De pro-westerse oppositie in Georgië heeft aanhangers opgeroepen om massaal de straat op te gaan uit protest tegen ‘de volledig vervalste’ parlementsverkiezing van afgelopen zaterdag. Het is een ultieme poging van de oppositie om een Europese toekomst te redden.
De ontreddering was groot bij de oppositie toen de Georgische kiescommissie dit weekend de uitslag bekendmaakte van de verkiezing. De Russisch-gezinde regeringspartij Georgische Droom bleek volgens de officiële uitslag 54 procent van de stemmen te hebben gekregen. Twee exitpolls van de oppositie wezen er juist op dat de pro-westerse coalities op weg waren naar de meerderheid.
President Salome Zoerabisjvili, de leider van de oppositie, zei zondagavond dat ze de uitslag niet erkent. Ze stelde dat de verkiezingen ‘volledig zijn vervalst’ door Georgische Droom. De stembusgang was ‘een Russische speciale operatie’, zei Zoerabisjvili, die als president vooral ceremoniële macht heeft, maar als aanvoerder van de oppositie grote invloed heeft. Ze riep aanhangers op om maandagavond de straat op te gaan.
Die maakten zondag een verslagen indruk in hoofdstad Tbilisi, het bolwerk van Europa-gezind Georgië. Sommigen spraken van de ergste dag in hun leven, anderen speculeerden over emigratie.
‘We wachten op een plan’, zei Sopho Chochonisjvili, een 26-jarige scheikundige, zondagavond voor het parlement, de gebruikelijke plek voor protesten tegen Georgische Droom. Om haar heen wapperden een paar ouderen met een EU-vlag en een Oekraïense vlag. Een koppel hield een bord omhoog met de tekst: ‘Georgië is geen Rusland’.
Naast de protestoproep heeft de oppositie aangekondigd geen zitting te nemen in het parlement. Dat betekent dat 61 van de 150 zetels leeg blijven. Nika Gvaramia, leider van de Coalitie voor Verandering, zei er ‘een staatsgreep’ is gepleegd door Georgische Droom, een partij die is opgericht door Bidzina Ivanisjvili, een oligarch die zijn fortuin vergaarde in Rusland. Een andere oppositieleider, Tina Bokoetsjava, stelde dat de kiescommissie ‘Ivanisjvili’s vuile opdracht heeft uitgevoerd’ en de Georgische bevolking heeft ‘beroofd van een Europese toekomst’.
De situatie lijkt op die na de vorige parlementsverkiezingen van 2020. Toen weigerden oppositiepartijen ook om de officiële uitslag te erkennen en boycotten ze zittingen in het parlement. Bemiddeling door de Europese Unie maakte na vijf maanden een einde aan de politieke crisis. De macht bleef in handen van Georgische Droom.
Straatprotesten zijn weinig invloedrijk gebleken tegen de droompartij. Protesten tegen de uitslag van 2020 eindigden toen de politie ingreep met waterkanonnen. Dit voorjaar bloedden wekenlange massademonstraties dood tegen een ‘buitenlandse-agentenwet’, een kopie van een wet die door de Russische regering is gebruikt om media en waarnemingsorganisaties de mond te snoeren.
Ditmaal dreigt een nederlaag fataal te worden voor de oppositie. Ivanisjvili heeft aangekondigd zijn belangrijkste tegenstanders op te sluiten. Hij zei in de campagne dat hij de grootste oppositiepartij, de Verenigde Nationale Beweging van oud-president Micheil Saakasjvili, gaat verbieden en dat hij leden zal laten vervolgen voor ‘oorlogsmisdaden’: Ivanisjvili houdt niet Rusland, maar Saakasjvili’s partij verantwoordelijk voor de Russische invasie van 2008 in het noorden van Georgië. Saakasjvili zit al in de gevangenis voor machtsmisbruik, een politieke veroordeling volgens zijn partij.
Als de uitslag blijft staan, is ook EU-toetreding – een lang gekoesterde wens van de meeste Georgiërs – van de baan. Georgische Droom pretendeert wel bij de EU te willen (de partij heeft gele sterren opgenomen in haar logo), maar heeft toetreding onmogelijk gemaakt met antidemocratisch beleid. Na invoering van de buitenlandse-agentenwet en wetten tegen ‘lhbti-propaganda’ legde Brussel het toetredingsproces van kandidaat-lid Georgië stil.
Voor de kansen van de oppositie hangt veel af van de eenheid onder de tegenstanders van Georgische Droom. Voor de verkiezingen ondertekenden vier oppositieblokken van in totaal meer dan tien partijen een handvest om samen op te trekken. Bij winst zouden ze een technocratische regering aan de macht brengen die hervormingen zou doorvoeren voor een EU-lidmaatschap. Nu moeten ze het eens worden over een nieuwe strategie.
Uit het hele land kwamen zaterdag meldingen van onregelmatigheden in stemlokalen. Stembussen werden volgepropt met stapels biljetten tegelijk. Kiezers werden omgekocht, waarnemers geïntimideerd. En vooral uit de provincies kwamen berichten van mensen die onder druk werden gezet om op Georgische Droom te stemmen.
My Vote, een groep van tweeduizend waarnemers, zei niet te geloven dat de uitslag ‘de wil van Georgische burgers weerspiegelt’. Waarnemersorganisatie Isfed stelde dat intimidatie en onregelmatigheden tijdens zowel de campagne als de stembusgang ‘een aanzienlijke impact’ had op de uitslag.
‘Ik wist wel dat Georgische Droom niet op democratische wijze zou aftreden, maar toch had ik hoop gekregen’, zei de 24-jarige softwareontwikkelaar Luka Eskakia zondagavond voor het parlement. Ook hij wacht op instructies van oppositieleiders. ‘Het zou helpen als de wereld zegt dat deze verkiezingen vervalst zijn, dan staan we niet alleen.’
Maar uit het buitenland kwam dit weekend weinig steun voor de oppositie. De regeringsleiders van buurlanden Armenië en Azerbeidzjan feliciteerden Georgische Droom. Russische staatszenders riepen de partij uit tot winnaar en gniffelden dat ‘een Amerikaans plan’ om onrust te zaaien is mislukt. De Hongaarse premier Viktor Orbán, die maandag Tbilisi bezoekt, sprak van een overwinning met ‘een overweldigende meerderheid’.
De EU klonk afwachtend. Brussel riep de Georgische kiescommissie op om onregelmatigheden te onderzoeken. De kiescommissie zelf noemde de verkiezingen ‘vrij en eerlijk’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant