De invoering van nulemissiezones leidt tot zorgen onder marktkooplui. Op de markt in Leiden betwijfelen veel verkopers of ze hier nog lang zullen staan met hun kraam. ‘Ik ben aan het kijken wat voor ander werk ik kan doen.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de agrarische sector en voedsel.
Wolverkoper Sippe Dijkstra voorziet een sombere toekomst voor de markt. ‘De etenskramen blijven wel, maar non-food… Het hele pakketje maakt het juist leuk.’ Dijkstra zegt het leunend met zijn onderarmen op de veelkleurige bollen wol in zijn kraam op de Vismarkt in Leiden. Zijn somberte is het gevolg van een optelsom van factoren. ‘De kosten stijgen aan alle kanten, de omzet blijft gelijk, en dan nu die nulemissiezone.’
Alle verkopers op deze markt moeten er vanaf 1 januari aan geloven: alleen elektrische bestelbusjes en vrachtwagens, of moderne, schonere diesels mogen nog het stadscentrum in. Leiden is een van de veertien steden die een nulemissiezone invoert. Later volgen nog vijftien andere.
Over de auteur
Maarten Albers is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en de voedingsindustrie.
Het leidt tot een run op nieuwe dieselbusjes in Nederland, meldde de Europese autokoepel Acea dinsdag. Maar op termijn worden ook die uit stadscentra geweerd. Daar wringt de schoen voor Dijkstra (48). Vanaf 2028 komt hij er met zijn diesel niet meer in. Als hij een duurdere elektrische bus zou nemen, blijft er onder de streep weinig over. ‘Ik ben om me heen aan het kijken wat voor ander werk ik zou kunnen doen. Daar ben ik nu nog jong genoeg voor.’
Dijkstra is niet de enige, vertellen andere marktkooplui. De bloemenboer is laatst al gestopt. Volgens brancheorganisatie CVAH overweegt meer dan de helft van de marktverkopers te stoppen vanwege de nulemissiezones. Gemeenten als Amersfoort, Enschede, Groningen en Maastricht hanteren daarom een algemene ontheffing voor marktkooplui. Leiden niet.
De markt is voor de stad en regio ‘enorm belangrijk’, benadrukt een woordvoerder van de gemeente Leiden. Daarom zal de gemeente ‘coulant’ zijn in het uitgeven van ontheffingen, bijvoorbeeld voor wie een voertuig nodig heeft dat niet elektrisch verkrijgbaar is, of niet genoeg geld heeft om over te stappen naar elektrisch. Die ontheffingen bieden volgens de woordvoerder ‘voldoende ruimte voor marktondernemers om te blijven ondernemen’.
Ook een onderzoek in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wijst erop dat veel marktkooplui in aanmerking komen voor ontheffingen. Waar dat niet het geval is, kunnen ze tijd kopen door een nieuwe diesel aan te schaffen, en pas overstappen op een elektrische bus als de prijs daarvan verder gedaald is.
Met de ontheffingen zijn de marktkooplui in Leiden bekend, maar die nemen hun zorgen niet weg. Een ontheffing kost geld en geldt slechts voor een jaar. Bovendien vergeten de ambtenaren volgens de verkopers dat de markt geen groot bedrijf is, maar een ontmoetingsplek.
Sinds kort verzet ook de Tweede Kamer zich tegen de nulemissiezones. Een meerderheid riep staatssecretaris Chris Jansen (PVV) onlangs op een landelijke uitzondering te maken voor ondernemers tot en met 2029. De beslismacht ligt echter bij de gemeenten, die hun plannen doorzetten.
Ze voelen zich daarbij gesteund door brancheorganisaties als Evofenedex, Techniek Nederland en Bovag, die erop wijzen dat ondernemers al vijf jaar weten dat de zones eraan komen. Volgens Evofenedex voldoet driekwart van de bestelbusjes aan de eisen om ook na 1 januari alle stadscentra in te mogen. Uitstel zou oneerlijk zijn tegenover de ondernemers die wel tijdig hebben geïnvesteerd in schoner vervoer.
Aldert Jan Haasnoot van Schaap’s Vishandel wil er niets van weten. ‘Ze zeggen: je krijgt vijf jaar, maar daarin kan ik geen anderhalve ton sparen voor een elektrische koelwagen.’ Met zijn huidige wagen mag hij nog tot 2030 het centrum in, daarna houdt de 55-jarige visboer het voor gezien. Hij weigert ‘uit principe’ over te stappen.
Haasnoot begint over de uitstoot van Russische raketten, kolencentrales in het Roergebied en de staalovens van Tata Steel. ‘Laat ze eerst daar eerst eens wat aan doen.’ Dat de lokale luchtkwaliteit meer gebaat is bij uitstootvrij vervoer, wuift hij weg. ‘Dit krijg je gewoon in zo’n linkse studentenstad.’
CVAH is een van de weinige brancheorganisaties die zich verzet tegen de nulemissiezones. Daarbij speelt mee dat marktkooplui speciaal materieel nodig hebben. Betaalbare elektrische bussen die sterk genoeg zijn om hun grote en zware karren te trekken, zijn er vaak niet.
‘Deze kar weegt 6 duizend kilo’, zegt groenteboer Jeroen van der Reijden. Daar heeft hij een flinke bus voor nodig, en daarnaast een vrachtwagen om zijn pallets met groente en fruit mee te nemen. ‘Zo’n vrachtwagen alleen al kost zeker twee ton. En dat voor vijf minuten de stad in, en vijf minuten eruit.’
Van der Reijden (57) komt twee keer per week voor de markt vanuit Voorschoten naar Leiden. Andere dagen staat hij in Sassenheim en Katwijk, waar geen nulemissiezone in het verschiet ligt. ‘Mijn vader stond hier in 1970 al. Mijn zoon heeft laatst opgezocht dat de eerste inschrijving onder onze naam uit 1880 stamt.’ Toch weet hij niet of hij hier over een paar jaar nog staat. ‘Als ik er straks niet meer in kom, wat dan?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant