Het laatste Lenin-museum in Europa is dan toch gesneuveld. Het museum in het Finse Tampere, geopend sinds 1946, sloot zondag zijn deuren. In februari zal het heropenen onder een nieuwe naam: museum voor oostelijke betrekkingen.
is correspondent Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Het museum was gevestigd op een historische plek: de Hal van het Volk in Tampere, waar de architecten van communistisch Rusland, Vladimir Lenin en Josef Stalin, elkaar voor het eerst ontmoetten. Dat was in 1905, toen beiden op de vlucht waren voor de Russische tsaar.
Geen toeval dus dat de Fins-Russische vriendschapsvereniging hier in 1946 het Lenin-museum stichtte, deel van een trits aan Lenin-gedenkplaatsen in Europese landen die onder de knoet van Moskou leefden. De expositie vormde een eerbetoon aan de grondlegger van de communistische partij. De meeste artifacten kwamen van het al bestaande Lenin-museum in Moskou.
Decennialang was het een populaire toeristische attractie, zeker voor bezoekers uit het oosten. Sovjet-leiders als Nikita Chroesjtsjov en Leonid Brezjnjev kwamen langs, evenals Yuri Gagarin, de eerste man in de ruimte. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie (1991) gingen op veel plekken, inclusief Rusland, Lenin-memorabilia tegen de vlakte. Tampere bleef zijn cultbestemming koesteren.
Maar de tijden veranderden. In 2014 – het jaar waarin Rusland de Krim innam – nam een organisatie voor sociale geschiedenis het beheer van het museum over van de vriendschapsvereniging. De tentoonstelling werd grondig vernieuwd, waarbij veel meer aandacht kwam voor de donkere kanten van Lenins erfenis, inclusief terreur en strafkampen. Bezoekers leerden ook over de invloed van het communisme op Finland, waar in 1918 een bloedige burgeroorlog ontstond tussen de door Lenin gesteunde Roden en de kapitalistische Witten.
In de vernieuwde tentoonstelling bleven de wassen beelden van Lenin en Stalin staan. Wel met een knipoog: Lenin werd op een motor gezet. Met de oorlog in Oekraïne was de lol eraf. ‘Het perspectief van mensen is veranderd’, zei directeur Kalle Kallio dit jaar tegen de Britse krant The Times. ‘Wij zijn nu zowel het meest verkeerd begrepen als het meeste gehate museum van Finland.’
Na lang wikken en wegen maakte Kallio begint dit jaar bekend dat de naam voorgoed zou verdwijnen. ‘We willen geen gevangenen van het verleden blijven’, aldus de directeur tegen publiek omroep YLE. ‘Misdaden door een autoritair bewind zijn in Rusland weer gemeengoed, maar ze hebben nauwelijks nog iets te maken met Lenin, die al honderd jaar dood is.’
De directeur vertelde dat hij sinds de oorlog in Oekraïne moeite had met het vinden van financiering voor het Lenin-museum. Het tekent de houding van veel Finnen, die zich door de oorlog in Oekraïne drastisch tegen Moskou hebben gekeerd. Finland werd lid van de Navo en de grens tussen beide landen is al bijna een jaar gesloten. Vorige week beveelde een rechter de inname van Russisch vastgoed en andere bezittingen in Finland, ter waarde van 4 miljard euro.
Het nieuws over de sluiting van het Lenin-museum zorgde dit jaar voor opmerkelijk veel bezoekers: ruim 22 duizend, bijna net zoveel als in het recordjaar 1986. Vooral in het afgelopen (slot)weekend liep het storm, toen 1.200 mensen afscheid kwamen nemen van Lenin op zijn motorfiets.
Het nieuwe museum zal zich meer richten op de Fins-Russische geschiedenis, voor, tijdens en na het communisme. De wassen beelden van Lenin en Stalin gaan de opslag in. De motorfiets is geveild en wordt deze week opgehaald. De echte Lenin zat daar overigens nooit op. Het rijwiel, ontworpen ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de communistische revolutie, werd begin jaren zeventig gemaakt in Kyiv.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant