Demonstranten in Tbilisi vestigden maandag hun hoop op president Salome Zoerabisjvili, die net als zij niets gelooft van de verkiezingsuitslag. Maar vorige confrontaties met de regeringspartij stemmen weinig optimistisch voor de Georgiërs die bij Europa willen horen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en de Kaukasus. Momenteel doet hij verslag vanuit Georgië.
De menigte joelt, maar Giorgi Sjanava zwijgt. De 18-jarige jongen houdt met gestrekte arm een foto de lucht in. Zo hoog als hij kan, zodat zo veel mogelijk mensen het portret van zijn 21-jarige broer Nikoloz zien. ‘Hij is naar Oekraïne gegaan om daar Georgië te verdedigen’, zegt Giorgi. ‘We vechten tegen dezelfde vijand.’
Zijn broer heeft de strijd verloren. Op 9 april 2022 werd hij in Oekraïne gedood door het Russische leger. Nu is het aan Giorgi om zijn land te verdedigen. Dus staat hij maandagavond naast zijn moeder voor het parlement van Georgië om te voorkomen dat zijn land voorgoed in de Russische invloedssfeer belandt.
Weer joelt de menigte, nu nog luider. Voor het parlement heeft president Salome Zoerabisjvili de microfoon in handen genomen. Ze is de hoop van de Georgiërs die zaterdag op de oppositie stemden, maar van de kiescommissie te horen kregen dat ze hadden verloren. De hoop van de Georgiërs die bij Europa willen horen − en niet bij Rusland.
De verkiezing, zegt Zoerabisjvili, was ‘een Russische speciale operatie’. Haar woorden galmen door de statige Roestaveli Allee van Tbilisi. ‘Ze hebben jullie stem gestolen en geprobeerd jullie toekomst te stelen. Maar niemand heeft het recht om dat te doen, en jullie gaan dat niet laten gebeuren.’
Gejuich. Zou het dan toch kunnen? Is een nieuwe termijn van de Russisch-gezinde partij Georgische Droom nog te voorkomen? Valt de Europese toekomst van Georgië te redden?
‘Er kan van alles gebeuren’, zegt de 29-jarige natuurkundige Bachana Beradze tussen de menigte. ‘Maar één ding kan niet: de regeringspartij gaat de macht absoluut niet uit handen geven.’
Hij houdt zichzelf en de anderen voor het parlement een spiegel voor. Wat hij ziet, zijn ongewapende burgers die scanderen tegen stemfraude, maar vanuit zijstraten in de gaten worden gehouden door de troepen van de plegers van de stemfraude. Die hebben wel wapens, en arrestantenbussen.
Zo hebben ze talloze malen tegenover elkaar gestaan. Na de vorige parlementsverkiezing. Na de invoering van een buitenlandse-agentenwet die door Georgiërs ‘de Russische wet’ wordt genoemd. Telkens won dezelfde partij: Georgische Droom. ‘Het is verdrietig om te moeten zeggen’, zegt Beradze. ‘Maar wij zijn de hoop verloren.’
Ook de 31-jarige Ana Samcharadze zegt: ‘We ontkenden het lang, maar eigenlijk wisten we voor deze verkiezing al dat dit een verloren strijd was.’
Waarnemingsorganisaties waren voor de verkiezing onder druk gezet en zwartgemaakt door de autoriteiten. Sommige trokken zich noodgedwongen terug. Andere hadden moeite om vrijwilligers te vinden die bereid waren het risico te nemen om tot buitenlandse agent te worden bestempeld.
Lokale waarnemers die er wel waren, stelden dat de officiële uitslag − 54 procent voor Georgische Droom − geen weerspiegeling is van de wil van de bevolking. Ook internationale waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa spraken van ‘een oneerlijke strijd’ en ‘druk op kiezers’.
Ondanks de verloren hoop staan er toch weer duizenden pro-westerse Georgiërs voor het parlement. ‘We moeten laten zien dat Georgiërs nog steeds aan de Europese kant staan’, zegt Nana Choertsitse, een 23-jarige vrouw die in een glasfabriek werkt. ‘Misschien dat de wereld ons ziet.’
De inwoners van Tbilisi laten er al jaren geen twijfel over bestaan waar hun toekomst ligt. Uit hun huizen hangen vlaggen van de EU en Oekraïne. Muren en stoepen zijn beklad met teksten als ‘Fuck Russia’ en ‘Poetin is een klootzak’.
De hoofdstad is de plek waar de oppositie ook volgens de betwiste officiële uitslag een meerderheid van de stemmen kreeg. Inwoners zijn vooral bezorgd over de tellingen in de provincies. Daar boekte Georgische Droom uitslagen die demonstranten niet geloven: volgens de kiescommissie kreeg de regeringspartij van oligarch Bidzina Ivanisjvili in sommige regio’s meer dan 90 procent van de stemmen.
Inwoners van de provincies zijn over het algemeen conservatiever en vormen de belangrijkste doelgroep van de droompartij. Maar volgens de demonstranten in Tbilisi kan het niet dat de regeringspartij na twaalf jaar aan de macht zulke hoge scores behaalt. ‘Onbestaanbaar’, zegt Bachana Beradze, de natuurkundige.
Hij krijgt maandag enige steun van westerse regeringen. Europese regeringsleiders uitten twijfels over de uitslag. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken riep op tot een onderzoek naar stemfraude.
Maar veel hulp verwacht Beradze niet van het Westen. ‘Het Westen zit in de problemen. Maar morele steun zou wel fijn zijn.’
Ook buiten de hoofdstad zijn er zorgen over warme banden tussen Georgische Droom en het Kremlin. In het noorden liet de partij het gebeuren dat het Russische leger de grens van de bezette provincie Zuid-Ossetië jarenlang geleidelijk opschoof door prikkeldraad te verleggen. Vrijwilligers patrouilleren nu op eigen houtje met drones langs de grens om Russische troepenbewegingen in de gaten te houden.
‘Georgische Droom doet niet genoeg’, zegt Giorgi Bachoetasjvili, een vrijwilliger van waarnemingsorganisatie Power in Unity, tijdens een recente patrouille aan de grens van Zuid-Ossetië. ‘Poetin zegt dat Rusland geen grenzen kent. We kunnen het ons niet permitteren om zwakte te tonen.’
In Ergneti, een dorp tegen bezet gebied, wappert net als in de hoofdstad een EU-vlag. Hij is gehesen door Lia Tchlatchidze (70), de laatste inwoner voor de bufferzone naar gebied dat Rusland in 2008 veroverde. Ze ziet met lede ogen aan hoe Georgische Droom haar ‘vrije kant van de grens’ steeds meer doet lijken op de bezette kant.
Maar ze vertrouwt erop dat haar landgenoten in de hoofdstad een manier vinden om een vrije toekomst voor Georgië veilig te stellen. ‘We zijn een klein landje, maar het zit niet in ons bloed om te gehoorzamen’, zegt Tchlatchidze. ‘Wij houden van vrijheid en onafhankelijkheid.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant