Na jarenlange training is het onderzoekers gelukt. Afrikaanse hamsterratten, verre verwanten van de ‘gewone’ bruine rat, kunnen nu behalve mijnen ook olifantenivoor en de hoorns van neushoorns opsporen.
Een rat van formaat, met dikke hamsterwangen, zwarte kraaloogjes en een grote bos lange snorharen. Als het aan een onderzoeksgroep in Tanzania ligt, is dit knaagdier binnenkort het schrikbeeld van wildsmokkelaars.
De onderzoekers trainden – met succes – acht Afrikaanse hamsterratten om de geur van olifantenivoor, hoorn van neushoorns en de schubben van een schubdier te herkennen, zo is te lezen in vakblad Frontiers. Het doel: de illegale handel in wildlife-producten in de kiem smoren.
Die handel is dodelijk voor dierenpopulaties in Afrika. Zo verdween in de afgelopen eeuw 90 procent van alle Afrikaanse olifanten, onder andere omdat stropers het op hun slagtanden gemunt hebben. Ook neushoorns en schubdieren zijn vaak het doelwit.
Opsporingsdiensten gebruiken nu vaak speurhonden om illegale wildhandel op havens en luchthavens op te sporen. Dat kunnen de hamsterratten ook, dachten de onderzoekers. Ze startten een trainingstraject, waarbij de dieren een beloning kregen als ze hun neus in een gat met olifantenivoor, de hoorn van een neushoorn of de schubben van een schubdier staken.
De ‘doelgeuren’ moesten de knaagdieren uiteindelijk onderscheiden van het aroma van onder andere koffiebonen en pinda’s, waar smokkelaars de illegale waar vaak tussen verstoppen. Geen probleem: na een half jaar slaagden de ratten er nog in de geuren te herkennen.
Dat de Afrikaanse hamsterrat een uitstekende speurder is, was al bekend, vertelt Dian van de Laak, een van de onderzoekers die aan de wieg stond van het traject in Tanzania. In het trainingscentrum van Apopo, een Belgische ngo, leerden de ratten daar eerder al om mijnen op te sporen en tuberculose bij mensen vast te stellen.
De hamsterratten hebben volgens Van de Laak een paar voordelen. ‘Ze hebben een fenomenaal reukvermogen en kunnen wel 7 jaar oud worden, veel ouder dan de meeste rattensoorten. Bovendien zijn ze erg nieuwsgierig en intelligent.’ Op ingenieuze wijze laten de ratten aan hun begeleider weten iets gevonden te hebben. ‘Dan trekken ze aan het balletje dat om hun nek hangt om een signaal af te geven.’
Frédéric Chappée, werkzaam bij het International Fund for Animal Welfare en niet betrokken bij het onderzoek, ziet het wel zitten om met de ratten aan de slag te gaan. Eerder gaf hij leiding aan wildsmokkel-opsporingsoperaties met speurhonden in Benin. ‘Dat werkte goed, maar door administratieve rompslomp bij de lokale autoriteiten zijn de honden nooit structureel ingezet.’
De relatief lage trainingskosten maken de hamsterratten voor opsporingsdiensten aantrekkelijk, denkt Chappée. Vooral in kleine ruimtes bieden de knaagdieren uitkomst. Bovendien: ‘Honden raken vaak afgeleid, bijvoorbeeld omdat ze willen spelen. Bij ratten gebeurt dat denk ik niet zo snel.’
Wel benadrukt Chappée dat de nieuwe opsporingmethode geen wondermiddel is: ‘Het is een mooie toevoeging aan de gereedschapskist, maar het grootste probleem is dat de prioriteiten van overheden niet bij illegale wildhandel liggen. Er is veel te weinig geld beschikbaar voor bestrijding. Daar gaat geen rat verandering in brengen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant