Vele duizenden hangen deze weken hun tuinen en balkons weer vol met mezenbollen en ander voer om de vogels de winter door te helpen. De vraag is of vogels geholpen zijn met die goede bedoelingen: het voer lijkt vol te zitten met resten van giftige bestrijdingsmiddelen.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Voor zover de effecten bekend zijn, werken die hormoonverstorend en belemmeren ze de voortplanting van vogels. Dat concludeert het Pesticide Action Network Netherlands (PAN) dit weekend met de resultaten van een eigen onderzoek naar pesticiden in negen soorten vogelvoer, verkrijgbaar bij supermarkten (Albert Heijn, Action en Maxi Zoo), tuincentra en speciaalzaken.
Acht van de negen monsters bleken besmet met insectenverdelgers, de meeste met het versterkende ‘hulpmiddel’ piperonyl-butoxide (PBO). Andere aangetroffen stoffen zijn de insecticiden deltamethrin, pirimiphos-methyl, chlorpyriphos-methyl en pyrethrins, en het schimmelbestrijdingsmiddel tebuconazool. Alleen het monster van biologisch gekweekt vogelzaad was volgens PAN geheel vrij van bestrijdingsmiddelen.
Volgens de producenten van de stoffen zijn de middelen ongevaarlijk voor vogels, maar PAN haalt in het onderzoeksrapport onafhankelijk onderzoek aan waarin wel schadelijke effecten worden genoemd. Laboratoriumtests zijn volgens PAN vaak maar van korte duur en uitgevoerd met slechts enkele vogelsoorten, terwijl vogels in het wild veel langer in contact komen met een mix van bestrijdingsmiddelen.
Vogelzaad van tuincentrum-keten Welkoop komt er het slechtst van af: het monster met 5 procent vruchten en bevatte resten van vier verschillende pesticiden, waaronder hlorpyriphos-methyl dat in de EU is verboden. Het voer is daarmee ‘een risico voor de gezondheid van tuinvogels’. Volgens PAN is het gebruik ervan ‘absoluut af te raden’.
Ook de zaden van Albert Heijn, Action, Maxi Zoo bevatte de hormoonverstorende stof deltamethrin. Opmerkelijk is ook dat het vogelzaad van Vogelbescherming Nederland (ook verkrijgbaar bij Pets & Co en Tuinland) niet zonder risico’s is voor tuinvogels: ook die zaden zijn besmet met het hormoonverstorende middel PBO. Vogelbescherming trok enkele weken geleden zelf nog aan de bel over het gebruik van zeer giftige ‘neonicotinoiden’ in de landbouw.
Een woordvoerder van Welkoop kon dit weekend nog niet reageren op het onderzoek. Hoewel het onderzochte zaad van Vogelbescherming Nederland - dat daarnaast ook het geheel gifvrije biologische zaad verkoopt - er relatief gunstig vanaf komt, laat de organisatie weten ‘geschrokken’ te zijn.
‘We worstelen hiermee, en willen graag met PAN in gesprek over de vraag wat dit precies betekent’, zegt Frans van Alebeek, ecoloog en beleidsmederker bij Vogelbescherming Nederland. Zo is de vraag hoe schadelijk de gevonden doses precies zijn. ‘PBO staat niet als pesticide geregistreerd, en hoeft daarom ook niet te voldoen aan de strenge normen die voor pesticiden gelden. Als er wel schadelijke gevolgen zijn vastgesteld, is dat zorgwekkend’, aldus Van Alebeek.
Vogelbescherming had zelf al plannen om TNO het vogelvoer dat de verkoopt te laten onderzoeken. Volgens Van Alebeek zal Vogelbescherming die plannen nu versnellen. De organisatie startte afgelopen zomer met de verkoop van inheemse biologische ‘vogelvriendelijke’ planten en verving daarmee alle niet-biologische planten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant