Waar correspondent Maral Noshad Sharifi de afgelopen maanden ook kwam, de inwoners waren er klaar met de politieke verdeeldheid. Amerikanen lijken meer op elkaar dan ze denken, maar horen van policiti alleen maar dat ze elkaar moeten wantrouwen.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
‘Ik maak me zorgen over wat er met ons land aan de hand is’, zegt Shannon Cahoon (53) in de deuropening van haar huis in een buitenwijk van Charlotte, North Carolina. De zon straalt op haar gezicht. Buiten ruikt het naar vers gemaaid gras. Cahoons blonde knot zit strak, haar spijkerbroek los. ‘Vrouwenrechten staan onder druk, onze vrijheden staan onder druk.’
Shannon Cahoons familieleden gaan komende week op Donald Trump stemmen, zij als enige niet. Opgegroeid onder één dak, zegt ze, en dan toch zo verschillend. Ze probeert hun zorgen aan te horen. ‘Het wordt steeds moeilijker elkaar te begrijpen.’ Toch geeft Cahoon niet op. ‘Ik wil een goede relatie met hen.’
Ook Sonora Patterson (65) – wit, ook een knot – ziet de afstanden in de samenleving groeien. In een kledingzaak in Good Hope, Alabama deelt ze haar zorgen over de economie. Mensen om haar heen hebben het economisch zwaar, vertelt Patterson vanachter de kassa. ‘Ik ga op Donald Trump stemmen.’ Waarom? ‘Omdat ik bang ben dat anders de ongelijkheid te groot wordt.’
In aanloop naar de presidentsverkiezingen reisde ik door de Verenigde Staten, en pende notitieboeken vol met de uitspraken van honderden leeglopende Amerikanen. Waar ik ook kom, één verzuchting keert steeds terug: een verlangen naar normaliteit. Amerikanen zeggen dat ze rust in de tent willen. Dat ze klaar zijn met de politieke verdeeldheid. Ze willen nader tot elkaar komen. Het probleem: dat wordt ze steeds lastiger gemaakt.
Amerikaanse kiezers opereren in een veeleisend politiek systeem. Op 5 november kiezen ze voor een president en een Congreslid, op sommige plekken ook voor een senator of gouverneur. Velen hebben hun handen vol aan twee banen met amper vakantiedagen. Nieuws volgen voelt dan als luxe. De constante stroom desinformatie op sociale media duwt hen zo gemakkelijk richting keuzen die tegen hun eigenbelang ingaan. Kandidaten die het hardst schreeuwen, vallen het meeste op.
Shannon Cahoon nam dit jaar een uitzonderlijk besluit. Zij zocht – vrij letterlijk – toenadering tot andersdenkenden. Ze verkaste met haar gezin van de westkust naar de oostkust en verruilde het progressieve Californië voor het conservatieve North Carolina. Zo belandde ze hier in Charlotte, waar de gang afgelopen september nog vol verhuisdozen staat.
Om te voorkomen dat haar tieners thuis, net als zij destijds, in een bubbel zouden opgroeien – een progressieve, dit keer – verhuisde ze dus. ‘Ik was bang dat mijn kinderen dat andere Amerika niet meer zouden begrijpen’, zegt ze. ‘We moeten met elkaar blijven praten.’
Ze heeft zich vaak afgevraagd hoe ze zo op afstand is geraakt van haar eigen familie: welke afslag heeft zij gemist, of juist genomen? Wat als zij niet op de universiteit met andere culturen in aanraking was gekomen? Of als jongere op reis geen lhbti’ers was tegengekomen? Had ze dan nu ook op Trump gestemd?
Amerikanen delen meer dan ze zelf door lijken te hebben. Dat zie ik bij Paul Doran en Lauren Aviv op Manhattan. Beiden spreken vol passie over het belang van een sterke democratie. Evenals vier op de vijf Amerikanen menen zij dat de democratie in gevaar is. Te fragiel is. Beiden zeggen dat de democratie in gevaar wordt gebracht door medeburgers aan de andere kant van het politieke spectrum. Dat de democratie beschermd moet worden tegen een vijand van binnenuit.
Doran (57) is een gepensioneerde loodgieter uit New York. Hij is eind mei met zijn Trump 2024-petje afgereisd naar Fifth Avenue. Een jury heeft Trump dan net schuldig bevonden aan campagnefraude. In 2016 betaalde de toenmalige presidentskandidaat zwijggeld aan een pornoster met wie hij een affaire had gehad. Uren na de uitspraak verzamelen zijn aanhangers zich voor de blinkend gouden Trump Tower.
Doran vindt dat Trump niets verkeerd heeft gedaan. Net als een meerderheid van Republikeinen ziet hij de strafzaken als politieke heksenjacht, opgezet door de Biden-regering. Hij denkt dat de Democraten, ondanks hun naam, niet meer geven om de democratie. De veroordeling van Trump, als eerste oud-president ooit, is daar het zoveelste voorbeeld van. ‘Die hele zaak was een lachertje.’
Dan loopt Lauren Aviv (43) voorbij, op weg naar haar werk: ‘Het is toch bizar dat we in een land wonen waarin een veroordeelde man weer president kan worden?’ Zij is geschrokken van Trumps veroordeling. In veel staten mogen veroordeelde criminelen niet stemmen, maar Trump mag als veroordeelde wel stemmen ontvangen. En als Trump wint, dan kan hij de andere strafzaken tegen hem stopzetten. ‘Is onze democratie nog serieus te nemen?’ vraagt Aviv zich af.
Politicologen Alia Braley en Gabriel Lenz van de Universiteit van Berkeley in Californië zien het diepe wantrouwen van kiezers voor de andere partij duidelijk terug in hun onderzoek. Zouden er minder stembureaus moeten komen in conservatieve districten, vroegen ze aan Democraten. Republikeinen kregen de vraag of ze zouden pleiten voor minder stembureaus in progressieve wijken. Beide groepen antwoordden nee, democratie ging voor. Maar toen hun werd gevraagd hoe ze dachten dat de ándere groep had geantwoord, gingen beide uit van het slechtste. Zij willen zeker onze stemrechten afpakken!
‘Beide groepen gingen ervan uit dat de andere groep democratie niet belangrijk vindt’, zegt Lenz aan de telefoon. ‘Toen ze de echte antwoorden zagen, reageerden ze niet eens ongelovig, maar vooral blij verrast.’
De conclusie van het onderzoek: iedere kiezersgroep is minder extreem dan de andere partij denkt. Ze lijken meer op elkaar. En hoe meer ze van elkaar zien, hoe meer ze elkaar gaan vertrouwen.
Eén probleem: van politici horen ze dat ze dat niet moeten doen. Beide partijen schilderen de tegenpartij af als radicaal. Republikeinen slagen er beter in dit beeld te versterken dan Democraten. Amerikaanse kiezers beschouwen Kamala Harris gemiddeld als radicaler dan Trump, blijkt uit een peiling van The New York Times en Siena College. Een meerderheid van de Amerikanen vindt Trump ‘niet te rechts’. Maar Harris vinden de meesten ‘te links’. Ze plaatsen haar verder van het politieke midden dan Trump.
De Republikeinse kiezer heeft daarnaast minder vertrouwen in het electorale systeem. Zo denkt 32 procent van Trumps achterban dat het kiessysteem betrouwbaar is, tegenover 73 procent van Harris’ achterban, blijkt uit een recent onderzoek van Pew Research Center. Ze horen van Trump dat het systeem niet te vertrouwen is.
Terwijl kiezers eigenlijk dichter naar elkaar willen bewegen, wordt ze dit aan alle kanten moeilijk gemaakt. Met als resultaat: ze raken juist steeds verder van elkaar verwijderd.
En als Amerikanen hoopvol zouden willen zijn over de staat van de democratie in hun land, dan krijgen ze maar weinig positieve voorbeelden om daarop te vertrouwen.
‘Hoe moet ik nu weer gaan beslissen op wie ik moet stemmen?’, zegt een vrouw die in de zomer met haar man en kinderen naar Washington is afgereisd. Ze neemt foto’s voor het Witte Huis. Haar naam wil ze niet in de krant hebben. ‘Ik weet niet meer wat ik moet denken’, zegt ze. ‘Het is iedere week weer wat raars.’
Politicologen achten 2024 een zeldzaam tumultueus jaar. In enkele maanden tijd zagen kiezers Trumps hoofd op een mugshot verschijnen, kort daarna werd hij beschoten. Ze zagen de zittende president iedere dag een maand ouder worden en zich plotseling terugtrekken uit de race. Linkse kiezers moesten het doen met Kamala Harris, die velen nauwelijks kenden.
Veel Amerikanen – zowel Democraten als Republikeinen – hebben het idee dat ze zich steeds tegen de stroom in moeten bewegen, vertelden ze me de afgelopen maanden. Zelfs als ze blij zijn met hun kandidaat, maken ze zich grote zorgen.
Als duidelijk wordt dat Harris de Democratische kandidaat wordt, reageren haar aanhangers op de Howard Universiteit, haar alma mater, niet euforisch, maar onzeker. ‘Denk je nou echt dat Amerikanen in dit klimaat op een zwarte vrouw gaan stemmen?’, zegt Kayla Faulk (19). De psychologiestudent loopt op witte sneakers richting de bieb op de campus in Washington, als het nieuws binnenkomt. Ze belt direct haar moeder. Hoewel ze blij zijn dat een sister kans maakt op het presidentschap, houden ze hun hart vast. Hoever zou zij het als zwarte vrouw kunnen schoppen in een politiek vijandig klimaat? ‘Zal ze niet constant door haar tegenstander door het slijk worden gehaald? Gaan haar partijgenoten haar steunen?’
De afgelopen jaren zagen ze bovendien hoe boeken over racisme in sommige staten uit bibliotheken werden verwijderd. Lessen over het slavernijverleden uit het curriculum geschrapt. Ondanks de protestgolf na de dood van George Floyd werden sindsdien meer zwarte burgers gedood door de politie.
‘Kiezers hier raken steeds meer uitgeput’, zegt Stanford-politicoloog Morris Fiorina. In de ogen van veel kiezers is de politiek doorgedraaid, zegt hij. ‘Ze zien allerlei heftige gebeurtenissen en willen er niets mee te maken hebben’, zegt hij. ‘Ze gaan dan wel stemmen, maar denken: verder zoeken jullie het maar uit.’
Volgens Fiorina, die al decennialang kiezersonderzoek doet, geldt dit voor 67 procent van de kiezers, die hij de ‘uitgeputte meerderheid’ noemt. Zij zijn bijna volledig afgehaakt. Slechts circa 15 procent van het electoraat is wel politiek geëngageerd. Dat zijn mensen die geld doneren, kranten lezen, op sociale media reageren en de komische politieke sketches van Saturday Night Live bekijken. Die mensen beschouwt Fiorina deze dagen juist als abnormaal.
De blonde Jacci Statton (27) behoort tot de uitgeputte meerderheid. Af en toe leest ze iets op Facebook, of hoort iets op een verjaardag of het schoolplein. Statton vernam via via dat niemand minder dan Kamala Harris haar had genoemd. In het tv-debat met Trump verwees de kandidaat naar een vrouw die ‘op de parkeerplaats’ moest wachten tot haar bloedingen ernstig genoeg waren voor een ingreep. Dat was Statton.
Als inwoner van Oklahoma werd zij slachtoffer van het strenge abortusbeleid van de Republikeinen. In de lente van 2023 vertelde de moeder van twee mij hoe ze ternauwernood een miskraam had overleefd. Uit angst voor vervolging durfde geen arts haar zwangerschap te beëindigen, ondanks hevige bloedingen. Wacht maar op de parkeerplaats tot het erger wordt, kreeg ze te horen. Ze vond hulp in een buurstaat en kan nu nooit meer zwanger worden.
Het was Donald Trump die de opperrechters selecteerde die het recht op abortus voortaan overlieten aan de staten. Dat besluit kostte Statton bijna haar leven. Toch heeft ze inmiddels een positiever beeld van Trump. Ze hoorde van buurtgenoten dat de Biden-regering niets zou hebben gedaan voor de slachtoffers van orkaan Helene. Een leugen. ‘Zo kun je toch niet met je landgenoten omgaan?’, zegt ze nu aan de telefoon. ‘Die mensen moeten worden geholpen!’
Toen ze hoorde dat Harris haar tot voorbeeld had gemaakt, werd Statton vooral nerveus. Mensen in haar omgeving, Republikeinen, vroegen of ze zich soms inzette voor de Harris-campagne. Of ze haar ziel had verkocht aan de duivel. ‘Ik heb ze duidelijk gemaakt dat ik niets met haar campagne te maken heb.’
Drie keer raden op wie Statton dinsdag gaat stemmen.
Verkiezingen VS
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant