Hollanders konden zondag glimmen van trots bij de finishbeelden van het NOS Journaal van atleet Abdi Nageeye. Die won zondag voor Nederland de marathon van New York. Bij de vrouwen stonden maar liefst drie Keniaanse atletes op het erepodium. Het is eerder regel dan uitzondering dat die nationaliteit met de eer en het prijzengeld van grote marathons gaat strijken. Schitterend, maar dat succesverhaal kent een gitzwarte schaduwkant, zoals Afrika-correspondent Elles van Gelder in een ontluisterende reportage liet zien.
Van Gelder was naar het Keniaanse dorp Iten gegaan, de bakermat van de hardloopcultuur, waar tweeduizend atleten trainen. Klinkt romantisch, al dat samengebalde sportieve talent, uitzwermend over de wereld om te winnen in Boston, Londen, Tokio, Rotterdam. Maar de sportieve roem en het prijzengeld van de vrouwen zijn niet zelden het begin van ellende. De afgelopen jaren zijn meerdere hardloopsters vermoord, aldus Van Gelder. De verdachte is steevast de partner. Het motief: prijzengeld inpikken.
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
De atlete Joan Chelimo vertelde Van Gelder (in uitgebreide vorm online op NOS.nl) dat zij zelf is misbruikt door haar vriend. ‘Mijn partner pakte alles af, en ik ben uit mijn eigen huis geschopt.’ Haar verhaal is er een van vele. Ze richtte het centrum Tirop’s Angels op ter ondersteuning van vrouwelijke sporters in Iten. Vernoemd naar de kampioen Agnes Tirop, die in 2021 thuis door haar partner thuis werd doodgestoken.
Volgens Chelimo moeten veel atletes het bed met de (mannelijke) coach delen om misschien te worden ingeschreven voor een internationale marathon. Dergelijke lieden jagen op jonge talenten en palmen ze in voor toekomstig prijzengeld. ‘Wie een grote marathon wint, komt met wel 150 duizend dollar terug. Dat is veel geld in het kleine Iten. Zo iemand loopt hier groot gevaar’, aldus Chelimo.
Vrouwen die bij Tirop’s Angels samenkomen, zijn vaak getraumatiseerd. De zichtbaar getraumatiseerde atlete Lydia Rotich kreeg van haar man te horen: ‘‘Ik sla je het mortuarium in met mijn blote handen.’ Soms greep hij me bij de keel. Niemand die me ’s nachts hielp.’ Ze wist aan hem te ontsnappen, maar heeft nooit meer de topvorm hervonden. Alle medailles en trofeeën is ze kwijt, alleen een foto van Rotich op een erepodium in China resteert.
Chelimo besloot de moord op Tirop aan te grijpen om op te staan tegen de femicide. ‘Als we het samen doen, kan dit eindigen’, sprak ze strijdbaar. Er is nog veel te doen: ‘De grote merken weten hiervan. Wat doen Nike, On en Asics?’ De sportfederaties zijn ook op de hoogte van de gevaren voor atletes in Kenia, maar roeren zich niet. ‘Terwijl de daders nog onder ons zijn’ en nog niemand voor de moorden is veroordeeld.
Een moedige vrouw, die Chelimo. Goed dat Van Gelder haar bij het Journaal een stem gaf. Hopelijk wordt die gehoord.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant