Ikea steekt miljoenen in een Duits fonds voor slachtoffers van de voormalige communistische dictatuur van de Duitse Democratische Republiek (DDR). Het Zweedse meubelbedrijf betuigt spijt voor het feit dat zijn fabrieken in Oost-Duitsland dwangarbeiders hebben ingezet.
Duitsland werkt al langer aan een fonds dat schadevergoedingen moet uitkeren aan slachtoffers van de politieke repressie in het toenmalige Oost-Duitsland. Daaronder vallen ook talloze politieke gevangenen die door de communistische regering onder dwang aan het werk werden gezet bij bedrijven. Een van die ondernemingen was Ikea.
‘Wij betreuren ten volste dat ook producten van Ikea door politieke gevangenen in de DDR zijn gefabriceerd’, aldus topman Walter Kadnar van Ikea Duitsland. Het concern verwelkomt de uitbreiding van het zogeheten Härtefallfonds, zodat het eindelijk zijn schuld aan betrokkenen kan inlossen. Ikea zal 6 miljoen euro in het fonds storten als de regeling is opgetuigd.
Het wachten is nog op instemming van het Duitse parlement. Het Härtefallfonds bestaat al sinds 2022. Tot nu toe was het alleen bedoeld om de pensioenverliezen te compenseren die Oost-Duitsers, Joodse vluchtelingen uit de Sovjet-Unie en asielzoekers leden na de hereniging van Duitsland. Deze groepen vielen tussen wal en schip toen er na 1989 nieuwe pensioenregels werden opgesteld.
Voor iedereen is er een vast bedrag beschikbaar van 2.500 euro, maar er is compensatie mogelijk tot een plafond van 5.000 euro. Gedupeerden konden tot 31 januari van dit jaar een beroep doen op de regeling. Het ministerie van Sociale Zaken meldt dat ongeveer 165 duizend aanvragen zijn gedaan bij de Stiftung Härtefallfonds.
De overheid had een bedrag van 500 miljoen euro beschikbaar gesteld. Voor de slachtoffers van de DDR-dictatuur is een vaste, eenmalige schadevergoeding voorzien van 1.500 euro, naast een jaarlijkse verhoging van het pensioen.
Evelyn Zupke, verantwoordelijk in de Bondsdag voor de slachtofferregeling, heeft tegenover het nieuwsjournaal Tageschau de bijdrage van Ikea toegejuicht. ‘Ikea laat zien dat het zijn verantwoordelijkheid neemt voor een duister hoofdstuk uit de geschiedenis van de onderneming.’ Ze hoopt dat meer bedrijven dit voorbeeld volgen.
Destijds waren er zeshonderd ondernemingen in de DDR die politieke gevangenen aan het werk te stelden. Ook veel firma’s in het Westen profiteerden van dwangarbeid, bleek eerder dit jaar opnieuw uit een studie.
In 2014 bleek uit een onderzoek van de archieven van de Stasi, de inlichtingendienst van de DDR, dat ook Nederlandse bedrijven als Wehkamp, Philips, Shell, Hema en C&A producten lieten maken bij Oost-Duitse bedrijven waar gevangenen en dissidenten gedwongen werkten.
In totaal werden 800 duizend Oost-Duitsers vanaf de oprichting van de Duitse Democratische Republiek in 1949 veroordeeld tot dwangarbeid. Van hen was een kwart tot een derde veroordeeld op politieke gronden. Er kwam een eind aan de praktijk met de val van de Berlijnse Muur in 1989, die het einde van de DDR inluidde.
Wat de slachtoffers van de communistische repressie in de gevangenis hebben meegemaakt, kan volgens Zupkhe nooit ongedaan worden gemaakt. ‘Maar we kunnen hen vandaag de dag wel met respect tegemoet treden en zeker steunen als ze klem komen te zitten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant