in hun regeerprogramma afgesproken dat er extra maatregelen moeten komen als blijkt dat de klimaatdoelen buiten bereik zijn, zoals het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) afgelopen maand berekende. Waar de megatonnen CO2-reductie dan vandaan moeten komen, zal de komende maanden onderwerp zijn van moeilijke discussies.
Het vorige kabinet kon nog een bak miljardensubsidies uitstrooien over het land om de CO2-uitstoot omlaag te brengen, Hermans moet het met minder geld doen. Toch hoeft geld niet de grootste belemmering te zijn. Dat is tijd.
Met de val van het laatste kabinet-Rutte in juli 2023 is de ontwikkeling van nieuw klimaatbeleid stil komen te staan. De nieuwe coalitie die een jaar later aantrad, heeft verschillende geplande maatregelen geschrapt: van rekeningrijden tot een hogere CO2-heffing voor de industrie. Hermans wil in het voorjaar van 2025 met een nieuw klimaatpakket komen. Het 2030-doel staat dan al om de hoek.
"Eigenlijk ben je twee van de zeven jaar kwijt", zei PBL-directeur Marko Hekkert bij de presentatie van de jaarlijkse doorrekening van het klimaatbeleid. Hij wijst erop dat het vaak lang duurt voordat maatregelen een effect hebben op de CO2-uitstoot. Wie nu gaat investeren in extra windmolens, ziet ze met een beetje geluk over zeven jaar draaien. Te laat dus om Nederland nog te helpen aan 55 procent minder uitstoot in 2030.
Het invoeren van een nieuwe wet die burgers of bedrijven tot schoner gedrag moet dwingen kost al gauw vijf jaar. Een nieuwe belasting: drie jaar. Het snelst is om bestaande belastingen aan te passen. Dat kan binnen een jaar.
Het leidt tot de onvermijdelijke conclusie dat de klimaatdoelen vooral binnen bereik kunnen komen door vervuilend gedrag de komende jaren duurder te maken. Daarvoor zijn ideeën genoeg. Denk aan het hangen van een kilometerprijs aan autogebruik, het verhogen van de accijnzen op fossiele brandstoffen, of een hogere energiebelasting op gas.
Het voordeel is dat die maatregelen ook geld opleveren, dat je weer kunt gebruiken om duurzaam gedrag te belonen. Maar op al deze vlakken beweegt de coalitie juist de andere kant op: er gaat een streep door rekeningrijden, de benzineaccijns en gasbelasting gaan omlaag.
Een ambtelijk onderzoek stelde in 2023 nog wel meer plannen voor die de CO2-uitstoot met de benodigde megatonnen omlaag zouden kunnen brengen. Wat te denken van het snijden in de veestapel door veehouders te dwingen minder intensief te worden. Of het introduceren van een vlees- en zuivelbelasting, en het verplichten van meer plantaardig voedsel in supermarkten en fastfoodrestaurants.
Dat zijn stuk voor stuk plannen die niet kunnen rekenen op steun van de BBB, die juist wil opkomen voor de (intensieve) veehouderij en de vlees- en zuivelverkoop die daarbij hoort. Toen een aantal van deze voorstellen vrijdag in Café Kockelmann werden voorgelegd aan BBB-Kamerlid Henk Vermeer, varieerden zijn reacties van "no way" tot "vergeet dat helemaal".
De opties die mogelijk wél acceptabel zijn voor alle coalitiepartijen, zullen dan toch geld kosten. Maar het is onduidelijk waar de miljarden voor nieuwe klimaatsubsidies vandaan moeten komen, net zoals het de vraag is of zulke subsidies binnen vijf jaar voor uitstootvermindering zullen zorgen.
Hermans herhaalt keer op keer dat de klimaatdoelen voor 2030 overeind staan - en dat ook haar coalitiepartners daarvoor hebben getekend. In het voorjaar zal blijken of het is gelukt om de nodige meloenen te slikken.
Een voorproefje krijgen we mogelijk al woensdag, als de Tweede Kamer debatteert over de begroting van het klimaatministerie van Hermans. Dan horen we wellicht ook meer van de PVV. De partij die voor de verkiezingen al het klimaatbeleid 'door de shredder' wilde halen, houdt zich de afgelopen weken opmerkelijk stil over dit onderwerp.
Source: Nu.nl economisch