Donald Trump houdt zondag het slotpleidooi van zijn campagne in Madison Square Garden in New York. Hij geniet zichtbaar van het tjokvolle stadium in een hem vijandig gezinde stad. Maar zijn optreden gaat gebukt onder controverses.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Donald Trump neemt de tijd. Met korte passen, terwijl een rockzanger ‘God Bless the USA’ de zaal door brult, schuifelt hij over het podium. De oud-president zwaait, wacht, neemt het uitzicht in zich op. Twintigduizend joelende fans. Zijn lang gekoesterde droom is vervuld: Madison Square Garden, het iconische stadion van New York, helemaal voor hemzelf.
De zaal zit zondag tjokvol. ‘Trump!’, scandeert het publiek. ‘Trump! Trump!’ Hij glimlacht. De keuze van uitgerekend deze plek voor zijn slotpleidooi, de laatste grote campagnespeech voor de verkiezingsdag, is puur machtsvertoon.
New York is zijn geboortestad. Dit is de plek die Trump groot maakte als zakenman en later, eenmaal politicus, verwierp en vervolgde. Waar een jury hem dit voorjaar veroordeelde voor fraude.
De oud-president maakt zich geen illusies dat hij deze stad of staat voor zich kan winnen. Maar Trump wil de rest van het land laten zien dat hij dit wél kan: een stadion vullen, tot de nok toe, op vijandig terrein. Hij plant een vlag. Aandacht gegarandeerd.
‘Ik wil beginnen met een simpele vraag’, zegt Trump tegen zijn toehoorders. ‘Zijn jullie nu beter af dan vier jaar geleden?’ ‘Néé’, schreeuwt de zaal.
Er is nog ruim een week te gaan tot 5 november, maar feitelijk zijn de Amerikaanse verkiezingen al begonnen. Miljoenen kiezers brengen deze dagen vervroegd hun stem uit. Dit is het laatste moment voor de kandidaten om een beroep op hen te doen. In hun slotpleidooi – de Democratische kandidaat Kamala Harris houdt de hare dinsdag in Washington – kunnen zij nog één keer, onder grote mediabelangstelling, hun kernboodschap verkopen.
Trump, wiens verkiezingsbijeenkomsten steeds chaotischer worden, begint zondag beheerst. Hij houdt een economisch pleidooi met, zowaar, concrete beleidsvoorstellen: een heffingskorting voor mantelzorgers, steun voor kleine bedrijven, geen belasting meer op fooien of overwerk. Trump zegt inflatie te zullen aanpakken en energieprijzen te halveren.
Dit is het type pleidooi dat Trumps meer gematigde partijgenoten graag van hem zien: helder, gericht op beleid, controversevrij. Even lijkt hem dat te lukken. Maar dan komt migratie ter sprake.
‘Kamala Harris heeft het grootste verraad georkestreerd in de geschiedenis van ons land’, snauwt Trump. Doelbewust zou de vicepresident ‘criminelen uit gevangenissen en gekkenhuizen importeren, vanuit Venezuela en Congo’ om hen ‘misdaden te laten begaan tegen Amerikanen’. De Verenigde Staten, zegt Trump, zijn ‘een land onder bezetting’.
Zijn toon verduistert met de minuut. De zaal joelt instemmend.
Er hangt zondag een schaduw boven het stadion. Vorige week noemde John Kelly, de voormalig stafchef van Trump, zijn oude baas tegen The New York Times een fascist. Kamala Harris herhaalde dat. Aanleiding was Trump: die had zijn politieke tegenstanders omschreven als ‘vijanden van binnenuit’ op wie hij, indien nodig, het leger zou afsturen.
Verschillende progressieve stemmen, onder wie Harris’ running mate Tim Walz, leggen een link tussen Trumps optreden zondag en een beruchte Amerikaanse pro-Nazi-bijeenkomst uit 1939, óók in Madison Square Garden. Op de buitenkant van het stadion heeft iemand de woorden ‘Trump Praised Hitler’ geprojecteerd.
‘Ik zie verdomme geen nazi’s hier!’, schreeuwt worstelaar Hulk Hogan, een surprise guest, tegen het publiek. ‘Dus dit een nazi-bijeenkomst!’, grapt komiek Tony Hinchcliffe. ‘Kamala, jij noemt Trump een fascist?’, zegt advocaat Alina Habba. ‘Niemand heeft op jou gestemd!’
Maar Trump zelf doet weinig moeite om de zorgen weg te nemen. Integendeel.
‘We strijden tegen iets groters en machtigers dan Joe (Biden, red.) of Kamala’, waarschuwt de oud-president. ‘Een massale, corrupte, verdorven radicaal-linkse machine die de Democratische Partij bestuurt.’ Zij zijn ‘de vijand van binnenuit’, herhaalt Trump. ‘Tegen hen strijden we.’
Daarmee doet hij in één opmerking de schadebeperking van zijn partijgenoten teniet, die al dagenlang de nieuwszenders aflopen om Trumps opmerkingen te bagatelliseren. De oud-president had met ‘vijanden van binnenuit’ heus geen medeburgers bedoeld, luidde hun strekking, maar relschoppers of criminelen zonder verblijfsvergunning. Van die verdediging blijft in Madison Square Garden weinig over.
Ook op andere momenten klinkt Trump radicaler dan bij eerdere optredens van deze omvang. Hij pleit in New York voor ‘de doodstraf voor elke migrant die een Amerikaan doodt’. Trump belooft ‘het omvangrijkste deportatieprogramma uit de Amerikaanse geschiedenis’ te organiseren. En hij liegt – tegen een zaal vol New Yorkers – dat het beroemde Times Square, enkele kilometers verderop, ‘is overgenomen’ door Latijns-Amerikaanse bendes.
Vervolgens bestempelt hij Harris als ‘een radicaal-linkse Marixst’ met ‘een laag IQ’. Op het podium doet hij zelfs een poging haar te imiteren. ‘Zij kan geen twee zinnen achter elkaar zetten’, zegt Trump.
Ook andere sprekers zorgen zondag voor controverse. Zakenman David Rem, bevriend met Trump, noemt Hillary Clinton op het podium ‘de antichrist’. Radio-dj Sid Rosenberg noemt haar een ‘sick bastard.’ De Democratische Partij omschrijft hij als ‘een stelletje debielen’, ‘tuig’ en ‘Jodenhaters’.
Komiek Tony Hinchcliffe, die de dag aftrapt, maakt verschillende racistische grappen over latino’s. ‘Zij houden van baby’s maken’, zegt Hinchcliffe. ‘In plaats van voor het zingen de kerk uitgaan, komen ze erin. Net als in ons land.’ Puerto Rico noemt hij ‘een drijvend eiland van vuilnis in de oceaan’.
Het contrast met Kamala Harris is groot. Zij bezoekt zondag juist een Puerto Ricaans restaurant in swingstate Pennsylvania. Honderdduizenden kiezers, in voor beide campagnes cruciale staten, zijn van Puerto Ricaanse komaf.
De Trump-campagne heeft inmiddels afstand gedaan van Hinchcliffe’s uitspraak. Maar nog tijdens het Trump-evenement in New York spreekt de Puerto Ricaanse superster Bad Bunny, een van ’s werelds populairste artiesten, al zijn steun voor Harris uit. Jennifer Lopez en Ricky Martin – beiden artiesten met Puerto Ricaanse wortels – sluiten zich bij hem aan.
Donald Trump zelf lijkt zich zondag weinig zorgen te maken. Hij geniet zichtbaar op het podium. Jarenlang roept hij al een verkiezingsbijeenkomst te willen houden op deze legendarische plek. Naar verluidt heeft zijn team 1 miljoen dollar opgehoest om Madison Square Garden te kunnen afhuren. Of hij zijn campagne daarmee een dienst heeft bewezen, valt te betwisten.
Verkiezingen VS
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant