In hoofdsteden over de hele wereld worden de Amerikaanse verkiezingen met argusogen gevolgd. Eén behoefte hebben veel landen gemeen: voorspelbaarheid. En het is de verwachting dat Harris die kan bieden.
Nederland neigt traditioneel meer naar Democraten dan Republikeinen. Maar daar lijkt verandering in te zijn gekomen nu de grootste partij van Nederland zich openlijk schaart achter de herverkiezing van Donald Trump.
Geert Wilders (PVV), wiens verkiezingsoverwinning vorig jaar door Clingendael-expert René Cuperus een ‘Trump moment in Dutch politics’ werd genoemd, had onlangs in een toespraak twee adviezen voor de Amerikanen. Leer van Europa voor het te laat is en stop de islam. En twee: ‘misschien nog belangrijker, herkies president Donald J. Trump’. Ook Forum voor Democratie is groot voorstander van Trump.
Toch blijft dit een minderheidsstandpunt, getuige een opiniepeiling in opdracht van Clingendael dit voorjaar – toen Joe Biden nog in de race was. Daarin zei 10 procent van de respondenten Trump te willen stemmen en 7 procent op een andere Republikeinse kandidaat, 11 procent zou voor Robert Kennedy Jr. kiezen, 20 procent voor Biden en 53 procent voor een andere Democratische kandidaat.
Dat telt op tot bijna driekwart van de respondenten die liever een Democraat ziet winnen. Bijna 70 procent van de respondenten vreest dat een presidentschap van Trump zal leiden tot verzwakking van het Westen, en meer dan 90 procent denkt dat het voor Nederland slecht zal uitpakken.
En wat denkt Trump zelf over de Nederlandse steun? Toen hij vlak voor zijn inauguratie als president een rondleiding kreeg door het National Museum of African American History and Culture en stopte voor een vitrine over de Nederlandse rol in de slavenhandel, wendde hij zich tot zijn gastheer en zei: ‘You know, they love me in the Netherlands.’
Arnout Brouwers
Wie de Amerikaanse presidentsverkiezingen ook wint, één ding staat vast: de winnaar zegt pal achter Israël te staan. Geen van beide kandidaten wil iets veranderen aan de rol van de Verenigde Staten als steun, toeverlaat en wapenleverancier van de Joodse staat.
Dat betekent niet dat het de Israëliërs om het even is, Donald Trump of Kamala Harris. Zo heeft de rechterzijde van het politiek spectrum een sterke voorkeur voor de Republikeinse kandidaat. Trump zal de Israëlische regering naar verwachting geen strobreed in de weg leggen.
Terwijl Harris compassie toont met de burgerdoden in Gaza en Israël oproept tot matiging, steunt Trump volop Netanyahu’s keiharde aanpak van Hamas en Hezbollah. ‘Doe wat je moet doen’, zei hij volgens The Washington Post onlangs tegen Netanyahu.
Tijdens zijn presidentschap (2017-2020) maakte Trump zich geliefd bij rechts Israël. Hij verplaatste de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem en erkende Israëls annexatie van de Golanhoogte. Als dank daarvoor stichtte Netanyahu daar de nederzetting Trump Heights. In 2020 gaf Trump zijn zegen aan annexatie van grote delen van de Westoever, mocht Israël daartoe overgaan.
Linkse en gematigde Israëliërs hebben meer sympathie voor Harris. Haar toon en stijl vallen in de smaak bij degenen die vóór 7 oktober vorig jaar wekelijks demonstreerden tegen de autoritaire neigingen van de regering-Netanyahu. Sinds 7 oktober eisen de betogers een staakt-het-vuren, een verlangen dat zij delen met Harris. In Trump herkennen ze een geestverwant van de gehate premier.
Rob Vreeken
Kamala Harris of Donald Trump: wat Beijing betreft maakt het niet uit of China door de hond of de kat gebeten wordt. De Democraten en Republieken zien China beiden als de belangrijkste geopolitieke tegenstander, voor nu en op de lange termijn. Wie er ook wint, de Amerikaanse wedijver met China is een blijvertje.
Waar Harris nauwelijks over China praat, heeft Trump een plan voor torenhoge tarieven op de import van Chinese producten. Een hervatting van de chaotische handelsoorlog van Trumps eerste termijn baart Beijing zorgen, net als speculaties dat Trump snel van de oorlog in Oekraïne af wil om zijn handen vrij te hebben om China te bestrijden. Trump schijnt woedend op Beijing te zijn over de pandemie die zijn presidentschap verpestte.
Al zou het Beijing goed uitkomen als Trump zijn Aziatische bondgenoten schoffeert of de Amerikaanse steun voor het eiland Taiwan opdoekt, de Chinese regering heeft een hekel aan Trumps onvoorspelbaarheid. Als Trump zich als president opnieuw omringt met haviken die oproepen tot regimeverandering in China, is er geen kans voor ontspanning in de belangrijkste bilaterale relatie ter wereld, laat staan samenwerking.
De Chinese regering laat echter niets blijken over een voorkeur, ook omdat Beijing met Harris niet beter af is. Zij zet waarschijnlijk het huidige beleid voort: het afknijpen van de Chinese toegang tot hoogwaardige technologie, sancties tegen Chinese bedrijven en versterking van militaire samenwerking met ‘gelijkgezinde landen’ tegen de Chinese expansiedrift. Daar staat tegenover dat de Democraten inmiddels wel begrijpen dat ze de spanningen met China beheersbaar moeten houden.
Marije Vlaskamp
‘Geen land is belangrijker dan Angola’, zei president Joe Biden beleefd toen hij zijn Angolese ambtgenoot João Lourenço in november 2023 ontving in het Witte Huis. Om zijn woorden kracht bij te zetten, zal Biden in december een (uitgesteld) staatsbezoek aan Angola brengen. Dan zal hij vooral aandacht hebben voor zijn geopolitieke troefkaart: een door de VS met 250 miljoen dollar opgeknapte treinverbinding, die havenstad Lobito verbindt met de grondstofrijke landen Congo en Zambia.
Tijdens het bezoek van Lourenço noemde de Amerikaanse president het Afrikaanse continent ‘cruciaal belangrijk’. Het is terug te zien in de geldstromen die kant op: geen land stuurt zoveel ontwikkelingshulp naar Afrika als de Verenigde Staten. Toch zijn analisten en experts het met elkaar eens: de VS hebben zowel onder Biden als onder zijn voorganger Trump te weinig interesse in Afrika getoond. Andere wereldmachten konden daardoor hun invloed op het continent vergroten.
Dat geldt zeker ook voor Angola, het land in het zuiden van Afrika dat de afgelopen jaren zijn banden met ‘Oosterse’ wereldmachten aanhaalde. Rusland werd Angola’s belangrijkste wapenleverancier, China zet met een lening van 45 miljard dollar aan het land vol in op Angola – het is een kwart van het totale leenbedrag dat het in Afrika steekt. En terwijl de VS donorgeld sturen, is China al sinds 2009 de grootste handelspartner en investeerder op het continent.
De ‘Nieuwe Koude Oorlog’, zoals tijdschrift Foreign Policy het vorig jaar noemde, houdt Afrikaanse staatshoofden daarom meer bezig dan de strijd om de Oval Office. Te midden van geopolitieke verschuivingen en de aanhoudende strijd om grondstoffen hebben Afrikaanse staatshoofden hun bondgenoten voor het kiezen.
Of het Trump of Harris wordt, maakt Afrikaanse functionarissen dus niet zo veel uit; de Amerikanen liepen toch al een beetje achter de feiten aan. Daar zal het bezoek van president Biden (de eerste Amerikaanse president die het continent bezoekt sinds een bezoek van president Barack Obama in 2015) niet veel aan veranderen.
Joost Bastmeijer
Donald Trump oogde teleurgesteld toen Vladimir Poetin afgelopen zomer grapte dat Rusland Kamala Harris zou steunen in haar race om het presidentschap. Volgens Poetin prefereerde Moskou Joe Biden, maar die ‘adviseerde zijn achterban mevrouw Harris te steunen, dus dat zullen wij ook doen’.
Wie van de twee werkelijk Poetins voorkeur geniet, blijft duister. De tijd dat in Moskou applaus klonk om de overwinning van Trump is lang voorbij. Trump beweerde recentelijk dat hij Poetin ooit had gedreigd Moskou te bestoken als Rusland Oekraïne zou binnenvallen. Poetin zei zich daarvan niets te kunnen herinneren.
Voor Moskou blijft Trump een ongeleid projectiel. Vanuit het Kremlin wordt wel handenwrijvend toegekeken hoe het perspectief van een nieuw presidentschap van Trump onrust zaait onder Amerika’s westerse bondgenoten. Maar dat zijn uitverkiezing zal leiden tot een wezenlijke verandering van de Amerikaanse politiek ten aanzien van Rusland en Oekraïne is hier niet evident, zelfs al zegt Trump ‘binnen 24 uur’ de oorlog te kunnen beëindigen.
Volgens parlementslid en politicoloog Vjatsjeslav Nikonov is er geen aanleiding om te verwachten ‘dat Trump automatisch een pro-Russisch standpunt zal innemen’, zei hij in een interview met de krant Komsomolskaja Pravda. ‘Een mogelijke overwinning van Trump in de verkiezingen van 2024 zal voor Rusland weinig veranderen’, schreef directeur Ivan Timofejev van de Russische Raad voor Buitenlandse Zaken in augustus.
Blijkens een VTsIOM-peiling van afgelopen zomer is de helft van de Russen die mening toegedaan. De peiling vond plaats nog voor Harris de plaats van Biden innam. Wel vond 30 procent Trump als president toch beter voor Rusland, tegen 4 procent voor Biden. Slechts 12 procent van de Russen volgt de campagne in de VS aandachtig, volgens deze peiling.
Geert Groot Koerkamp
De Mexicaanse dictator Porfirio Díaz (1876-1911) zou ooit hebben verzucht: ‘Arm Mexico, zo ver van God en zo dicht bij de Verenigde Staten.’ Misschien dat de kersverse president Claudia Sheinbaum, aangetreden op 1 oktober, deze dagen af en toe zachtjes die woorden herhaalt. Vooral het mogelijke vooruitzicht van vier jaar Donald Trump zal haar soms een rilling bezorgen.
Mexico en de VS zijn elkaars belangrijkste handelspartners. In 2022 gingen goederen en diensten ter waarde van 790 miljard euro de grens over. Houwdegen Trump belooft algemene importtarieven van tientallen procenten en zelfs ‘duizenden’ procenten op Chinese producten. Hij beweert (zonder bewijzen) dat hij met deze dreigementen de bouw van een Chinese autofabriek in Mexico zou hebben tegengehouden.
Tijdens zijn vorige termijn liet hij al zien hoe hij Mexico het mes op de keel durfde te zetten. Toen dreigde hij met importtarieven als Mexico het aantal noordwaartse migranten niet zou verminderen. Sheinbaums voorganger López Obrador verruilde zijn humanistische beloften voor een snoeiharde migratiepolitiek.
Sheinbaum zegt het niet hardop, maar hoopt waarschijnlijk op Kamala Harris. Eén overeenkomst zouden ze dan hebben: Harris zou net als zij de eerste vrouwelijke president van haar land zijn. En de Democraat is ongetwijfeld een voorspelbaardere buur. Al is het alleen al in haar respectvolle toon. Ook zij zal Mexico aansporen migranten tegen te houden, maar gebruikt daarbij geen ophitsende en racistische oorlogsretoriek.
Trump heeft één voordeel: hij kijkt vooral naar binnen, dus minder naar buiten. Mexico hoeft van hem geen geheven vingertje te verwachten over mensenrechten of de staat van de Mexicaanse democratie.
Joost de Vries
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant