is chef-kunst van de Volkskrant. Ze schrijft over toneel, film, series en popcultuur.
Er is in de kunst een nieuwe seksuele revolutie gaande, maar sommige mannelijke kunstenaars van boven de 60 denken nog te kunnen choqueren met achterhaalde beelden van (vóór) de vorige revolutie.
Wat hebben mannelijke kunstenaars van boven de 60 soms toch een malle obsessie met seks. Dat bleek ook weer in het verhaal van Het Parool over de zonderlinge regisseur Andriy Zholdak (61), en diens treurige wangedrag bij De Nationale Opera. De krant dregde lezenswaardige feiten op over de bizarre gewoonten van de regisseur.
Erge, zoals het ongevraagd betasten van een danseres, en minder erge, die wel iets onthullen over zijn eigenaardige karakter. Toen Zholdak zich de eerste keer op kantoor aan de Amstel meldde, weigerde hij de receptionist zijn naam te geven. Sommige kunstenaars kunnen het blijkbaar niet laten om doorlopend consternatie te veroorzaken, ook op een heel normale werkdag, desnoods gewoon bij de bakker.
Maar ik blijf het zeggen: wangedrag is géén voorwaarde voor een interessant kunstenaarschap. En dan maakte Zholdak nog niet eens goeie kunst: zijn regie van Fidelio is door de verzamelde Nederlandse muziekpers neergesabeld, na een chaotisch en voor veel betrokkenen frustrerend en pijnlijk repetitieproces. Dit soort figuren zijn zo verdwaald in hun opgeblazen artistiekerige zelfbeeld dat ze geen ruimte hebben om zich om de gevoelens van anderen, bijvoorbeeld collega’s, te bekommeren.
Ze lijken soms ook een beetje verdwaald in de tijd. Zo was Zholdak, bleek uit Het Parool, bovenmatig geïnteresseerd in de theatrale verbeelding van fellatio. Eén figurant moest – onverwacht – tijdens de repetities uitbeelden iemand te pijpen, en dat vervolgens vijftien keer herhalen.
Een danseres zou in een bepaalde scène een schoolmeisje spelen in een wiskundeles – schoolmeisje! wiskundeles! – en daar borrelden terstond allerlei morsige jarenzeventigfantasieën van Zholdak naar boven. Want dit stoute schoolmeisje kreeg spontaan de onbedwingbare neiging om haar klasgenootje te pijpen, zo dicteerde hij tijdens een repetitie. Een getuige van het tafereel vatte de verbijstering nuchter samen: ‘Ik vroeg me af waarom dit opeens een seksscène was geworden.’ Goeie vraag.
Met zo’n ingreep toont Zholdak zich op meerdere vlakken hopeloos achterhaald: zijn vrouwbeeld, zijn voorstellingsvermogen van seks en zijn inschatting van welke taboes in de kunst nog moeten worden doorbroken. Seks, in het Nederlands theater, de film, de literatuur? Dank je, Andriy, dat taboe is eraf. Een paar decennia al. Toch blijven sommige oudere mannelijke regisseurs hier hopeloos in hangen.
Dat zulke seks in kunst pijnlijk oninteressant is, is niet preuts, maar juist progressief. Een jonger kunstpubliek is klaar met stereotiepe, rolbevestigende seksclichés. Dat wil andere, betere, eigentijdsere seks. En die is er volop, bij Sally Rooney, bij Anne +, bij Eline Arbo, Nina Spijkers, Club Lam, Miranda July.
Er is in de kunst een nieuwe seksuele revolutie gaande, maar deze generatie mannelijke kunstenaars denkt nog te kunnen choqueren met achterhaalde beelden van (vóór) de vorige. Misschien komt het doordat deze zestigers in de jaren zeventig jonge pubers waren. Ze blijven hun eigen natte schooljongensdromen maar uitbeelden. Stout schoolmeisje! Billenkoek! Met als akelige gevolg dat Zholdak hier ook daadwerkelijk ongevraagd iemands billen betastte om zijn fantasietje op toneel vorm te geven.
Dat is misschien óók de reden waarom het soms mis gaat met dit soort kunstenaars: het is hun werk om hun fantasie naar beelden te vertalen. Maar welke houd je voor jezelf, en welke breng je, met collega’s, tot leven voor een publiek? Mijn advies aan mannen als Zholdak: houd je seksideetjes privé, gewoon voor thuis, achter de laptop. Niemand zit erop te wachten.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant