Veel meer mensen dan verwacht kwamen af op Kamala Harris’ slotpleidooi in Washington D.C., gehouden op dezelfde plek waar haar rivaal Donald Trump in 2021 de menigte opzweepte die het Capitool zou bestormen. ‘Ik zal altijd naar je luisteren. Zelfs als je niet op me stemt.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Kamala Harris is het podium nog niet op of de 30 duizend, 50 duizend, nee, 75 duizend aanhangers beginnen wild te joelen. In veel grotere aantallen dan van tevoren werd gedacht, trokken Amerikanen dinsdag naar Washington D.C. voor het slotpleidooi van de Democratische presidentskandidaat.
In een zwart pak begint Kamala Harris zelfverzekerd aan haar eindsprint voor de verkiezingen. ‘Amerika wordt al te lang verteerd door verdeeldheid, chaos en wederzijds wantrouwen’, zegt ze tegen haar publiek. ‘Ik bied jullie een ander pad.’
Geflankeerd door Amerikaanse vlaggen en blauwe-witte posters met ‘Freedom’ en ‘USA’, schetst Harris nog één keer het contrast tussen haarzelf en haar rivaal. Trump is een ‘zielige tiran’, enkel uit op eigenbelang in plaats van dat van Amerikanen.
Bovendien, zegt de vicepresident, is hij ‘onstabiel, geobsedeerd door wraak, opgeslokt door grieven en uit op ongecontroleerde macht’. Even wijst ze naar achteren, naar het verlichte Witte Huis. ‘Als hij wordt verkozen, loopt hij daar naar binnen met een lijst vijanden. Ik met een to-dolijst.’
Ze ontvangt luid applaus.
Harris heeft voor haar slotpleidooi een symbolische plek gekozen. Bijna vier jaar geleden stuurde Trump vanaf hier, vlak achter het Witte Huis, een gewapende menigte naar het Capitool om de resultaten van eerlijk verlopen verkiezingen ongedaan te maken.
De oud-president en zijn bondgenoten bagatelliseren het geweld van 6 januari 2021 al bijna vier jaar. Als Harris deze verkiezingen wint, vrezen veel Amerikanen dat de uitslag opnieuw tot geweld kan leiden.
‘Ik zie mensen die het oneens met mij zijn niet als vijand’, zegt ze. ‘Hij wil ze in de gevangenis stoppen. Ik zal ze een plaats aan de tafel geven.’ Harris zei eerder dat ze een Republikein wil benoemen in haar kabinet.
Harris’ grote uitdaging is de gevaren van een tweede Trump-presidentschap te verbinden aan het dagelijks leven van Amerikanen. Dat hij een fascist is die een gevaar vormt voor de democratie, hebben kiezers onderhand wel gehoord. Als de meesten daarvan wakker zouden liggen, dan zou Trump nu niet opnieuw zoveel kans maken op het presidentschap. Aan Harris de taak om kiezers wederom uit te leggen hoezeer hun eigen leven onder Trump nadelig zou kunnen veranderen.
Het is een lastige balanceeroefening, in de belangrijkste week van haar campagne. Enerzijds wil ze Trump als gevaar wegzetten, anderzijds wil ze de verbinder zijn, die het verdeelde land weer bijeen kan brengen. Hoe negatiever ze Trump afschildert, hoe groter de kans dat ze zijn kiezers wegduwt. Bovendien kan ze hem zo, daags voor de verkiezingen, meer macht toekennen dan ze wil.
‘Ik wil natuurlijk dat ze wint, maar ik weet niet of het gaat lukken’, zegt Justin Woods (34) die met twee vrienden naar de toespraak is gekomen. Hij wil graag geloven dat zijn landgenoten de keuze voor Harris zullen maken, maar wil ook niet naïef zijn. ‘Te veel Amerikanen vallen voor simpele antwoorden op ingewikkelde vragen.’
Woods vreest voor de gevolgen van een tweede termijn voor Trump: dat hij nog meer conservatieve hoogste rechters benoemt, die ook na het Trump-tijdperk de Amerikaanse samenleving verder naar rechts zullen duwen. Hij is niet de enige bezoeker van de Harris toespraak die bezorgd is.
De afgelopen weken verloor Harris haar lichte voorsprong in de peilingen. Zij en Trump staan er nagenoeg gelijk voor. Voor de Republikeinen reden tot feest, voor de Democraten tot paniek. Tijdens de vorige twee verkiezingen werd Trump zwaar onderschat in de peilingen. Als dat opnieuw het geval is, en hij en Harris staan nu gelijk, maakt de Democraat dan eigenlijk wel een kans?
Het doel van Harris op dinsdag is niet alleen om haar verschillen met Trump te benadrukken, maar ook om zichzelf nog één keer voor te stellen aan kiezers die haar nog altijd niet goed kennen.
De kandidaat vertelt over haar achtergrond, als kind van Indiase en Jamaicaanse migranten. ‘Ik hou van ons land met heel mijn hart’, zegt ze, ‘en ik geloof in wat het belooft, omdat ik het zelf heb meegemaakt.’ Ook deelt ze voor de zoveelste keer haar economische plannen: meer geld voor starters, minder belastingen voor de middenklasse.
Uit onderzoeken blijkt dat veel Amerikanen haar nog niet genoeg kennen. Voordat Harris vicepresident werd, was ze pas vier jaar senator in Washington. Bovendien zijn Amerikanen gewend om presidentskandidaten maandenlang te zien strijden in voorverkiezingen. Harris kwam laat in de race, nadat Joe Biden in de zomer afstand had genomen van de nominatie.
‘Ik zal eerlijk tegen je zijn’, zegt Harris dinsdag. Ik ben niet perfect. Ik maak fouten. Maar ik zal altijd naar je luisteren. Zelfs als je niet op me stemt.’
De bezoekers in Washington zien er verschillend uit: jong en oud, wit en etnisch divers. Er zijn opvallend veel jonge meisjes, die nog helemaal niet mogen stemmen. ‘Ik wil dat ze nu al zien wat sterk leiderschap is’, zegt Crannough Jones (52), die haar tienerdochter heeft meegenomen, samen met vier andere meisjes aan wie ze voetbaltraining geeft.
‘Het is tijd om de bladzijde om te slaan en drama en conflict achter ons te laten’, zegt Harris, dan weer serieus, dan weer met een glimlach. ‘Het is tijd voor een nieuwe generatie leiderschap in Amerika.’
Voor al die duizenden bezoekers in Washington voelt het alsof het al zover is. Toch zullen ze nog even moeten wachten, tot het hele land volgende week heeft gestemd.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant