De postzegel wordt wéér duurder. Maar postliefhebbers bij een speciaalzaak in Deventer versturen er geen kaartje minder om. ‘Je doet moeite voor iemand. Dat weten zij ook.’
Als winkel voor notitieboekjes, zo begon Alternote in 2013. Met één molentje ansichtkaarten voor de deur. Maar die kaartjes waren zo populair, zegt eigenaar Ineke Rouwendal, dat de winkel zich stap voor stap ontpopte als een paradijs voor de postliefhebber. Binnen een half jaar was de ansichtkaart het meest verkochte product en de grootste inkomstenbron.
Wie in de ruime, drukbezochte postspeciaalzaak in Deventer staat, zou haast vergeten dat Nederlanders elkaar juist steeds minder post sturen. De hoeveelheid ‘consumentenpost’ neemt zelfs harder af dan het zakelijke postverkeer, met zo’n 10 procent per jaar. Alleen in 2020, tijdens de coronapandemie, stuurden mensen elkaar 8 procent méér post.
Deze maand maakte PostNL bekend dat de postzegelprijs vanaf 1 januari 2025 van 1,14 euro naar 1,21 euro gaat. Het is de zestiende keer dat de prijs van de postzegel omhoog gaat sinds 2010, toen die 44 cent kostte en er in plaats van de aanschafprijs een 1 of een 2 op postzegels kwam te staan. In de tien jaar daarvoor werd de prijs maar twee keer verhoogd.
Duurdere postzegels ‘zijn door de dalende postvolumes onvermijdelijk’, schrijft PostNL. De Postwet schrijft voor dat een brief de volgende dag bij de ontvanger op de mat ligt. Naar verwachting vanaf 2026 mag de postmonopolist 48 uur uittrekken voor bezorging. Dat is vooral om de verwachtingen van correspondenten te temperen. Door personeelstekorten komt op dit moment slechts 90 procent van de post op tijd aan, aldus PostNL.
‘Eerlijk gezegd’, zegt Wil Spanjer (70) op gedempte toon voor een schap bloemenkaartjes, ‘zal die prijsstijging mij een worst wezen.’ De papierliefhebber, met drie kaarten in haar hand, probeert er elke week eentje te versturen. ‘Thuis heb ik een hele bak vol. Maar ik kon de verleiding niet weerstaan om hier toch even naar binnen te glippen.’
De meeste klanten die vanmiddag door de winkel struinen, sturen geen kaartje minder om de prijsverhoging. ‘Waarschijnlijk heeft dat er ook mee te maken dat mensen die hier komen bereid zijn om geld uit te geven aan post,’ zegt Rouwendal. ‘Uitvouwbare kaarten van acht euro zijn razendpopulair. Dan kost die postzegel relatief weinig.’
Dat hier echte postfanaten rondlopen, blijkt wel uit het feit dat ze van heinde en verre naar Deventer komen om kaarten te kopen. ‘Er is zelfs een Vlaamse vrouw die eens per jaar zo’n zevenhonderd kaarten koopt,’ zegt Rouwendal. De grootste trekpleister: de bakken met alfabetisch gelabelde foto- en kunstkaartjes achter in de winkel. Van ballonnen, badkleding en ballet tot kamperen, kamelen en kaas. ‘Zo kun je gemakkelijk een heel specifieke kaart vinden.’
Wat is voor de klanten toch de meerwaarde van zo’n papieren presentje? ‘Het kost best wel wat moeite’, zegt Spanjer. ‘Je moet een kaart uitzoeken die bij iemand past, postzegels in huis halen, langs de brievenbus. De ontvanger weet dat ook. Dat maakt het veel leuker dan een appje.’
Precies in die extra inspanning schuilt de waarde van post voor onderlinge relaties, beaamt Johan Karremans, hoogleraar sociale psychologie aan de Radboud Universiteit. ‘Het cliché van geven en nemen is helemaal waar als het om relaties gaat. Door een stapje extra te zetten laat je zien dat je geeft om de relatie en het welbevinden van de ander. Zo bouw je vertrouwen op.’
In een tijd dat post nog geen ‘extra moeite’ was maar een van de weinige manieren om elkaar te bereiken, schreven Marian (74) en Joop (78) Jonkman elkaar lange brieven. Over wat ze deden, en hoe leuk ze elkaar vonden. Met een tasje papiergoed in haar hand verlangt Marian terug naar die tijd. ‘Dat was veel leuker dan de appjes van nu’, zegt ook zij.
Maar of de lange brieven van vroeger ook beter waren voor relaties dan appjes is lastig te zeggen, aldus Karremans. ‘Beide communicatiemiddelen hebben tot doel om intimiteit op te bouwen door dingen van jezelf te delen, informatie uit te wisselen. Die mogelijkheid is door digitale media alleen maar groter geworden.’ Elkaar een grappig filmpje sturen schept ook een band, wil hij maar zeggen.
‘Anderzijds kan het daardoor ook vaker misgaan.’ Bijvoorbeeld als iemand een appje over het hoofd ziet, of door impulsiviteit, zegt Karremans. ‘We kennen allemaal de voorbeelden van mensen die binnen vijf seconden een haatdragend berichtje typen en versturen zonder daarbij na te denken. Dat werd toch een stuk minder gedaan toen je er nog voor naar het postkantoor moest.’
Die bedachtzaamheid herkent Spanjers: ‘Vroeger schreef ik altijd eerst een kladversie en daarna pas het kaartje. Tegenwoordig vergeef ik het mezelf wel als er een foutje op de kaart staat - dan zet ik daar een streep doorheen. Maar je denkt er toch even goed over na voor je iets op papier zet.’
De laagste postzegelprijs die het echtpaar Jonkman zich herinnert is 40 cent, nog in de tijd van de gulden: omgerekend zo’n 18 eurocent. Kaartjes sturen doen ze met de huidige prijzen zelden. Marian: ‘We nemen ze gewoon mee en geven ze persoonlijk.’ De twee schrijven elkaar nog regelmatig kaartjes en brieven, waar tegenwoordig geen postzegel meer voor nodig is. ‘Die leggen we dan op elkaars kussen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant