Voormalig castingregisseur Hans Kemna overleed maandag op 84-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amsterdam. Wie was hij?
schrijft voor de Volkskrant over toneel en musical.
Op Oudejaarsavond 2016 was Hans Kemna op een feest en toen het middernacht werd, wist hij niet wie hij moest omhelzen. Eerder dat jaar was zijn man en levenspartner Adrian Brine overleden. De mannen waren vijftig jaar samen geweest, en deelden behalve de liefde en vriendschap ook hun passie voor theater en film.
Adrian Brine (geboren 1936 in Londen) was regisseur en acteur, Kemna in het begin van zijn carrière enige tijd acteur en later castingdirector. In 1980 richtte hij Kemna Casting op, het destijds enige castingbureau in Nederland, waarmee hij dat vak professionaliseerde.
‘Mister Casting’ Hans Kemna is zondag nadat hij al enige tijd ongeneeslijk ziek was geweest in OLVG-ziekenhuis in Amsterdam op 84-jarige leeftijd overleden, in aanwezigheid van familieleden en vijf trouwe vrienden die hem de afgelopen tijd hebben verzorgd en bijgestaan.
Hans Kemna werd in 1940 in Rotterdam geboren. Toen hij in de Rotterdamse Schouwburg met zijn moeder de voorstelling Een bruid in de morgen van Hugo Claus had gezien (met daarin een jonge Hans Croiset) wilde hij ook aan het toneel. Hij volgde tussen 1960 en 1963 de Amsterdamse toneelschool en speelde daarna enkele rollen, onder meer in de musical Anatevka.
Maar al snel wist hij dat daar niet zijn toekomst lag. ‘Ik was niet slecht, ik was bruikbaar. Inzetbaar voor kleine rollen. Dat is het meest vreselijke dat je van een acteur kunt zeggen’, zei hij daar in 2017 in een interview in deze krant over. Wel speelde hij nog een rol in de destijds populaire tv-serie Floris, waar hij Rutger Hauer en regisseur Paul Verhoeven leerde kennen.
Die ontmoeting zette hem op het pad van de casting. Toen Verhoeven Turks Fruit van Jan Wolkers wilde verfilmen, was het Kemna die de toen piepjonge Monique van de Ven vroegtijdig van de Toneelacademie Maastricht haalde voor de hoofdrol van Olga. De samenwerking Kemna-Verhoeven zette zich voort in films als Spetters, Soldaat van Oranje en Zwartboek.
Omdat steeds meer producenten en regisseur via Kemna Casting acteurs zochten en vonden, werd de macht van het bedrijf groter. Vanwege die macht kreeg Kemna ook te maken met criticasters als Maarten Spanjer en Theo van Gogh die de castingdirector soms vrij grof in verband brachten met het fenomeen casting couch, een begrip uit de filmwereld waarin wordt gesuggereerd dat acteurs soms via seksuele diensten aan werk komen.
Die aantijgingen heeft Kemna altijd naast zich neergelegd. Daarnaar gevraagd tijdens een live-interview in de Stadsschouwburg Amsterdam, zei hij: ‘Het is werk, daarin mag je nooit concessies doen. Als het te dichtbij komt, dan zeg ik: stuur morgenochtend maar een mail of bel me op.’
Voor hem moet het pijnlijk zijn geweest dat zijn latere compagnon Job Gosschalk het veld moest ruimen na ernstige beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Kemna heeft daar nooit op gereageerd. Toen die affaire speelde, had hij zijn bedrijf allang verkocht. De naam van Kemna Casting werd naderhand veranderd in Post Castelijn Casting.
Wat het theater betreft, is Kemna lange tijd als castingdirector betrokken geweest bij Toneelgroep Amsterdam (nu Internationaal Theater Amsterdam), eerst met Gerardjan Rijnders en later met Ivo van Hove als artistiek leider. Met Van Hove werkte hij al eerder samen, bij Het Zuidelijk Toneel, waar hij Joop Doderer (vooral bekend van de tv-serie Swiebertje) castte voor de rol van een oude, gedesillusioneerde man in Rijkemanshuis, wat wonderbaarlijk goed uitpakte.
In Van Hoves Hamlet werd de rol van Claudius gespeeld door Willem Nijholt – ook al zo’n verrassende keuze. Toen de Engelse regisseur Richard Eyre een hoofdrolspeler zocht voor Vincent in Brixton, een productie van The National Theatre in Londen, kwam Kemna uit bij de jonge acteur Jochum ten Haaf, en dat bleek een gouden vondst. Ten Haaf speelde die rol zelfs op Broadway in New York.
Theatermaker en schrijver Tjeerd Posthuma werkt sinds 2021 aan een biografie van Hans Kemna. ‘Daarvoor voerden Hans en ik bijna wekelijks gesprekken, en we bezochten samen vaak voorstellingen. Wat ik interessant aan hem vind, is dat hij in zijn carrière bij alle belangrijke gebeurtenissen in de Nederlandse film-, theater- en televisiewereld betrokken is geweest. En ik houd van de mild vileine ondertoon in hoe hij tegen de dingen aankijkt, die smeuïge tone of voice.’
De laatste keer dat ze samen een voorstelling bezochten, was in het Amsterdamse theater Frascati. ‘Hans was moe, begreep er niet veel van, en viel in slaap. Omdat hij moeilijk ter been was, namen we na afloop een taxi en bespraken we waarnaar we nou eigenlijk hadden zitten kijken. Zijn antwoord was: ‘Gedoe, maar we waren er wél bij’. Voor mij is dat Hans: erbij willen zijn.’
Op Oudejaarsavond 2024 hoeft Hans Kemna niemand meer te omhelzen. Na het overlijden van Brine in mei 2016 postte hij bijna elk jaar op diens sterfdag een bericht op Facebook met een foto van het graf dat hij die dag had bezocht. Vaak stonden er blauwe druifjes op dat graf. Het leek er altijd lente.
- Behalve voor theater en film had Hans Kemna een grote passie voor fotografie. In de loop der jaren bouwde hij een enorme verzameling kunstfotografie op, met werk van onder meer Rineke Dijkstra, Anton Corbijn en Erwin Olaf. Zijn huis in Amsterdam hing er vol mee.
- Hans Kemna en zijn partner Adrian Brine trouwden in 2000 in Amsterdam, vrijwel onmiddellijk nadat dit in Nederland als eerste land ter wereld mogelijk was geworden. Getuigen bij hun huwelijk waren Berend Boudewijn en Jenny Arean.
- In 2005 kreeg Hans Kemna uit handen van toenmalig staatssecretaris Medy van der Laan (D66) een Gouden Kalf vanwege ‘zijn belangrijke bijdrage aan de Nederlandse filmcultuur’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant