Een klein jaar na haar grote olympische succes vreesde Irene Schouten een dopingschorsing, dat deelt de inmiddels gestopte schaatser in haar vrijdag verschenen biografie. ‘Mijn vader zei: ik heb je nog nooit zo gezien.’
is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft over schaatsen, zwemmen en tennis.
In een grote tulpenbollenschuur in het West-Friese Andijk hangt in dikke zwarte letters een citaat dat kenmerkend is voor het slot van de carrière van Irene Schouten. ‘You don’t know shit.’ Ze wordt in Beijing in 2022 de beste Nederlandse olympiër tijdens één Olympische Spelen, met drie keer goud en een keer brons. Een jaar later vreest ze haar loopbaan met een grote schandvlek te moeten beëindigen.
In haar vrijdagmiddag op het familiebedrijf gepresenteerde biografie ‘Gehard voor goud’, onthult Schouten (32) dat haar een dopingschorsing boven het hoofd hing. Schouten, afgelopen voorjaar gestopt met schaatsen en inmiddels hoogzwanger, had begin januari 2023 meerdere dopingovertredingen achter haar naam.
Het was trainer Jillert Anema die in het voorjaar van 2023 in Thialf, voordat hij wegliep, met een wijzende vinger plots verbeten tegen verbaasde journalisten riep: ‘You don’t know shit.’ De quote haalt de biografie, en is uiteindelijk op vrijdagmiddag evenals statafels, ballonnen en goudgeverfde tulpen onderdeel van de aankleding van een deel van de grote schuur. Daar vertelt Schouten: ‘Door de stress kreeg ik uitslag op mijn lichaam.’
Bijna niemand wist dat Schouten in 2023 niet alleen slecht in haar vel zat door oververmoeidheid, als gevolg van een te druk programma door allerlei commerciële activiteiten na haar olympische titels. Een maand lang was ze in afwachting van een uitspraak over een mogelijke dopingschorsing. Haar vader omschreef haar in die periode als een dood vogeltje. Schouten: ‘Ik was heel bang. Mijn vader zei: ik heb je nog nooit zo gezien.’
Schouten, zittend naast tientallen houten kuubskisten – normaal gesproken goed voor bloembollenopslag, nu dienstdoend voor het afscheiden van de ruimte, zegt: ‘Ik ben blij dat ik het na mijn carrière heb gezegd. Mijn mobiel staat nu roodgloeiend. Toen wilde ik er niet mee bezig zijn, ik wilde het seizoen afsluiten en het volgende weer knallen.’
Sporters die uitkomen op het allerhoogste internationale niveau zitten in een testpool. Zij moeten hun zogenaamde ‘whereabouts’ opgeven: een dagelijks tijdslot van een uur waarin zij te vinden zijn voor een onaangekondigde dopingcontrole.
In 2022 wijzigde trainer Anema op het laatste moment eenmalig het tijdstip van hun ijstraining, van de middag naar de ochtend. Schouten vergat haar locatiegegevens te wijzigen. Op de parkeerplaats van Thialf hoorde ze dat er een dopingcontroleur voor haar voordeur in West-Friesland stond. Terugrijden zou te lang duren voor het tijdslot, dus kreeg ze een gemiste test achter haar naam. Dat staat voor een dopingovertreding.
Een paar maanden later, rond haar grote succes op de Winterspelen van Beijing, maakt ze volgens internationale schaatsbond ISU nog een overtreding: ze is te laat met het indienen van haar ‘whereabouts’ voor het tweede kwartaal van dat jaar. De waarschuwingsmail mist ze in een inbox die rond die periode overliep met felicitaties en aanbiedingen. Die nalatigheid wordt net zo zwaar bestraft als een gemiste test. Ze komt ze op twee overtredingen te staan, bij drie overtredingen in een jaar volgt een schorsing.
Groot is haar schrik als Schouten op 2 januari in 2023 bij het ontwaken ontdekt dat er die ochtend een dopingcontroleur voor haar deur stond, maar zij niks heeft gehoord. Via schaatsbond KNSB komt ze bij een advocaat terecht, gespecialiseerd in vergelijkbare zaken.
Schouten: ‘Die advocaat zei: Bij die tweede procedure hebben zij een fout gemaakt, die jij destijds gewoon hebt geaccepteerd. Dat gaan we aanvechten.’ De deadline voor het invullen van verblijfsgegevens voor het tweede kwartaal lag wel erg vroeg, vond de advocaat. Hoe zeker de advocaat ook klinkt, Schouten blijft bang. Pas een maand later, als het protest wordt toegewezen, durft ze opgelucht adem te halen. De tweede overtreding vervalt en Schouten ontloopt een schorsing.
En dus zit ze nu ontspannen op de locatie waar ze al jong begon met meehelpen in het bedrijf. Eerst als 3-jarige slapend op de nek van haar vader, een paar jaar later staand aan de lopende band om bollen te pellen. Ze werd twee jaar geleden benaderd voor een biografie. Destijds dacht ze: dan kan ik mijn verhaal vertellen. Als ik lezingen geef, merk ik dat mensen dat ook interessant vinden.
Haar route naar succes ging met horten en stoten. Altijd hard werken, maar lang hinderde haar zelfvertrouwen haar in haar jacht op langebaansucces. Ze werd regelmatig bekritiseerd. Moet je wel marathonnen, hoorde ze veelvuldig van mensen die haar programma te zwaar vonden.
In haar biografie komt ook haar thuissituatie aan bod: van opgroeien op een familiebedrijf, in een hecht gezin. Over de zware hersenbloeding die haar moeder in 2016 trof en die haar opzadelde met schuldgevoel: moest ze er niet vaker voor haar familie zijn? ‘Deze week dacht ik in één keer: het is ook leuk voor mijn kinderen. Dan kunnen zij lezen wat mama heeft meegemaakt.’
Haar olympische titels, in Andijk hangen grote replica’s ter decoratie aan de muur, springen steevast in het oog, Schouten won meerdere wereldtitels op diverse lange schaatsafstanden, ze domineerde lange tijd, maar na haar olympische succes volgde een periode met mindere resultaten. Haar winst op de WK afstanden in Heerenveen op de 5.000 meter in 2023 noemt ze speciaal.
‘Omdat die periode ervoor zó zwaar was. Ik heb daarvoor trainingen gedaan; het ging gewoon echt niet. Als je dan in zo’n vol Thialf je seizoen eindigt met een titel en een baanrecord... Voor mij was dat een van mijn mooiste wedstrijden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant