Vanuit Uruguay, waar hij woont, bouwt oud-bankier Gert Jan Mulder (66) op de achtergrond aan een radicaal-rechts Nederland. Hij is geldschieter van rechtse complotdenkers en onderhoudt korte lijnen met PVV, FvD en de omroep Ongehoord Nederland. Wie is deze man?
De sfeer is goedgeluimd en gebroederlijk, als op een zonnige zaterdag de voorhoede van radicaal-rechts Nederland zich heeft verzameld in een restaurant van een vakantiepark op de Veluwe. Onder de aanwezigen zijn PVV’ers Martin Bosma en Dion Graus, Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet en zijn fractiegenoten, coronaprotestleider Michel Reijinga, complotverspreider Joost Niemöller en de geradicaliseerde wetenschapper Laurens Buijs. Ook voormalig Kamerlid van de Centrum Democraten Wim Elsthout en Leefbaar Nederland-kandidaat David Pinto zijn van de partij, evenals Vlaams Belang-politicus Sam van Rooy.
Er wordt druk bijgepraat, gelachen en op schouders geslagen, deze middag in september 2023. Het restaurantpersoneel serveert oesters en barbecuevlees. Protestzanger Harry Pater, vertolker van liedjes als Huilebalk Timmerfrans en Het Links Fascisme, verzorgt de muziek.
‘Dit is de gebeurtenis van het jaar’, zegt oud-PVV’er Harm Beertema voor de camera van Ongehoord Nederland, dat verslag doet van de bijeenkomst. ‘Daar mag je niet ontbreken natuurlijk.’ FVD-huisfilosoof Sid Lukkassen, die ooit in een uitgelekt WhatsAppgesprek pleitte voor het ‘letterlijk uitschakelen’ van politieke tegenstanders, is al even opgetogen: ‘We hopen dat dit een prachtige voedingsbodem gaat zijn voor een toekomstige rechtse samenwerking.’
Te midden van alle gasten, gesoigneerd gekleed en gezeteld in een luxueus uitgevoerde rolstoel, zit Gert Jan Mulder, een 66-jarige oud-bankier die het grootste deel van het jaar in Uruguay woont. Mulder is de organisator van deze ‘gezond rechtse barbecue’, die al tien jaar elke zomer wordt gehouden. Binnen radicaal-rechts geldt hij als een prominente figuur. Mulder heeft korte lijntjes met de PVV, fungeerde als geldschieter, adviseur en lijstduwer voor Forum voor Democratie, en ondersteunde met donaties en aanbevelingen diverse radicaal-rechtse opiniemakers en complotdenkers. Sinds drie jaar is Mulder ook lid van de raad van toezicht van omroep Ongehoord Nederland. Het is zijn eerste functie waarmee hij rechtstreeks invloed kan uitoefenen binnen radicaal-rechts. De ‘godfather van rechts Nederland’, noemen zijn vrienden hem – een bijnaam die hij zich graag laat aanleunen.
Met zijn jaarlijkse barbecues probeert Mulder naar eigen zeggen eenheid te smeden in het versplinterde radicaal-rechtse landschap, om zo een (nog) stevigere vuist te kunnen maken tegen linkse politiek. Als hem in de uitzending van Ongehoord Nederland over de barbecue van 2023 wordt gevraagd naar zijn politieke opvattingen, zegt hij: ‘Die voorstellen van links, die leiden tot heel veel problemen en heel veel armoe en onveiligheid.’
Zo verwoordt Mulder het nog voorzichtig. Op sociale media, waar hij al jaren zeer actief is, deelt hij zijn visie doorgaans minder subtiel. Daar spreekt hij rustig van ‘vuile vieze smerige tyfus tering klote moslims’, ‘tiefus moskeeën’ (sic) en ‘tering soepjurken’ die Nederland zouden bedreigen. En van de ‘kakkerlakken’ in Den Haag, ‘fascisten’ bij het Openbaar Ministerie en ‘hoernalisten’ in de media, die hiervoor verantwoordelijk zouden zijn. Voordat Elon Musk Twitter overnam, werd Mulder vanwege dergelijke uitspraken zeker drie keer van het platform verwijderd. Tegenwoordig kan hij er beweren wat hij wil.
Zijn uitlatingen hebben inmiddels geleid tot geschokte reacties bij minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Eppo Bruins. In antwoord op vragen van de Volkskrant laat hij weten dat hij het gesprek zal aangaan met de NPO en het Commissariaat voor de Media om zo nodig tot ‘aanscherpingen’ van de gedragscodes bij de publieke omroep te komen. ‘Boven alles geldt dat voor racisme en discriminatie geen plek is in het publieke mediabestel.’ De NPO kondigt desgevraagd aan de uitingen van Mulder ‘op korte termijn’ bij het bestuur van Ongehoord Nederland te zullen aankaarten.
Zo op het oog is Gert Jan Mulder een man van enige statuur. Zijn cv vermeldt dat hij achttien jaar werkzaam was voor de Rabobank en Nuevo Banco Comercial in Latijns-Amerika, en sinds 2002 een veehouderij in zijn Uruguayaanse woonplaats Punta del Este bestiert. Facebook-foto’s van zijn riante villa met zwembad verraden dat Mulder het, ondanks zijn spierziekte, financieel goed voor elkaar heeft.
Mai Spijkers, directeur van uitgeverij Prometheus, leerde Mulder via een van zijn auteurs kennen en ging in 2015 bij hem op bezoek. ‘Ik vond het een authentieke, originele figuur’, zegt Spijkers. ‘Energiek en ook een slimme zakenman, was mijn indruk. Met name voor iemand met zijn handicap.’
Hij omschrijft Mulder, die zes kinderen heeft van drie vrouwen, als een echte ‘familieman’. Over politiek hebben ze tijdens het bezoek niet gesproken, aldus Spijkers. ‘Ik neem aan dat hij wat dat betreft wel wist dat hij in mij geen geestverwant had.’
Een zekere ijdelheid is Mulder niet vreemd, blijkt uit zijn uitingen op sociale media. Zo presenteert hij zichzelf consequent met zijn doctorstitel en schreef hij bij een zelfportret op X: ‘Het is fantastisch hoeveel ik ervan geniet om naar mezelf te kijken. Goed uitziend, intelligent, vrij.’
Daarnaast mag Mulder graag foto’s plaatsen van zijn kostbare kledingaccessoires, wijnen en sigaren. Zijn elektrische rolstoel is de ‘Rolls-Royce’ onder de rolstoelen, schreef hij in zijn autobiografie Vrijwel Onbeperkt, die vorig jaar uitkwam bij Amsterdam Books, de uitgeverij van Forum voor Democratie. In dat boek pocht Mulder ook over de vele vrouwen en bijvrouwen in zijn leven. Ongegeneerd noemt hij zichzelf een ‘amateur gynaecoloog’.
Weinig bescheiden toonde Mulder zich in het verleden evenzeer over zijn politieke ambities. Rond 2015 verklaarde hij meermaals op X dat hij minister wilde worden voor de PVV.
‘Bovendien bent u straks als ik PVV-minister word uw baan kwijt’, verkondigde hij tegen een van zijn inhoudelijke opponenten.
Zo ver is het niet gekomen. Wel wist Mulder de afgelopen jaren steeds meer naam te maken op de radicaal-rechtse flank. Naast talloze berichten op sociale media, schreef hij opiniestukken voor de (radicaal-)rechtse website Veren of Lood en het weblog van de islamofobe complotdenker Joost Niemöller. In die hoedanigheden liet Muller zich van zijn grofste kant zien. Zo plaatste hij onder zijn eigen naam honderden berichten op X en andere onlineplatformen waarin hij zich in beledigende bewoordingen uitliet over moslims, migranten, mensen van kleur, lhbti’ers en vrouwen. Een deel daarvan is inmiddels niet meer zichtbaar voor het grote publiek, omdat Mulders accounts herhaaldelijk door de bewuste platformen werden opgeheven of door hemzelf werden opgeschoond, maar de Volkskrant wist die uitlatingen te achterhalen. Vanwege zijn functie bij Ongehoord Nederland brengen ze Mulder nu in een lastige positie.
Op X maakte de toezichthouder vorig jaar bijvoorbeeld een vergelijking tussen ‘de Marokkaan’ Mohammed Mohandis, het PvdA-Kamerlid dat destijds pleitte voor de opheffing van Ongehoord Nederland, en de ‘de Marokkaan’ Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh. Over anti-Zwarte Piet-activist Quincy Gario schreef de oud-bankier eerder: ‘Quincy moet in Afrika gaan wonen.’ Ook verspreidde Mulder herhaaldelijk de racistische omvolkingstheorie (de complottheorie dat ‘de elite’ er bewust op aanstuurt om de witte bevolking van Europa te vervangen door niet-westerse migranten) en het schrikbeeld dat vluchtelingen een gevaar vormen voor vrouwen. Op het weblog van Niemöller publiceerde hij in 2015 een opiniestuk met voorstellen om Nederland te ‘de-islamiseren’.
Homoseksualiteit is ‘besmettelijk’, twitterde Mulder in 2017. Bij een foto van D66-leider Rob Jetten en zijn vriend schreef hij afgelopen juli: ‘Het is om onpasselijk van te worden.’
Wel toont Mulder zich een groot liefhebber van schaars geklede vrouwen, van wie hij tientallen foto’s op X zette. Bij een van die beelden noteerde hij onlangs: ‘Nederlandse mannen durven al niet meer van een mooie vrouw met een paar goddelijk tieten te genieten.’
Die uitspraak past in een patroon. In het boek Oerdriften op de werkvloer van hoogleraar psychologie Bram Buunk uit 2010 beweerde Mulder al dat vrouwen in het bedrijfsleven, die hij aanduidde als ‘lekker wijf’ en ‘mooie jonge del’, vooral goed waren om ‘gezonde concurrentie’ tussen mannen op gang te brengen.
Een enkele keer leek Mulder openlijk te flirten met het nazisme. In 2015 twitterde hij bij een foto van een joodse begraafplaats die met hakenkruizen was beklad: ‘Goed gedaan van die jongens en meisjes.’
Toen zijn Twitter-account in 2016 voor de eerste keer werd geschorst, zocht hij tijdelijk zijn heil tot het platform Gab. Daar reageerde hij op een filmpje van mannen met een Arabisch uiterlijk die een hond mishandelden met de tekst: ‘De kogel verdienen dat soort kanker moslims.’ Enkele dagen eerder noemde hij Mark Rutte op Gab een ‘zwakke, laffe nicht’.
Als de Volkskrant vragen aan Mulder voorlegt over zijn uitspraken, wil hij daar aanvankelijk niet op ingaan. In plaats daarvan plaatst hij een bericht op X waarin hij schrijft: ‘Mijn geweten is brandschoon. Al mijn zonden heb ik al opgebiecht in mijn autobiografie Vrijwel Onbeperkt en voor het overige heb ik al meer dan 30 jaar geleden het fuck you-level bereikt. Het deert mij niet wat links radicalen en links fascisten over mij schrijven of over mij denken.’
Twee uur later stuurt Mulder alsnog een e-mail waarin hij spreekt van ‘schandelijke beschuldigingen’ en stelt dat zijn uitingen ‘uit de context gehaald’ zijn of hem ‘niet bekend’ voorkomen. In antwoord op een vraag over ‘vuile vieze smerige tyfus tering klote moslims’ verwijst hij naar een Wikipedia-pagina over moslimterrorisme. Ook beweert hij dat er ‘helemaal niets mis’ is met de omvolkingstheorie.
Sommigen van zijn vroegere contacten zeggen zich ernstig van Mulder vervreemd te voelen door zijn extreme uitlatingen. ‘Het is triest hoe hij geradicaliseerd is’, aldus een oude kennis, die uit angst voor haatreacties anoniem wil blijven. Voormalig DNB-directeur Lex Hoogduin, die in 2020 voor de website Veren of Lood een briefwisseling over Europa met Mulder voerde, noemt diens uitspraken over minderheden ‘verwerpelijk’.
Dat Mulders populariteit binnen radicaal-rechts alleen maar is gegroeid, is deels te danken aan zijn ‘gezond rechtse barbecues’. Vrijwel alle radicaal-rechtse kopstukken van Nederland zijn daar minstens één keer geweest: van de voor belediging van moslims veroordeelde Pegida-leider Edwin Wagensveld en de voor opruiing veroordeelde Blokkeerfriezen-voorvrouw Jenny Douwes tot aan de huidige minister van Ontwikkelingssamenwerking Reinette Klever (PVV).
In 2016 bezocht ook Geert Wilders de barbecue, om daar zijn boek Marked for Death te presenteren. ‘Bedankt voor de gastvrijheid, steun en vriendschap’, twitterde de PVV-leider na afloop, bij een foto van hem en Mulder.
Het tekent de warme banden tussen de oud-bankier en de PVV. Een maand later werd Mulder door Wilders op Twitter gefeliciteerd met zijn verjaardag. Weer drie maanden later ontvingen de toenmalige PVV-Kamerleden Klever, Beertema en Machiel de Graaf hem in de Tweede Kamer.
Nadat Mulder in 2019 van Twitter was verwijderd, reageerde Wilders in het tv-programma Jenssen verbolgen over wat ‘doctor Gert Jan Mulder’ was overkomen. Ook Klever, op dat moment niet actief in de politiek, twitterde: ‘De waarheid mag kennelijk niet gezegd worden’.
Martin Bosma, inmiddels Tweede Kamer-voorzitter, bezocht Mulder in april 2023 in Uruguay. ‘Einde werkbezoek Uruguay’, noteerde Bosma quasi-serieus bij terugkeer op X. ‘Diverse samenzweringstheorieën en complotten besproken.’
Ook met Forum voor Democratie (FvD) heeft Mulder een nauwe relatie. In het FvD-programma Forum Inside, waarin hij vorig jaar werd geïnterviewd en dat te zien is op de FvD-site, vertelde Thierry Baudet dat Mulder betrokken was bij de oprichting van zijn partij en een ‘startsubsidie’ heeft gegeven. ‘Wij zijn al heel lang vrienden’, aldus Baudet tegen Mulder. ‘Je adviseert mij als er weer eens afsplitsingen dreigen, dan hebben we altijd wel contact en proberen we de boel bij elkaar te houden.’
In december 2019 verbleef de FvD-voorman samen met zijn vrouw Davide bij Mulder in Uruguay, blijkt uit Mulders autobiografie. Volgens voormalig FvD-bestuurder Henk Otten heeft Baudet weleens tegen hem gezegd dat hij ‘wilde emigreren naar Uruguay als het fout ging met hem in Nederland.’ Baudet reageerde niet op vragen van de Volkskrant.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 stond Mulder, die niets wil zeggen over zijn ‘startsubsidie’ of andere partijdonaties, als lijstduwer op de kieslijst van FvD. Twee jaar later plaatste hij een filmpje op YouTube, waarin hij zijn achterban aanspoorde om bij de Tweede Kamerverkiezingen vooral FvD te stemmen.
Ondertussen steunde Mulder de afgelopen jaren diverse omstreden islamcritici en complotverspeiders. ‘Edwin verdient veel meer steun én volgers’, schreef hij in 2018 op Twitter over Pegida-leider Edwin Wagensveld, onder meer bekend van het verbranden van korans.
Ook verklaarde Mulder op X geld te hebben gedoneerd aan neuroloog Jan Bonte en copywriter Jan Bennink, die beiden op sociale media actief het idee propageren dat de coronacrisis een complot was.
Afgelopen februari ontving Mulder journalist Eric van de Beek in Uruguay. Van de Beek betwist in zijn publicaties dat de MH17 is neergehaald door de Russen.
Hoeveel geld Bonte en Bennink van Mulder hebben gekregen, en of ook Wagensveld en Van de Beek door hem zijn gefinancierd, is onbekend. Vragen van de Volkskrant daarover willen zij niet beantwoorden.
In november 2021 verstevigde Mulder zijn positie binnen radicaal-rechts door toe te treden tot de raad van toezicht van Ongehoord Nederland. Arnold Karskens, de toenmalige directeur van de omroep, had hem binnengehaald. ‘Hij wist van financiële zaken, die hield hij echt goed in de gaten’, zei Karskens daar onlangs over in het Nieuw Israëlietisch Weekblad.
Inmiddels is hij minder complimenteus. ‘Mulder is niet de peetvader van rechts, maar de sloper van rechts’, appt hij aan de Volkskrant. Ook de andere kwalificaties in zijn WhatsApp-bericht zijn weinig vleiend.
De twee mannen staan lijnrecht tegenover elkaar, sinds Karskens onlangs door de raad van toezicht van Ongehoord Nederland op non-actief werd gezet en uiteindelijk werd ontslagen. Volgens onderzoeksbureau SVision hield de voormalige oorlogscorrespondent er een schrikbewind op na en maakte hij zich schuldig aan seksueel grensoverschrijdend gedrag. Karskens beweert juist dat hij de redactie wilde zuiveren van medewerkers die zich antisemitisch uitten.
Feit is dat er nu een belastend rapport op tafel ligt, waarin ook diverse aanbevelingen zijn opgenomen voor een beter werkklimaat bij Ongehoord Nederland. ‘Organiseer trainingen om bewustzijn te vergroten en ongewenst gedrag te voorkomen’, staat er bijvoorbeeld.
En: ‘Het stimuleren van open dialoog en het faciliteren van trainingen over inclusiviteit kan de organisatiecultuur verder versterken.’
Aan Gert Jan Mulder de schone taak om als lid van de raad van toezicht die aanbevelingen te helpen verwezenlijken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant