Ellen Soeters, destijds geliefd als het keurige kaasmeisje Frau Antje, ontketende een storm van verontwaardiging toen ze in de jaren tachtig op de cover van Playboy verscheen. Nu kijkt ze er schouderophalend op terug. ‘Die foto’s waren niet ordinair, hè.’
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over media, populaire cultuur en muziek.
Tot groot ongenoegen van puriteins Duitsland, en wellicht ook kaasliefhebbers, verscheen het blonde model Ellen Soeters uit Eindhoven in december 1984 in het mannenblad Playboy, halfnaakt. Het land stond op zijn kop. Soeters was jarenlang het keurige kaasmeisje Frau Antje geweest, een alom geliefde reclamefiguur met gevlochten staartjes in rood-wit-blauwe klederdracht en het gezicht van een van de succesvolste marketingcampagnes uit de geschiedenis. En dan dit.
Aan de rel ging veel vooraf. Waar het in het leven van Ellen Soeters (68) op neerkomt: van het een kwam altijd het ander, ook in het geval van de Playboy-foto’s. Ze was al eens eerder benaderd door de Duitsers, maar toen was ze pas 17.
‘Het kwam te vroeg, ik was bang dat ik daarna nooit meer werk zou krijgen.’ Met een onbedoelde verwijzing: ‘Ik had er nog geen kaas van gegeten.’
Tien jaar later durfde ze het wel aan. Een jaar eerder was ze gekatapulteerd in de publiciteit, als playmate in de eerste editie van de Nederlandstalige Playboy. Ze had onder meer een aanloop genomen als model op de hoezen van razend populaire verzamel-elpees van Philips, Alle Dertien Goed. In tijdschriften maakte ze reclame voor talloze producten, de worst van de Hema om maar iets te noemen, en ze was een vaste verschijning in de societyrubriek van De Telegraaf, het Stan Huygens Journaal.
Ook internationaal was ze doorgebroken. Met de oprichter en uitgever van Playboy, Hugh Hefner, had ze in diens befaamde mansion in Los Angeles een potje backgammon gespeeld (later meer hierover) en voor diens blad geposeerd. Talloze andere bekende personen kruisten haar pad: acteur Jack Nicholson, journalist Peter R. de Vries, voetballer Wim Suurbier, oplichter Ari ‘Heer’ Olivier, het producersduo Bolland & Bolland, tv-presentator Rudi Carrell en interieurontwerper Jan des Bouvrie. Met tv-presentator Ron Brandsteder had ze kortstondig een relatie.
Toen ze in 1984 werd gevraagd om te figureren in de Duitse editie, stemde ze in, maar bedong ze dat foto’s van een Amerikaanse shoot zouden worden gebruikt. ‘Daar moesten ze het maar mee doen.’
Het schandaal was er niet minder om. Door een foto van Frau Antje bij het stuk te plaatsen, niet Soeters overigens maar een ander kaasmeisje, werd de link met de campagne opzichtig gelegd.
‘En zo kwam het succes en het ‘schonevrouwenimago’, dat al tientallen jaren minutieus werd gecultiveerd, van de beroemdste Nederlandse reclamefiguur in gevaar’, schreef Der Spiegel in een terugblik. ‘Toen Frau Antje haar klederdracht liet vallen voor de Duitse Playboy, maakten de media dankbaar gebruik van deze gelegenheid voor onzedelijke grappen.’
Playboy had zijn kans schoon gezien. ‘Waar heb je het mooie meisje eerder gezien?’, schreef het blad. ‘In het reclameblok op televisie. Als Frau Antje brengt zij de lekkerste kaas uit Nederland naar Duitsland. Wij brengen het beste van Frau Antje. Eet smakelijk allemaal.’
Frau Antje stond op het hoogtepunt van haar roem, 86 procent van de (West-)Duitsers kende haar. Vooral Bild Zeitung ging los in 1984. ‘In een shirtje met stippen laat Frau Antje haar borsten en strakke dijen zien.’
De tv-campagne werd tijdelijk stopgezet. De bedenker van Frau Antje, het Nederlands Zuivelbureau, reageerde verbolgen. ‘In traditionele kleding vinden wij, én miljoenen Duitse consumenten met ons, Frau Antje duizend keer beter.’
Veertig jaar later kijkt Soeters lachend en schouderophalend op de affaire terug. Ze ontvangt in Eindhoven, de stad waar ze opgroeide en altijd is blijven wonen. Er is een hond die tot stilte moet worden gemaand, Bikkel, en een uitvergroting van haar laatste wapenfeit als gevierd model: een cover van de lokale glossy Frits.
In de eerste plaats: toen de Duitse Playboy met haar foto’s verscheen, had ze zich al teruggetrokken als Frau Antje. ‘Maar ik had het Zuivelbureau wel gebeld, ik vond dat ik het niet zomaar kon maken.’ Géén goed idee, oordeelde de brancheorganisatie van de zuivelindustrie, maar Soeters zette door. ‘Het ging wel om mijn inkomen, hè. Ze wilden er niets tegenoverstellen.’
Waar het zoals altijd op neerkwam: ‘Ik koos mijn eigen pad.’
Dat begon in Amsterdam, haar geboortestad. Ze was 3 jaar toen ze met het gezin naar Eindhoven verhuisde. Haar vader had een baan aangeboden gekregen als directeur van Ahrend, een bedrijf dat kantoormeubelen verkocht. ‘Hij was de enige in de straat met een auto, een Ford Taunus.’
Het verlangen naar Amsterdam bleef groot. Ze vertelt over vakanties aan de Vinkeveense Plassen met haar grootouders, ‘lekker zwemmen en vissen, veel vissen’.
Ze was 16 toen het begon, vanuit het niets. Ze had al eens geposeerd voor een jonge, bevriende fotograaf uit Eindhoven, Hans Kuhr, toen een nichtje haar tipte. Het tijdschrift Viva had een modellenwedstrijd uitgeschreven. Op aandringen van haar nichtje stuurde ze de foto’s op. ‘Wekenlang keek ik elke dag in de brievenbus of er post van Viva was.’
Ze had de hoop al opgegeven toen ze werd gebeld. Ik dacht eerst dat ik in de maling werd genomen. We hebben jou uitgekozen, zei een vrouw, we willen graag met je werken.’ Wat ze dacht? ‘Nou, leuk.’
Drie keer poseerde ze voor Viva, haar beeltenis was in het hele land op posters op stations te zien. Ze trok de aandacht van een gerenommeerd Amsterdams modellenbureau, Corine’s Agency van Corine Rottschäfer. ‘En zo is het balletje gaan rollen. Ik was 16. Ik had mijn diploma als schoonheidsspecialiste al gehaald en zat op de kappersschool.’
Soeters werd door Rottschäfer vooral ingezet als model in reclames, veelal in tijdschriften. Ze figureerde onder meer in reclames van Philips, de Koninklijke Landmacht, DAF en de Hema (de worst dus) en pendelde heen en weer tussen Eindhoven en Amsterdam. ‘Met mijn brommertje naar het station, koffertje achterop en met de trein naar Amsterdam.’ Ook in latere jaren overwoog ze nooit te verhuizen.
‘Ik wilde me niet in die scene settelen. Andere modellen draaiden wel eens door, met drugs, drank, wat dan ook. Ze gingen vaak op stap. Ik niet. Eindhoven was mijn wereld. Daar was ik weer gewoon Ellen. Dat heeft me ook altijd op de been gehouden. Ik deed mijn werk en ging lekker terug naar huis. En als ik langer in Amsterdam moest blijven, sliep ik altijd bij opa en oma.’
Duitsland werd haar nieuwe werkterrein, dankzij de aldaar razend populaire Frau Antje, de reclamefiguur op klompen die al sinds de jaren vijftig door het Nederlands Zuivelbureau (tegenwoordig de Nederlandse Zuivel Organisatie) wordt ingezet om kaas en boter te promoten in tv-reclames, op beurzen en feestelijke gelegenheden. Actrice Kitty Janssen was in 1961 de eerste die ‘Käse aus Holland’ in tv-reclames aanprees. Veertien jaar later trad Soeters in haar voetsporen.
Van het een kwam zoals altijd het ander. Nadat ze weer eens in De Telegraaf had gestaan, werd ze gebeld door het Zuivelbureau. Of ze mee wilde doen aan een Frau Antje-verkiezing in Amsterdam. Alle deelnemers mochten naar de Grüne Woche, een grote internationale beurs voor de agrarische industrie in Berlijn.
‘Met ministers en zo, en andere belangrijke figuren. We moesten daar de hele dag kaas uitdelen in onze pakjes. En lachen. Het was zo leuk! Aan het eind van de week werd dé Frau Antje gekozen. Dat werd ik dus.’
Soeters werd het gezicht van de campagne. Ze reisde door het hele land, West-Duitsland destijds nog. Samen met de man die in Duitsland Frau Antje qua populariteit benaderde, nam ze talloze tv-commercials op: Rudi Carrell. ‘Een professional. Hij kwam op de set om zijn werk te doen en dat was het. We hadden er allebei geen behoefte aan om daarna de kroeg in te duiken. Het was arbeiten en zo snel mogelijk weer naar huis.’
Toch maar even de vraag of ze er zelf van houdt, van kaas. Soeters: ‘Ja, heerlijk. Als er kaas over was nam ik altijd een stuk mee naar huis voor ons moeder.’
Haar werk bracht haar in alle uithoeken van de wereld, en van de showbusiness. Met haar vier jaar jongere zus Joke en twee andere zangeressen, samen de meidengroep Hot Lips, bracht ze in 1979 een single uit, Napoleon, die was geproduceerd door het gerenommeerde duo Bolland & Bolland. ‘Zo viel ik van het ene in het andere. De plaat flopte, maar het was leuk om een keer te hebben gedaan.’
De volgende stap: Amerika. Ze kwam er bij toeval terecht, via een kennis die een fotograaf tipte. Een shoot voor Playboy volgde, en daarmee een entree in het kitchpaleis in Los Angeles van de oprichter van het blad, Hugh Hefner. In diens befaamde mansion ontmoette ze hem persoonlijk, omgeven door een leger bunny’s.
Hoe het was? ‘Leuk. Gewoon, gezellig. Ik hoefde niet in zo’n konijnenpak te lopen hoor. Hefner zag eruit zoals iedereen hem kende. Hij droeg een zijden pyjama, een ochtendjas en sloffen en hij rookte een pijp. Hij vroeg of ik een spelletje backgammon met hem wilde spelen. We hebben het niet afgemaakt, er kwamen onophoudelijk mensen die hem iets wilden vragen of zich aan hem stonden te vergapen.’
Ze ontmoette er Jack Nicholson en andere beroemdheden, maar wie precies weet ze niet meer, het is ook al zo lang geleden. Er werd gegeten en gedronken en ja, de befaamde grot met het zwembad bezocht ze ook, maar excessen zag ze niet. ‘Ik was er overdag, dat scheelde waarschijnlijk.’ Op avances van mannen ging ze niet in: ‘Aan mijn lijf geen polonaise.’
Omdat ze als buitenlander geen greencard kreeg, was er nauwelijks werk voor haar. Ze softbalde, maakte trips naar San Francisco en Las Vegas en haar kennissenkring had zich uitgebreid, met onder anderen oud-Ajacied Wim Suurbier, die emplooi had gevonden bij de Los Angeles Aztecs. Na een jaar keerde ze terug naar Eindhoven, het was mooi geweest.
Haar shoot voor Playboy op Venice Beach in Los Angeles werd voor een deel hergebruikt in de eerste Nederlandse editie. Andere foto’s werden gemaakt ten huize van Jan des Bouvrie. De klus leverde haar 40 duizend gulden op, ‘een hoop geld, maar het was snel weer op’. Bij de presentatie in het Lido in Amsterdam in april 1983 droeg ze een paars glitterpak en werd ze door goochelaar Richard Ross tevoorschijn getoverd uit een rookwolk.
Soeters, 26 toen, was het lokaas voor lezers te midden van een interview met Tweede Kamervoorzitter Dick Dolman en verhalen van John le Carré en Walter van den Broeck. Ook de zangeres van popgroep Earth & Fire, Jerney Kaagman, was gestrikt voor een (half)blootreportage.
Opnieuw: alleen maar goede herinneringen, tot op de dag van vandaag. Haar ouders reageerden enthousiast. ‘Ze hebben me altijd aangemoedigd en waren trots op me. Elke foto in elk tijdschrift knipten ze uit. De foto’s in Playboy waren niet ordinair, hè. Het was niet gelijk pats-boem, zoals in bladen als Hustler.’
Met de redactie van Playboy bleef ze lang contact houden, ze herinnert zich een trip naar champagnestad Reims ‘met de andere meiden’ en golftoernooien. Nog steeds wordt ze soms herinnerd aan de episode, bijvoorbeeld als Playboy een jubileum viert, zoals vorig jaar. ‘Dan bellen journalisten mij altijd. Ik was de eerste, dat scheelt. Als ik de tiende playmate was geweest, had niemand het nog over mij gehad.’
Een inktzwarte bladzijde was er ook. Ze praat er omzichtig over. In Los Angeles werd ze verliefd op een Israëlische zakenman. Binnen een half jaar was ze getrouwd en woonden ze samen in Eindhoven. Het huwelijk hield maar een paar maanden stand. Niet alleen vanwege de rel met Frau Antje werd 1984 voor haar een rampjaar.
In december werd Soeters, zoals Peter R. de Vries het in De Telegraaf beschreef, gearresteerd ‘volgens het draaiboek van een oude Hollywood-krimi-klassieker’. Acht agenten stonden in Eindhoven ‘in alle vroegte rondom het bed van de bekende playmate en haar echtgenoot’. De beschuldiging: grootscheepse drugssmokkel. De politie deed invallen op twaalf adressen, behalve in Eindhoven in Almere, Amsterdam en Amstelveen, en trof in enkele panden grote sommen geld, hasj en heroïne aan.
Plotseling was ze Ellen S. Een paar weken zat ze vast, totdat bleek dat ze niet op de hoogte was geweest van de activiteiten van haar man, zoals de Eindhovense politie constateerde. Het was kort nadat ze in de Duitse Playboy had gestaan. Weer was het Nederlands Zuivelbureau in alle staten, weer werd ze gehekeld in de Duitse media.
Het stuk van Peter R. de Vries bracht haar eerherstel op gang. ‘Ik ben een kaasmeisje, geen drugsmeisje!’, was de kop boven het paginagrote stuk waarin Soeters onder meer zei dat ze er was ‘ingeluisd’.
Nu: ‘Het huwelijk was een misstap, een opwelling en het stomste dat ik ooit heb gedaan. Ik was naïef en werd te laat wakker. Ik praat er niet graag over, heb die periode geblokkeerd. Gelukkig is het allemaal goed gekomen, mede dankzij Peter. Hij stond achter mij. Daar ben ik hem altijd dankbaar voor gebleven.’
Het waren turbulente tijden. In hetzelfde jaar had ze het aan de stok gekregen met een man die zich als ‘meesteroplichter’ afficheerde, Ari Olivier. Ze waren goede bekenden, ‘we kwamen elkaar zo nu en dan tegen in Amsterdam en Eindhoven’.
De relatie vertroebelde toen Olivier tijdens een gevangenisstraf een boek presenteerde waarin hij schreef dat hij een relatie met haar had gehad. ‘Dat was totaal verzonnen. Met Peter heb ik hem toen opgezocht in de gevangenis. Hij gaf toe dat het niet klopte, maar toen was het al te laat, het boek was al verschenen.’
Ze is nooit blijven hangen in het verleden. Ze leeft nu, zegt ze, en met veel plezier. Ze is al 35 jaar getrouwd met een man die ze voor het eerst ontmoette in de businessclub van PSV, een Eindhovenaar die in de autobranche werkte. ‘Ik had over de hele wereld gezworven en toen kwam ik toch weer thuis met een Eindhovenaar.’ Samen hebben ze een zoon. Haar zus Joke overleed vier jaar geleden aan kanker.
Vijftien jaar runde ze met succes een hostessbureau, Ellen Promotions. Actief is ze nog steeds, op de tennisbaan, als vrijwilliger in het Philips Museum en als surveillant op de Fontys Hogeschool. ‘Ik ben dankbaar voor wat ik allemaal heb meegemaakt, zo kan ik ook iets teruggeven. Ik ben tevreden. Ik woon in een mooi huis, ik heb een lieve man en een hondje en allemaal leuke vrienden om me heen.’
En als ze naar oude foto’s van zichzelf kijkt? ‘Kijk mij nou eens, denk ik dan. Geen rimpeltje te zien! Ik had een gezicht waarmee je alle kanten op kon, ik was geen modepopje dat er altijd hetzelfde uitzag. Als model kon ik alles verkopen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant