Het gaat zeven provincies niet lukken op tijd genoeg opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. Gelderland, Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant, Limburg, Overijssel en Utrecht halen met hun vrijdag ingeleverde plannen de opgave van de Spreidingswet niet.
De komende twee jaar zijn er 96 duizend opvangplekken voor asielzoekers nodig, schatte het ministerie begin dit jaar in. Hoe de provincies dat voor elkaar denken te krijgen, moesten ze voor vandaag aan asielminister Marjolein Faber (PVV) laten weten. In totaal denken provincies halverwege volgend jaar zo’n 80 duizend opvangplaatsen te kunnen organiseren, 16 duizend minder dan was beoogd. Het gaat niet alleen om nieuwe plekken, ook bestaande azc’s tellen mee.
Uit de plannen blijkt nu dat alleen Drenthe, Friesland, Groningen, Flevoland en Zeeland de per provincie gestelde norm (per 1 juli 2025) halen. Groningen, waar het aanmeldcentrum in Ter Apel ligt, en Drenthe zeggen zelfs veel meer plekken toe dan van hen wordt verwacht.
Deze vijf provincies hoeven ook het minste aantal asielzoekers op te vangen, omdat voor de verdeling wordt gekeken naar het aantal inwoners per provincie. Daardoor moet Zeeland 2.109 asielzoekers opvangen en Zuid-Holland bijna twintigduizend. Zeeland slaagt ruimschoots in die opgave (2.400 plekken), terwijl de Zuid-Hollandse gemeenten ruim zesduizend plekken tekortkomen (13.205 plekken per 1 juli 2025 en 15.180 vanaf 1 februari 2026).
De zeven provincies noemen diverse redenen waarom gemeenten te weinig plekken kunnen toezeggen. Zo wijst commissaris van de koning Wouter Kolff erop dat veel Zuid-Hollandse gemeenten te maken hebben met wijken met sociaal-economische problemen en een gebrek aan ruimte. ‘Ik ben voor eerlijk verdelen, maar kijk voor de definitie van eerlijk dan wel naar meer dan alleen het aantal inwoners van een provincie’, zegt Kolff tegen persbureau ANP.
Ook het voornemen van het nieuwe kabinet om de Spreidingswet (die pas begin dit jaar werd aangenomen) alweer in te trekken, heeft geleid tot onduidelijkheid en vertraging, schrijft Kolff namens alle commissarissen aan minister Faber. Burgemeesters en wethouders ‘kwamen hierdoor regelmatig in een lastig parket bij het geven van uitleg over beoogde opvanglocaties aan omwonenden’.
Ook de provincie Noord-Holland schiet, zoals eerder al was aangekondigd, tekort. De Noord-Hollandse gemeenten kunnen op dit moment 10.672 opvangplekken beloven, een derde minder dan nodig is (16.290 plekken). Noord-Brabant, de provincie met de op twee na grootste opvangopgave (14.689), komt tot 13.478 plekken.
De cijfers betreffen vooralsnog een papieren werkelijkheid. Of de provincies er echt in slagen hun aankondigingen waar te maken, zal pas medio volgend jaar blijken. Hoe concreet de opvangplannen zijn, verschilt ook per gemeente. Sommige gemeenten zeggen bijvoorbeeld hun taakstelling te halen, zonder dat precies duidelijk is waar ze deze asielzoekers willen opvangen. Ook moet over meerdere beoogde locaties nog een besluit worden genomen.
De Spreidingswet heeft als doel asielzoekers eerlijker over het land te verdelen. Ongeveer een derde van de Nederlandse gemeenten vangt al jaren geen enkele vluchteling op. Daartegenover staan plaatsen met een groot azc (zoals Budel en Ter Apel) en bijvoorbeeld de noordelijke provincies die onevenredig veel vluchtelingen opvangen.
De Spreidingswet geldt dan ook als stok achter de deur voor gemeenten die niet aan hun opvangopgave voldoen. In Noord-Brabant is het totale aantal opvangplekken in de eerste tien maanden van dit jaar bijvoorbeeld met 10 procent gestegen, benadrukt commissaris van de koning Ina Adema vrijdag.
Asielminister Faber wil de wet, die nog onder het vorige kabinet tot stand is gekomen, zo snel mogelijk intrekken. Het is de vraag of dit gaat lukken: de daarvoor vereiste meerderheid in de Eerste Kamer is er niet. Bovendien omarmen inmiddels steeds meer provincie- en gemeentebesturen de Spreidingswet.
Zo spreken de twaalf commissarissen van de koning vrijdag hun geloof in de wet uit. In het verslag van Kolff staat: ‘Alle commissarissen van de Koning staan onverkort achter de Spreidingswet die beoogt, door een evenwichtige spreiding van opvanglocaties, rust en stabiliteit te brengen in de asielopvang.’
De commissarissen merken nu al dat de wet effect sorteert. ‘De gemeentelijke plannen laten zien dat de komende twee jaren meer gemeenten dan voorheen asielopvang bieden en we zien óók een beweging van noodopvang naar duurzame opvang.’
Kolff roept het kabinet dan ook op de Spreidingswet met rust te laten, in elk geval tot er een ‘deugdelijk’ alternatief voor voldoende asielopvangplekken is.
Kolff krijgt bijval van Hugo de Jonge, de Zeeuwse commissaris van de koning. Hij wijst erop dat er aanvankelijk minder dan 2.100 opvangplekken in zijn provincie waren en dat gemeenten door de Spreidingswet hun ‘eerlijke aandeel’ hebben genomen. De wet intrekken is een ‘recept voor chaos’, voorspelt de oud-minister.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant