is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Door klimaatverandering zal Europa vaker te maken krijgen met noodweer. Met bijtijdse waarschuwingen valt het aantal doden te beperken.
Straten vol drijvende auto’s, ouderen in rolstoelen tot hun knieën in het water in een eetzaal, reddingswerkers die met touwen bewoners redden uit een kolkende bruine stroom. Deze week verschenen er apocalyptische beelden uit Spanje. Plotselinge storm, regenval en overstromingen in Valencia en omgeving kostten meer dan 150 mensen het leven.
‘Dit is de dramatische realiteit van klimaatverandering’, zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. ‘We moeten ons erop voorbereiden hiermee om te gaan.’
Ook wetenschappers wijzen bij het Spaanse noodweer op de rol van de opwarming van de aarde. Er viel in Valencia 40 centimeter regen in één dag, een verbreking van het oude dagrecord uit 1956 met ruim 50 procent. De opvallend hoge zeewatertemperatuur maakte het risico op het extreme weer groter, aldus klimaatexperts.
Dat de gevolgen van klimaatopwarming steeds voelbaarder worden, bleek al bij de overstromingen in Duitsland en België van 2021, waarbij ruim tweehonderd mensen omkwamen. Klimaatverandering vergrootte de regenval, concludeerden wetenschappers ook toen.
Met de eerste manier om de risico’s op klimaatrampen te verminderen - minder CO2 uitstoten - gaat het slecht. De wereld stevent af op een ‘rampzalige’ 3 graden opwarming in het jaar 2100, waarschuwden de Verenigde Naties onlangs in een rapport. Dat is ruim boven de grens van 2 graden die landen samen afspraken op klimaattoppen.
De tweede manier is aanpassing. Dat daar veel winst te boeken valt, blijkt onder meer uit de successen van bijtijdse waarschuwingen en evacuaties. Het aantal doden door noodweer daalde de afgelopen tientallen jaren spectaculair, aldus de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), vanwege steeds nauwkeuriger weersverwachtingen.
Uit de eerste berichten uit Spanje blijkt dat er met die tijdige waarschuwingen veel misging. Informatie van meteorologen werd niet op waarde ingeschat, bewoners kregen veel te laat een alarm met instructies op hun mobiel.
‘De tragedie van mensen die vast komen te zitten in auto’s, of wegspoelen in straten, is totaal te vermijden als mensen weggehouden kunnen worden van het stijgende water’, oordeelde de Britse hydrologiehoogleraar Hannah Cloke.
Er is meer nodig dan vroege waarschuwingssystemen. Bewoners die orkanen en ander natuurgeweld overleven, worstelen lang met de gevolgen. Zo is de sterfte in Amerikaanse regio’s die door hevige stormen zijn getroffen bijna vijftien jaar lang hoger dan normaal, becijferden wetenschappers deze herfst in Nature. De financiële schade is enorm, sociale netwerken verdwijnen, toegang tot belangrijke voorzieningen wordt moeilijker: allemaal met gevolgen voor de gezondheid.
Eerder noodweer in Valencia (in 1957, toen zeker 81 mensen overleden) deed de overheid besluiten de rivier Turia om te leggen. Een ingrijpende maatregel waar de stad deze week weer van profiteerde: de overstromingen vonden plaats in voorsteden en meer landinwaarts, plekken die minder waterbestendig zijn ingericht. Het is een wake up-call voor overheden in heel Europa: neem nu voorzorgsmaatregelen voor klimaatgeweld dat tot voor kort ondenkbaar was. Of krijg later spijt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant