De Volkskrant bezocht optredens van Nathan Thrall, Paul Lynch, Moon Unit Zappa en David Mitchell op het Haagse literatuur- en muziekfestival. ‘Op een gegeven moment klopt het einde van de wereld bij jou op de deur.’
is redacteur popmuziek van de Volkskrant.
Zijn moeder wil zijn boeken niet lezen. Daarvoor is het werk van Nathan Thrall te eerlijk, te pijnlijk, te confronterend. Thrall, een Amerikaanse journalist en schrijver van Joodse komaf, werkt al jaren in Israël en woonde ook lange tijd in Gaza.
Hij schrijft over de bezette gebieden, over ongelijkheid en de onderdrukking van de Palestijnen. En in zijn vorig jaar verschenen roman Een dag in het leven van Abed Salama laat hij de hartverscheurende waarheid zien door de ogen van een Palestijnse man die zijn kind verliest.
Het relaas over de vernederingen die de Palestijnen moeten ondergaan komt hard binnen, juist omdat de schrijver geen oordeel velt. Hij vertelt alleen, nauwkeurig en zonder omhaal van woorden. Maar Thrall dwingt de lezer, van welke komaf dan ook, bij zichzelf te rade te gaan, zegt hij bij een indrukwekkend optreden op het Haagse festival Crossing Border. Want de hypocrisie, zeker in zijn geboorteland, is onmetelijk.
‘Veel mensen hebben een idee over het ontstaan van de staat Israël, en wat daarna gebeurde met de Palestijnen, dat niet klopt. In mijn boek vertel ik wat er werkelijk gebeurd is met de families van de eerste generatie vluchtelingen uit bijvoorbeeld de stad Haifa. Pas als je de geschiedenis bestudeert, ontdek je dat je hebt geloofd in het verkeerde verhaal. Ik wil met mijn boeken geen polemiek aanjagen, maar de lezer zal dit ware verhaal een keer moeten absorberen. En de geschiedenis van Israël hopelijk beter gaan begrijpen.’
Dat er een wat donkere wolk hangt boven het literatuur- en muziekfestival, dat een weekend lang wordt gehouden in vijf zalen van de Koninklijke Schouwburg, is vanzelfsprekend. De betere literatuur zou moeten gaan over het menselijk bestaan, en dat ziet er momenteel niet florissant uit. Gaza, Oekraïne, klimaatverandering en een aanstormende Trump domineren veel gesprekken met schrijvers, het is niet anders.
De Ier Paul Lynch vertelt over zijn bekroonde roman Lied van de profeet. Ook in dit aangrijpende verhaal over een vrouw die de wereld om haar heen ziet instorten als haar land verandert in een totalitaire staat, schemert het lot van de wereld, zegt hij. ‘Het begint als een dystopische roman, tot je halverwege beseft dat we hier middenin zitten. Het einde van de wereld is niet een overweldigende, mondiale gebeurtenis, maar speelt zich lokaal af, op verschillende plekken. Kijk naar Gaza, daar is het nu het einde van de wereld. En op een gegeven moment klopt het einde van de wereld bij jou op de deur. Waarschijnlijk draait de rest van de wereld dan ook gewoon door.’
Crossing Border begon in 1992 als een festival waar literatuur en muziek evenveel aandacht kregen. Dat is niet meer zo: de letteren spelen de hoofdrol en de muziek dient eerder als intermezzo bij optredens van grootheden uit de literatuur en opkomend schrijftalent. Maar Crossing Border zocht ook altijd de dwarsverbanden tussen literatuur en muziek, en die zijn in de huidige opzet nog te vinden.
Moon Unit Zappa bijvoorbeeld, de dochter van ‘het muzikale genie’ Frank Zappa, vertelt over haar soms hilarische maar vaak ook aangrijpende memoires Earth to Moon, over het opgroeien als kind in een knettergek gezin. Haar moeder Gail en vader Frank liepen naakt door het huis en de groupies zwermden rond de musicus. Alle gezinsleden vochten om de aandacht van het genie, die of op tournee was, of in de studio zat. ‘Als Frank zich even met ons bezighield, was Gail jaloers.’
Ze vertelt over de blowjob-met-dildolessen die Gail gaf aan haar dochters, inclusief de jongste van 13. ‘Het was vreselijk en we probeerden het allemaal te blokkeren, tevergeefs. Maar als wij klaagden over haar gedrag, zei ze: jullie hebben mij uitgezocht om bij geboren te worden, dus alles wat je overkomt is je eigen schuld.’ Een disfunctionele gezinstragedie in een opgewekte muzikale omgeving.
De Engelse successchrijver David Mitchell vertelt over zijn boek Utopia Avenue uit 2020, over een fictieve jarenzestigband. Al is het merkwaardig dat Mitchell nu pas komt uitweiden over een boek van vier jaar oud: hij praat erover alsof het net gedrukt staat.
Mitchell is een schrijvende entertainer – en daarom al jaren een festivalfavoriet – en sleept een ramvolle zaal mee in zijn verhalen. Als hij een stuk voorleest en zijn hoofdrolspelers platte Eastenders-accenten geeft, slaat de slappe lach toe.
Maar ook bij Mitchell kijkt de grimmige buitenwereld over de schouder mee. Hij had zijn verzonnen band bijna de naam Cynical Dreamer gegeven, onthult hij. Omdat in al zijn werk die tweeledigheid zit, de strijd tussen somberte en hoop. ‘Als ik naar het nieuws kijk, en naar Gaza, zakt de moed ook mij in de schoenen. Maar een dag later lees ik over een net ontdekt molecuul, dat als een spons broeikasgas zou kunnen opnemen. Dan denk ik ineens dat het misschien nog goed komt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant