Over een week begint de klimaatconferentie van de Verenigde Naties in Azerbeidzjan. Het olie- en gasproducerende land kan zich met de jaarlijkse internationale top in de kijker plaatsen. Maar critici vragen zich af of Azerbeidzjan weet te verrassen.
Oktober 2023: het is crisis bij de organisatie van de klimaattop van de Verenigde Naties. Er is namelijk nog geen locatie voor het diplomatieke evenement waar naar verwachting tienduizenden wetenschappers, wereldleiders, activisten en journalisten op afkomen.
Dit jaar is Oost-Europa aan de beurt, maar landen mogen voorstellen vetoën. Rusland blokkeert voorstellen van EU-land Bulgarije om de top te organiseren, als reactie op de Europese sancties vanwege de inval in Oekraïne. Ondertussen dwarsbomen Azerbeidzjan en Armenië elkaar als gevolg van jarenlange spanningen. Er dreigt een impasse.
Uiteindelijk trekt Armenië zich terug en is de weg vrij voor Azerbeidzjan. Het betekent wel dat de klimaattop voor het tweede jaar op rij wordt georganiseerd door een land dat rijk is geworden van fossiele brandstoffen.
Onderzoeker Marina Ohanjanyan van Clingendael bestudeert al jaren de verhoudingen in Oost-Europa en de Zuidelijke Kaukasus. "Het organiseren van een klimaattop is voor de Azerbeidzjanen het uitgelezen moment om hun land in de etalage te zetten", zegt Ohanjanyan.
Het land dat de klimaattop organiseert, draagt altijd de voorzitter voor: dit jaar is dat de minister van Ecologie en voormalig olietopman Mukhtar Babayev. Hij zal volgens Ohanjanyan zeker proberen resultaten te boeken, wat te verwachten valt van een gastheer. "Maar feit blijft dat de Azerbeidzjaanse economie nog altijd drijft op inkomsten uit olie en gas."
Die inkomsten zijn goed voor ruim de helft van het overheidsinkomen van Azerbeidzjan, meldt energieagentschap IEA. Het land wil de komende jaren minder CO2 uitstoten, bijvoorbeeld met behulp van zonneparken of door minder gas te verbranden.
Maar volgens onderzoek gaat staatsbedrijf SOCAR dat gas niet besparen of vervangen door duurzame alternatieven, maar verkopen aan het buitenland. De EU wil het hebben als oplossing voor het gebrek aan Russisch gas sinds de inval in Oekraïne.
Daarom sloot Ursula von der Leyen in 2022 een deal met president Ilham Aliyev van Azerbeidzjan. De toevoer naar Europa moet daarvoor verdubbelen in 2027, iets dat uiteindelijk alleen maar méér CO2-uitstoot veroorzaakt.
Tegelijkertijd is Azerbeidzjan druk bezig met de aanleg van infrastructuur voor hernieuwbare energie, zoals zonne- en windparken. Een van die groene energiehubs is gebouwd in Nagorno-Karabach, vertelt Ohanjanyan. "Wat dit wrang maakt, is dat de Azerbeidzjaanse regering daarmee een positief, groen beeld lijkt te willen creëren van een regio waar onlangs nog een etnische groep met geweld is verdreven."
Nagorno-Karabach is een door conflicten verscheurde regio waar de Armeense bevolking na meerdere oorlogen in september 2023 is vertrokken. Experts spreken van etnische zuiveringen en westerse landen hebben kritisch gereageerd. In dit artikel lees je daar meer over.
Openlijk kritiek uiten op de overheid - of het nu gaat om Nagorno-Karabach of het klimaatbeleid - gaat in Azerbeidzjan niet bepaald makkelijk. Ohanjanyan vertelt over een toenemend aantal arrestaties en aanhoudingen van onafhankelijke journalisten en critici, zoals activisten die zich hebben uitgesproken tegen de oorlog in Nagorno-Karabach.
Onder hen is ook prominent oppositieleider en politiek econoom Gubad Ibadoghlu, die veel heeft geschreven over corruptie in Azerbeidzjan en kritisch is op de olie- en gassector. Volgens Amnesty is Ibadoghlu in slechte gezondheid en krijgt hij niet de juiste medische zorg.
Voor delegaties van andere landen zorgt de situatie in Azerbeidzjan voor lastige keuzes rond de klimaattop. Een klimaattop overslaan geeft een verkeerd signaal af, maar je wil ook niet tolereren dat mensenrechten worden geschonden, benadrukt Europarlementariër Michael Bloss van de Europese Groenen. Zij sturen wel afgevaardigden naar Bakoe.
Bloss is niet optimistisch: "Een land dat weinig interesse heeft in afstappen van fossiele brandstoffen of de klimaatcrisis oplossen - omdat de bron van zijn autocratische macht fossiele inkomsten is - zal de klimaattop niet verder brengen."
Vorig jaar was het algemene beeld van de klimaattop in Dubai in eerste instantie ook sceptisch. Maar daar wist de gastheer de verwachtingen te overtreffen met een deal om wereldwijd "weg te bewegen van" fossiele brandstoffen. Of Azerbeidzjan dat ook lukt, moet blijken. Bloss: "Azerbeidzjan lijkt geen behoefte te hebben zich te profileren als een land dat afscheid neemt van fossiele brandstoffen."
Source: Nu.nl algemeen