Winkelketen Blokker heeft uitstel van betaling aangevraagd, vaak het voorportaal van een faillissement. Met bijna vierhonderd winkels groeide Blokker uit tot het visitekaartje van de Nederlandse winkelstraat. Nu dreigt de bruin-oranje reus ten onder te gaan.
is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Of winkelketen Blokker het had gered als good old Jaap Blokker nog aan het roer had gestaan, is even onbewijsbaar als dat Ajax vorig seizoen de triple zou hebben behaald met Erik ten Hag.
Net zo goed kan worden gesteld dat de huidige problemen van Blokker te wijten zijn aan de megalomanie van voormalig eigenaar Jaap Blokker. Hij overleed in 2011. In de 35 jaar daarvoor kocht hij de ene na de andere winkelketen op: Bart Smit (1985), Leen Bakker, Casa en Hoyng (1989), Intertoys en Marskramer (beiden in 1993) en Maxi Toys (1997). Op zeker moment werkten er 22 duizend mensen bij het concern, twee keer zo veel als bij V&D.
Jaap Blokker was wars van vernieuwingen, zoals hij zich ook verzette tegen bonussen, de vakbonden en online shoppen. Zijn tirades tegen ‘drugsverslaafden, internationale zwervers en ander gespuis dat steelt om in de dagelijkse levensbehoeften te voorzien’ en ‘de complete asiel- en illegalenindustrie’ maakten hem bekender dan zijn geniale zakelijke invallen.
De keten bleef onder zijn leiding de 20ste-eeuwse versie van de 19de-eeuwse winkel van Sinkel en zou dat ook tot ver in de 21ste eeuw blijven: een assortiment bestaande uit wc-borstels, plantengieters, waterkokers en theezeefjes. Die spullen zouden niet online gaan, wist hij, want die zouden klanten ‘willen blijven voelen en besnuffelen’. Het probleem was echter dat zowel de jonge als de vergrijzende consument een steeds kleiner deel van zijn inkomen aan Blokkers huishoudelijke gebruiksartikelen bleek te besteden.
Daarnaast stootten de supermarkten en drogisterijen de keten het brood uit de mond door via acties pannen en bestek aan te bieden of door grote ramsjpartijen Blokker-achtige spullen in de schappen te leggen. Ook daalde de klandizie van Blokker door de krimp van het middensegment. Wie groei nastreefde, moest zich richten op de hoogste inkomens (Bijenkorf) of de allerlaagste (Action of Lidl).
Blokker werd in 1898 opgericht in Hoorn door Jaap Blokkers grootvader Jacob Blokker en diens echtgenote Saapke Kuiper onder de naam De Goedkoope IJzer- en Houtwinkel. Het assortiment bestond destijds uit hooivorken, pannen van email en stierenneusringen. Het was een succes en Blokker breidde het aantal winkels in de stad al snel uit.
Vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw kwamen er in de hele Randstad winkels onder de naam Gebroeders Blokker, toen de vier zonen van Jacob de keten voortzetten. De in 1942 boven een winkel in de Amsterdamse Pijp geboren Jaap Blokker zou met zijn drie jaar jongere broer Ab in de jaren zeventig als derde generatie de leiding overnemen.
Er waren toen 43 winkels en twee groothandels. In 1977, twee jaar nadat hij het heft in handen had genomen, ging Jaap al met Blokker naar het buitenland. In 1982 opende hij een vestiging in Groot-Brittannië. Toen een douanier aan Jaap vroeg wat hij hier kwam doen, antwoordde hij zelfverzekerd ‘to build an empire’, aldus Teri van der Heijden en Barbara Rijlaarsdam in hun bedrijfsbiografie over Blokker uit 2018.
In Nederland opende Blokker in die tijd elke drie weken een nieuwe winkel. De bruin-oranje reus werd het visitekaartje van de winkelstraat. Maar dat was niet genoeg. Jaap Blokker wilde ook andere speciaalzaken exploiteren. De ene overname volgde op de andere: speelgoedketen Bart Smit, de woonwinkels van Leen Bakker en de spulletjeswinkels van Xenos. Ook Marskramer en Big Bazar werden overgenomen.
En alles leek een succes. In 2003 werd Jaap Blokker gekozen tot ‘zakenman van het jaar’. Hij wilde zelfs het noodlijdende V&D overnemen. Zo ver kwam het niet. De trend keerde op dat moment al met de snelle opkomst van online winkels. Jaap Blokker dacht dat het een hype was. ‘Mensen willen hun aankopen zien en voelen.’ Het ging met Blokker al mis toen Jaap zelf nog aan het roer stond. De omzet kon nog op peil worden gehouden door meer winkels te openen, maar de winst daalde.
Zijn opvolgers moesten na 2011 op de rijdende trein springen. Er kwamen andere, hippere producten zoals Marokkaanse tajines, textiel ging fashion heten. In navolging van de ‘drie dwaze dagen’ van De Bijenkorf kwamen er ‘acht dolle dagen’ bij Blokker. De winkels werden vertimmerd en Sarah Jessica Parker werd ingehuurd om dat de natie te laten weten. Maar de verliezen namen toe: van 231 miljoen in 2015 en 142 miljoen in 2016 tot 344 miljoen euro in het jaar daarop.
Elk jaar moest de familie geld bijleggen. ‘Groei, het parool sinds 1898’, zoals Jaap Blokker predikte, was niet langer het doel. Het werd saneren, onrendabele delen verkopen en voorkomen dat nog meer geld verloren ging. Bijna alle door Jaap Blokker opgekochte ketens werden verkocht.
In 2018 koos de familie eieren voor haar geld. Wat nog resteerde, werd verkocht aan Michiel Witteveen, op dat moment ceo van Blokker en telg van de modefamilie Witteveen. Hij benoemde Jeanine Holscher tot nieuwe topbestuurder. De Belgische zaken werden verkocht en in Nederland sloten honderden zaken. In 2020 werd weer een winst geboekt van 63 miljoen euro als gevolg van kostenreducties. Het bedrijf zou naar de beurs gaan, kondigde Witteveen vlak daarna aan.
Witteveens investeringsvehikel nam ook andere voormalige ketens uit de Blokker-familie over, maar het tij zat niet mee. De pandemie joeg de mensen uit de winkel. En klanten kwamen niet meer terug. In 2021 zat het bedrijf weer diep in de rode cijfers. Begin dit jaar kondigde Witteveen weer een uitverkoop aan. Zowel Intertoys als Blokker werden in de etalage gezet. Navrant is dat Intertoys net is verkocht, maar Blokker nu toch reddeloos verloren lijkt.
Source: Volkskrant