Mede door de wereldwijde populariteit van TikTok is oprichter Zhang Yiming (41) nu de rijkste man van China. Zijn algoritmen om video’s en nieuws perfect af te stemmen op persoonlijke voorkeuren, veranderden het medialandschap voorgoed.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met tech als specialisme.
Wie aan de waardevolste nieuwe technologiebedrijven denkt, noemt misschien ChatGPT-maker OpenAI of SpaceX van Elon Musk. Maar het Chinese ByteDance was jarenlang de waardevolste ‘eenhoorn’, een term voor start-ups met bijzonder hoge waarde.
Inmiddels is het bedrijf dat Zhang Yiming in een klein appartement in Beijing oprichtte, 208 miljard euro waard. Zhangs persoonlijke vermogen is 45 miljard euro. Bovendien groeit zijn ByteDance sneller dan Tencent, met Alibaba en Baidu een pijler van de Chinese techindustrie. Dat is saillant, want Zhang heeft altijd geweigerd samen te werken met deze Grote Drie, ongekend voor een Chinees techbedrijf.
Die eigenzinnigheid tekent Zhang. Toen hij drie jaar na zijn studie micro- en softwaretechnologie bij Microsoft was gaan werken, nam hij binnen zes maanden alweer ontslag. ‘Het belangrijkste is dat je elke regel volgt. Ik denk niet dat dat geschikt is voor mensen die bedachtzaam en gedreven zijn’, zei hij in 2016 tegen de Chinese krant Economic Observer.
Eigenzinnig maar ook een einzelgänger: ‘Ik ben niet erg sociaal’, schreef hij in een memo aan zijn werknemers toen hij in 2021 plotseling stopte als ceo van ByteDance. ‘Mijn voorkeur gaat uit naar eenzame activiteiten, zoals online zijn, lezen, naar muziek luisteren en dagdromen over wat er allemaal mogelijk is.’ Om weer innovatieve technologie te kunnen ontwikkelen in plaats van leiding te geven, deed hij een stapje terug.
Dat is waar Zhang zijn succes aan te danken heeft: rauwe innovatie. In 2012 zag hij met zijn nieuwe bedrijf ByteDance een gat in de markt. In zijn optiek waren de zoekresultaten van Baidu, de monopolistische zoekmachine in China, een verwarrend mengsel van informatie en reclames.
Om zich heen zag hij daarnaast kranten uit kiosks verdwijnen, een indicatie dat men nieuws begon te consumeren via de smartphone. Zhang schoot toen een idee te binnen dat zijn eerste grote succes bleek: Jinri Toutiao, Chinees voor ‘de krantenkoppen van vandaag’.
Het is een nieuwsapp die met kunstmatige intelligentie de interesses van zijn gebruikers leert kennen. Op die manier krijgen lezers een steeds beter gepersonaliseerde selectie nieuwsberichten uit verschillende media op een rij. Binnen twee jaar gebruikten dertien miljoen Chinezen de app dagelijks. Dat trok de aandacht van de Amerikaanse investeerder Sequoia Capital, die 100 miljoen dollar investeerde in Jinri Toutiao.
Zijn algoritme, dat met AI berichtenstromen in apps personaliseert, ligt ook aan de basis van het succes van TikTok. Het is precies wat de app zo verslavend maakt: gebruik TikTok een paar uur en opeens merk je dat bijna élke video matcht met je interesses. Facebook, YouTube, Instagram en zelfs LinkedIn hebben zijn idee allemaal overgenomen.
Wereldwijd gebruiken inmiddels meer dan een miljard mensen TikTok, een mijlpaal die de videoapp sneller behaalde dan giganten als Facebook en Instagram. Gebruikers van TikTok besteden gemiddeld bijna een uur per dag op de app. Hoewel TikTok daarmee een belangrijk onderdeel is van ByteDance, is het media-imperium van Zhang nog veel groter.
ByteDance beheert de gamestudio Nuverse, bekend van de hit Marvel Snap, en maakt apps waarmee gebruikers kunnen chatten, nieuws volgen, video’s editen en muziek luisteren. Baike.com, nog een platform van ByteDance, is een van de grootste Chinese online encyclopedieën à la Wikipedia.
Maar dat succes heeft ook een keerzijde. Dat begon al in China, toen mediaplatforms Zhang ervan beschuldigden hun artikelen te stelen door deze met Jinri Toutiao te verspreiden. Ook de Chinese overheid liet van zich horen: omdat de app berichten op basis van persoonlijke interesse filtert, zou ByteDance de staatscensuur omzeilen.
In 2018 verbood de Communistische Partij een populaire ByteDance-app waarmee gebruikers grapjes met elkaar deelden. Deze waren vulgair, meende de Partij. In een publieke spijtbetuiging schreef Zhang dat de app Neihan Duanzi ‘onverenigbaar met socialistische kernwaarden’ was.
Twee jaar daarvoor had ByteDance zonder al te veel tromgeroffel Douyin gelanceerd, de Chinese variant van TikTok. Daarmee zou Zhang voor het eerst ook succes vergaren buiten China. Parallel aan de populariteitsexplosie van TikTok begon er ook een grootschalige campagne tégen TikTok, met name vanuit de Verenigde Staten.
Ondanks Zhangs strubbelingen met de Chinese overheid zou de app volgens toenmalig president Donald Trump deel uitmaken van de Chinese propagandamachine. Zhang heeft dit altijd ontkend.
Wel gaf ByteDance in 2023 na onderzoek van Forbes toe dat het TikTok had gebruikt om de locaties en IP-adressen van een aantal Amerikaanse journalisten te verzamelen. Mede hierdoor werd de app in meerdere landen, waaronder Nederland, verboden voor overheidsambtenaren.
Te midden van de felle polarisatie in de Amerikaanse politiek lijken de Democraten en Republikeinen het ten minste over één ding eens te zijn: TikTok vormt een gevaar voor de nationale veiligheid. Trump zette tijdens zijn presidentschap al een verbod in de steigers, en Biden ondertekende er een eigen versie van. Zoals het er nu voor staat moet ByteDance TikTok voor januari 2025 verkopen, anders gaat de app op zwart in Amerika.
In dat licht is het opvallend dat zowel Trump als Harris actief campagne voert op TikTok. Kennelijk achten ze dat nodig om een jong stempubliek te bereiken in hun race naar het Witte Huis. Dus zelfs als ze ageren tegen de Chinese propagandamachine, ontkomen ze niet Zhangs TikTok-algoritme.
- Zhang leerde zijn vrouw kennen toen hij als student haar computer repareerde. De twee hebben geen kinderen.
- Hij werd door Time Magazine aangewezen als een van de invloedrijkste mensen van 2019.
- Ondanks zijn Chinese nationaliteit woont hij in Singapore.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant