Meteorologen gaven al waarschuwingen voordat de overstromingen in Spanje fataal werden. Maar de lokale autoriteit stuurde pas dinsdagavond een alarmmelding, een waarschuwing die voor zeker 217 mensen te laat kwam. Dit ging (en gaat) er mis in het actieplan.
Dinsdagochtend gaf het Spaanse weerinstituut AEMET code rood uit voor Valencia. Maar toen liep het water al door de straten en was er enorme overlast. Een dag later werd duidelijk dat er zeker 95 mensen om het leven waren gekomen door de overstromingen. Inmiddels staat het dodental op 217 en zijn er nog tientallen mensen vermist.
"Ze wisten al dat het heel flink zou gaan regenen", zegt KNMI-klimaatexpert Bart Verheggen tegen NU.nl. De Spaanse autoriteiten hadden dus al sterker kunnen reageren op de extreme regenval, want dát er veel water ging vallen was zeker.
Maar vanwege de vele bewegingen in de lucht is het precieze pad van weersverschijnsel DANA moeilijk te voorspellen, zegt Verheggen. Die weg wordt duidelijker naarmate DANA dichterbij komt, maar "zelfs een dag van tevoren blijft het lastig om de exacte locatie te bepalen".
Het is de vraag of AEMET voldoende deed. Het uitgeven van code rood blijft volgens Verheggen een "ingewikkelde afweging". "Als je te vroeg waarschuwt en het valt uiteindelijk mee, is er het risico dat mensen de codes niet meer serieus nemen."
Meteoroloog González Alemán van AEMET waarschuwde al voor de gevolgen van het weersverschijnsel. "Deze DANA heeft veel potentieel om een grote impact te hebben", schreef hij op 25 oktober op X. Als die fatale impact zichtbaar wordt, schrijft Alemán dat hij "teleurgesteld" is in de maatschappij.
De plaatselijke overheid had dan ook meer kunnen doen, zegt Eric Storm, universitair hoofddocent algemene geschiedenis aan Universiteit Leiden en gespecialiseerd in Spaanse politiek. Het lokale bestuur, de Comunidad Valenciana, bestaat uit de provincies Valencia, Castellón en Alicante. "Die overheid is grotendeels verantwoordelijk voor de directe hulpverlening en de inzet van de politie en brandweer."
Dat bestuur is volgens Storm een "conservatief vriendengroepje". "Ze hebben vrienden op cruciale posten gezet. Zij zitten er pas kort en zijn erg onervaren." Zo zei de regionale president Carlos Mazón bij een persmoment dat "de intensiteit naar verwachting afneemt".
Even later werd dat bericht ingetrokken, toen bleek dat het water uit hoger gelegen gebieden nog omlaag moest komen. In de informatievoorziening is dus zeker verbetering nodig, zeggen de experts.
Kon de Spaanse politiek niet eerder bijspringen? Dat kan wel, maar dat wilde de Comunidad Valenciana niet. Mazón kondigde daarom noodniveau 2 af en niet het hoogste, want dan zou de staat de leiding overnemen, zegt de Spaanse klimaatjournalist Lluís Freixes Carbonell tegen NU.nl.
Dat vertelt ook NU.nl-verslaggever Eimert Pruis, die in Spanje zit. "Als het naar niveau 3 gaat, zegt Mazón eigenlijk dat hij het niet meer aankan. Bovendien wordt hij vanaf dan politiek verantwoordelijk gehouden voor wat er gebeurt. Dat is niet het geval bij niveau 2. Nu is hij wel het politieke gezicht, maar juridisch niet aansprakelijk."
Overigens wilde premier Pedro Sánchez de coördinatie niet overnemen, zegt Storm. "De chaos zou dan nog groter worden, want de landelijke overheid heeft geen directe lijn met de regionale hulpdiensten."
Sánchez heeft wel het leger ingezet, maar dat gebeurde pas donderdag. Eerst stuurde hij 500 militairen naar het rampgebied, inmiddels zijn er 7.500 militairen aanwezig, schrijft Reuters. Ook heeft hij politieagenten en beveiligers naar het gebied gestuurd.
Sánchez stelt dat "als Comunidad Valenciana meer hulp nodig heeft, het daarom moet vragen", schrijft elDiario. De Spaanse nieuwssite schrijft over het "politieke gesteggel" tussen de twee. Mazón is van mening dat hij wel op tijd hulp heeft aangevraagd, namelijk dinsdag om 15.00 uur. Volgens Sánchez klopt dat niet. Het blijft onduidelijk wat waar is, maar de verantwoordelijkheid ligt bij Mazón.
"Ondertussen blijft veiligheidsniveau 2 van kracht en dat lijkt ook niet meer te veranderen, ondanks dat er maandag opnieuw code rood is uitgegeven. Dat is heel vreemd, want het gaat om de dodelijkste ramp in het land sinds dertig jaar", zegt Pruis.
Er overheerst dan ook een gevoel dat hulp "te laat arriveerde", zegt Freixes Carbonell. "De waarschuwing voor inwoners kwam erg laat. Veel mensen gingen toen hun auto's verplaatsen en andere dingen doen, wat mensenlevens kostte." Dat had volgens hem voorkomen kunnen worden als de alarmmelding eerder was verstuurd.
Het leidde tot grote woede onder Valencianen. Inwoners voelen zich volgens Freixes Carbonell "verlaten". De sfeer is triest en verslagen, vertelt Pruis. "De hulp kwam volgens velen te laat en is nog steeds onvoldoende."
Dat beaamt Freixes Carbonell. "De slogan die zowel links als rechts te horen is, is 'Alleen het volk redt het volk'."
Source: Nu.nl algemeen