Met een raadsenquête hoopt Almere te achterhalen waarom de Floriade van 2022 eindigde in een debacle. Voormalig burgemeester Annemarie Jorritsma werd maandag als eerste verhoord. ‘Dat we wonnen van Amsterdam, vonden we echt leuk.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
Goedgemutst stapt Annemarie Jorritsma (74) op deze maandagochtend de raadzaal in Almere binnen, goedgemutster dan je misschien zou verwachten van een oud-burgemeester die verantwoording komt afleggen over een van de grootste gemeentelijke fiasco’s in de recente Nederlandse geschiedenis.
Ze schudt lachend de hand van de vijf leden van de enquêtecommissie, neemt plaats achter een tafel met een hagelwit kleed en belooft vervolgens de waarheid en niets dan de waarheid te spreken.
En daarmee zijn de openbare verhoren begonnen van de raadsenquête over de Floriade, die antwoord moet geven op de vraag hoe Almere meer dan 100 miljoen euro kwijt kon zijn aan een tentoonstelling die de gemeente 10 miljoen zou kosten. Tot en met 20 november verhoort de commissie ook andere betrokkenen. Het eindrapport moet komend voorjaar klaar zijn.
Het idee voor de Floriade kwam uit de koker van wethouder Adri Duivesteijn, vertelt Jorritsma (VVD) in de eerste minuten van haar verhoor. Nadat Almere niet was verkozen tot Culturele Hoofdstad – die eer was Leeuwarden te beurt gevallen – opperde Duivesteijn de wereldtuinbouwtentoonstelling naar de polder te halen.
‘Ik vond het nogal wat’, zegt Jorritsma, die hier van 2003 tot 2015 burgemeester was. ‘Wat heeft Almere met tuinbouw?’
Maar uiteindelijk wist Duivesteijn (PvdA) de rest van het college te overtuigen. Almere was een groene stad met veel ruimte. En bovendien bood de Floriade kansen voor stadsontwikkeling. Op het Floriadeterrein kon na afloop een nieuwe wijk verrijzen. ‘Daar waren we heel enthousiast over.’
‘In hoeverre was het college eensgezind?’, vraagt een van de commissieleden.
‘Vanaf het moment dat we er serieus mee aan de gang gingen, was er een behoorlijke eensgezindheid over de kandidaatstelling. Dat we uiteindelijk wonnen van Amsterdam, vonden we echt leuk.’
Leuk bleef het niet. De gemeente, Floriade BV en projectontwikkelaar Weerwater CV lagen vaker wel dan niet met elkaar overhoop. Er moest continu geld bij. Daarnaast kreeg de Floriade te maken met botte pech. Door de coronacrisis liepen de voorbereidingen in de soep en bleven buitenlandse gasten weg. Uiteindelijk kwamen er slechts 685 duizend bezoekers, terwijl was gerekend op meer dan 2 miljoen.
Met een raadsenquête – het zwaarste instrument dat de gemeenteraad ter beschikking heeft om het college van burgemeester en wethouders te controleren – hoopt de Almeerse raad boven tafel te krijgen hoe de wereldtuinbouwtentoonstelling zo kon mislukken. Ook wil de raad verantwoording afleggen aan de inwoners en hier lering uit trekken voor de toekomst.
Dat laatste lijkt geen overbodige luxe. Begin deze eeuw ging Almere ook al eens de boot in met een megalomaan project, het multisportcomplex Omniworld. De gemeente bleef destijds achter met een verlies van circa 27 miljoen euro. Ook toen volgde een raadsenquête.
‘Ik denk dat je dezelfde lessen gaat leren’, zei Ruud Pet, destijds voorzitter van de enquêtecommissie, dit weekend bij Omroep Flevoland. Hij verwees daarbij naar ‘de fuik’ waar de gemeente in zwom. ‘Je staat op een gegeven moment voor de keuze: ga je door of ga je niet door? Dat was bij Omniworld ook zo. Van Omniworld had je kunnen leren: je moet dan toch de stekker eruit trekken.’
Dat Jorritsma als eerste bij deze enquêtecommissie aanschuift, ligt voor de hand. Niet alleen was ze burgemeester in de periode dat Almere zich kandidaat stelde, later werd ze ook door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) aangesteld als commissaris-generaal voor het evenement. In die hoedanigheid probeerde ze landen ervan te overtuigen een expositie op de Floriade in te richten.
Maar ondanks haar nauwe betrokkenheid bij de Floriade knettert het zelden tijdens haar verhoor. Jorritsma beroept zich er geregeld op dat ze burgemeester was in een heel vroeg stadium, toen het onheil nog uit zicht was. Ook betoogt ze dat wethouders veel zaken met elkaar en de raad afstemden, zonder dat zij daarbij aanwezig was. Nergens blijkt dat ze zichzelf iets verwijt of dat ze vindt dat het stadsbestuur onder haar leiding andere keuzen had moeten maken.
‘Er was een second opinion van PwC’, zegt een commissielid op een gegeven moment. ‘Daar stonden kritische noties in over de kaartverkoop, de bezoekersaantallen en de subsidie-inkomsten. Hoe heeft het college die noties gewogen?’
‘Dat liep tegen het einde van mijn periode’, antwoordt Jorritsma. ‘Ik weet niet of we uitgebreid over de risico’s gesproken hebben. We wisten wel dat er risico’s waren. Dat is altijd zo. Maar we waren toen heel optimistisch.’ Geen enkel commissielid vraagt hoe ze daarop terugkijkt.
Als Jorritsma zich tijdens haar verhoor wel een keer kritisch toont, dan toch vooral op anderen. Zo is ze ‘niet blij’ met de opstelling van het ministerie van Landbouw, waar ze niet ‘klaarstonden met de buidel’.
Ook de Rabobank – ‘die tot dan toe elke Floriade had gesponsord’ – krijgt een veeg uit de pan van de oud-burgemeester. ‘Het is een schande dat ze ons zo hebben laten zitten’, zegt ze.
Al na een uur is de enquêtecommissie door de vragen heen. Jorritsma rolt haar stoel naar achteren, pakt haar portemonnee en staat op. Opnieuw geeft ze alle leden van de commissie een hand. Breed lachend verlaat ze de raadzaal.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant