Hij groeide wel eens uit tot publiekslieveling en elders belandde hij juist op de bank of zelfs buiten de selectie. Niets weerhield Sylvano Comvalius ervan om telkens voor een avontuur in het buitenland te kiezen. ‘Een oudere speler vroeg: wat doe jij hier?’
is sportverslaggever van de Volkskrant.
Met zijn handen op de rug kijkt Sylvano Comvalius (37) op het mistige trainingsveld van AZ in Wijdewormer naar spelers van het elftal onder de 19 jaar die wat aan het dollen zijn. Iemand gaat in een duel met een theatrale kreet naar het gras. Een ander schiet uit een schier onmogelijke hoek op het doel. Ze proberen elkaar een panna te geven. ‘Altijd lekker, de vrijdag. Minder intens, ontspannen met het oog op de wedstrijd van morgen. Afwerken, een goed gevoel krijgen.’
Hij is hier drie jaar trainer. Drie jaar is voor hem een eeuwigheid. Als voetballer versleet hij in veertien jaar zeventien clubs in elf landen. Volgens website FC de Avonturiers, die Nederlandse voetballers in het buitenland volgt, behoort de spits, die onder meer voor Diemen, Ajax, Omniworld, AFC en Quick Boys speelde, tot de meest reislustige spelers van Nederland.
Een keeper, André Krul (ex-Telstar, -Sparta, -FC Utrecht), heeft zijn zinnen zelfs op een record gezet: hij verblijft op dit moment bij een club in Senegal, in de hoop na een dienstverband bij ruim twintig clubs met speelminuten bij AJEL Rufisque het zesde en laatste continent af te vinken waar hij in het veld kwam. Alleen de Duitse doelman Lutz Pfannenstiel is hem voor geweest.
Comvalius was het nooit om de statistiek te doen. Bij hem ligt het anders: hij zegt nu eenmaal nooit nee als het avontuur lonkt.
‘Ik had eerder totaal niet over spelen in het buitenland nagedacht. Als kind was Ajax mijn droomclub, ik heb er in de jeugd gespeeld. Ik wilde die andere Surinaamse jongens in het eerste achterna: Patrick Kluivert, Frank Rijkaard, Clarence Seedorf. Maar op mijn 16de scheurde ik een kruisband af. Ik ben er drie keer aan geopereerd. Daardoor was ik minder flexibel. Van een snelle buitenspeler was ik een bonkige spits geworden.
‘De vader van Steven Bergwijn en een vriend van hem, Brian Olensky, waren pas begonnen als zaakwaarnemers en wisten dat ik toch graag hogerop wilde, ik speelde toen voor een zakcentje bij Quick Boys. Ze regelden twee stages voor me in Engeland. Het leidde niet tot een contract. Er waren intussen wel filmpjes op internet verschenen met mijn doelpunten. Toen is het begonnen.’
Hoe ziet het leven van een voetbalnomade eruit? Wat heeft het hem opgeleverd? Comvalius loopt de rij af.
‘Toen Hamrun contact zocht, was dat voor mij een no-brainer. Ik zag dat ze Europees voetbal hadden gespeeld. Het stadion zat vaak goed vol, acht- tot tienduizend toeschouwers. Het is daar altijd lekker weer, de zee is nooit ver weg. Mijn eerste wedstrijd wonnen we met 4-3 en ik was met een doelpunt en een assist meteen man of the match. Er kwam snel belangstelling van andere clubs. Ik wist: dit is een perfecte springplank. Dit is ook profvoetbal. Van hieruit kun je ook stappen zetten.’
‘Hamrun degradeerde, Birkirkara was kampioen. De club mocht naar de voorrondes van de Europa League. Ze wilden me graag hebben. Na een wat moeilijke start had ik er op de helft van het seizoen al bijna tien in liggen en was ik topscorer.
‘Daarna volgde mijn grootste mislukte transfer. Vanuit Rusland klopte Spartak Naltsjik aan. De club was gepromoveerd van de tweede naar de eerste league. Birkirkara wees drie keer een aanbieding af. Ik ben heel boos geworden, ik vond dat ze me een enorme kans ontnamen. Ga maar na: van Quick Boys in nog geen jaar naar een ijzersterke competitie in Rusland. We zijn nog kampioen geworden, maar ik heb zelf mijn contract opgezegd. Ik wilde nu zeker verder dan Malta.’
‘Ik verbleef op een prachtige plek, in een lodge op een golfbaan bij Loch Lomond. Cameron House, de mooiste course van Schotland, was sponsor van de club. Veel plezier heb ik er niet aan beleefd. Er brak er een enorme sneeuwstorm los, de zwaarste sinds 100 jaar. De competitie lag een maand stil. Ik heb maar zeven invalbeurten gehad. Het voetbal daar lag me niet. De eerste keer dat ik het veld op kwam, ging ik op een lange bal af en had meteen een elleboogstoot te pakken. Er zat een enorm ei op mijn hoofd. Hiervoor was ik niet gekomen.’
‘De zoon van de eigenaar had een bericht gestuurd via Facebook: ik heb beelden van jou gezien, we zoeken een nieuwe spits en als jij het bent, neem zo snel mogelijk contact op. De financiële voorwaarden waren bizar goed in vergelijking met de 200 euro per week die ik in Schotland kreeg.
‘Ik was intussen ook vader geworden, ik voelde sterk de verantwoordelijkheid. Ik had geen andere keuze om erheen te gaan. Nee, van de politieke situatie, schending van mensenrechten bijvoorbeeld, heb ik niks meegemaakt. Zoals in elk land waar ik heb gezeten, probeerde ik me te focussen op mijn werk, het voetbal.
‘Wat dat betreft was het daar perfect geregeld. We woonden met andere sporters uit het buitenland in een flat bij het stadion. Iedereen reed in dezelfde auto. Als je vroeg om een wasmachine, stond er twee uur later een wasmachine.
‘Sportief gezien was het voetbal er beter dan in Malta en Schotland. Maar je voelde bij de lokale spelers niet de noodzaak om iets te bereiken. Ze zijn voor hun salaris niet afhankelijk van het voetbal. Een buitenlandse speler van 35 jaar opende mij de ogen. Hij zei: wat doe jij hier? Je zit in de bloei van je carrière. Hier moet je pas naartoe als het bijna voorbij is. Ik merkte bij mezelf dat ik ook nog hongerig was naar iets nieuws.’
‘Ik had nog steeds contact met Spartak Nalstsjik. Mijn idee was: als ik het goed doe in Kazachstan, kan ik misschien alsnog naar Rusland. Ik kwam daar Kiran Bechan tegen, hij heeft ook nog bij Ajax gespeeld. Hij is een van mijn beste vrienden geworden. We zaten in een oliestad, vol grijze gebouwen uit de Sovjettijd. Er was veel geld, meer nog dan in Koeweit. Het is een onmetelijk land.
‘Ik herinner me vooral de eerste wedstrijd. We moesten twee vluchten nemen en daarna nog 5,5 uur in de bus. Toen bleek dat ik nog niet speelgerechtigd was. Menigeen zou zich kapot hebben geërgerd, maar ik kon erom lachen. Kiran en ik kregen na het seizoen de kans ons contract te verlengen. Maar we kozen voor iets anders. We boden ons via een zaakwaarnemer als double pack aan, als de nummers 9 en 10.’
‘Er ging in die tijd een roedel Europese topspelers naar China. Nicolas Anelka, Didier Drogba. Het was ook ons doel. Deze club was pas gepromoveerd. De voorwaarden spraken ons aan: ze boden ook naar Nederlandse begrippen topsalarissen. Het liep uit op een tragedie. Ze vroegen of we een proefwedstrijd wilden spelen. We voelden er eerst niks voor, maar aan de andere kant: wat kon er misgaan? Na vijf minuten scheurde Kiran zijn kruisbanden af. Het zou achteraf het einde van zijn carrière betekenen.
‘Voor mij lag boven in het stadion het contract klaar. Het voelde als een dieptepunt. We hadden zo’n sterke band opgebouwd. Privé ging het ook moeizaam. Mijn vrouw en zoontje gingen niet mee naar China, het is uiteindelijk uitgemond in een scheiding. Ik was er echt alleen, tien maanden lang. Ik leefde als een nachtdier, ik belde urenlang met Nederland. Het heeft me doen besluiten weer terug te keren naar Europa. Ik wilde Milan meemaken als peuter.’
‘Volendam was even in beeld, maar kon niet aan mijn financiële eisen voldoen. Ik zei tegen mijn zaakwaarnemer dat hij in Duitsland iets moest zoeken, in de eerste of tweede Bundesliga. Hij zei dat het veel te hoog gegrepen was, ik moest mezelf eerst maar eens bewijzen. Trier, nog een niveau lager, was prima. Een rustig stadje, op rijafstand van Nederland. Ik kon elk weekeinde naar mijn zoon, hij bracht zijn vakanties door bij mij.’
‘Het ging zo goed bij Trier dat er interesse kwam van andere clubs. Tegen Dynamo Dresden kon ik geen nee zeggen. Ze promoveerden van de derde naar de tweede Bundesliga. Een stadion met dertig- tot 35 duizend toeschouwers, prachtige Oost-Duitse derby’s, zoals tegen Chemnitz. Ik was wel gewaarschuwd dat het er nogal racistisch aan toe kan gaan, maar ik voelde me vanaf dag één welkom en ik heb er niets van meegekregen. Ik had voor twee jaar getekend. Maar er kwam een nieuwe trainer. Hij koos voor een systeem waarin ik niet meer de kapstok in de aanval was, maar veel meer moest bewegen. Toen kwam er een fantastische aanbieding.’
‘Volkswagen was de grote sponsor. De ambitie was de club, die in de vierde liga speelde, op een hoog niveau te brengen. Het bleek een foute keuze, misschien wel de enige die ik in mijn carrière heb gemaakt. Het liep totaal niet, ik raakte geblesseerd en speelde nagenoeg niet. Financiën waren mijn drijfveer geweest en niet de sportieve ambities. Dat is verkeerd. Na drie jaar Duitsland had ik het wel gezien. Ik wilde graag naar een volgend land.’
‘Ik werkte nooit met één zaakwaarnemer. Als je met meer personen zaken doet, kom je in beeld bij veel meer netwerken. Zo hielp iemand me uit de put in Kassel en bracht me onder bij een club uit Oekraïne: van het vierde niveau in Duitsland naar de Premjer Liha is echt een reuzensprong. Neem Sjachtar Donetsk of Dynamo Kyiv. Dat zijn grote clubs. Ik tekende voor drie jaar. Er zat een Nederlandse trainer, Erik van der Meer.
‘In Donetsk, onze thuisbasis, konden we als gevolg van de oorlog niet terecht. Ik woonde in Kyiv, thuiswedstrijden speelden we in Dnipro. Maar het begon te borrelen. De grote sponsor, ISD Staal, kwam in moeilijkheden en werd tijdelijk gesloten. Ik heb vier maanden geen geld gekregen en daarna mijn contract laten ontbinden. Het heeft tot een rechtszaak geleid. Maar het was de juiste beslissing. De club is failliet gegaan. Een Duitse trainer die ik nog kende van Dresden, nam contact op. Stap in het vliegtuig, zei hij, en kom hierheen.’
‘Kennissen van mij waren er al eerder op vakantie geweest, ik had er niet echt een beeld bij. Het was geweldig. We woonden in een villa met zwembad, het leek op een vakantieoord waarnaartoe stelletjes uit het Westen op huwelijksreis gaan. Er was altijd veel sfeer in de stadions, al ging het er soms heftig aan toe. Ik heb meegemaakt dat er tanks zijn ingeschakeld om ons weg te krijgen. We hebben vastgezeten in onze kleedkamer, beschermd door bewapende militairen, die een woedende menigte op afstand hielden.
‘Ik maakte 37 doelpunten in 34 wedstrijden. Daarmee ben ik nog altijd topscorer aller tijden in Indonesië. Het leidde tot veel interesse uit andere Aziatische landen, ik was na één seizoen transfervrij.’
‘Ik koos voor een gestructureerder land dan Indonesië. Mijn partner was zwanger, de gezondheidszorg is er veel beter. We woonden vlak bij Bangkok, daar staan de beste ziekenhuizen ter wereld. Bij Suphanburi had ik een goed gevoel. Maar toen we de eerste zes wedstrijden niet wonnen, werd de trainer ontslagen. Zijn opvolger hield mij buiten de selectie. Het seizoen was halverwege, maar voor mij was het afgelopen. Het was zwaar en onaangenaam. Ik moest in mijn eentje trainen. Ik besloot te vertrekken.’
‘Die club wilde me al eerder huren. Qua voetbal was het totaal niet wat ik had verwacht. Ik moet zeggen dat ik zelf ook wel zoekende was. We hadden een baby, een tweede was op komst. Ik zocht naar meer stabiliteit, meer rust. Er kwamen weer aanbiedingen uit Indonesië. Daar had ik het goed gedaan, daar voelde ik me gewaardeerd.’
‘Een beetje hetzelfde verhaal: eerst ging het prima, totdat er een andere trainer kwam. Deze nam zijn eigen spelers mee. De boodschap was: je kunt blijven, maar als er een andere optie is, mag je meteen weg.’
‘Ik was er al eens geweest met Bali. Dat heeft toen enorme indruk gemaakt. Ik voelde me één met de oorspronkelijke bevolking, donkere en grote mensen. Het was familie, zo sterk had ik dat in mijn carrière nooit eerder ervaren. Ze omarmden me echt. Ze lijken helemaal niet op Indonesiërs, ze willen ook liever niet onder hun vlag leven.
‘Vergis je niet: het is de club met de meeste titels in Indonesië. Het zijn oersterke spelers. Veel elftallen zijn bang om ertegen te spelen, vanwege hun hardheid en fitheid. Maar ik was er drie maanden toen de corona toesloeg en het land op slot ging. Mijn gezin was er net twee weken, ze konden nog net mee met een charter naar Nederland. Ik ben ook weggegaan, in de hoop snel weer terug te keren.’
‘Toen ik in Nederland wachtte tot corona voorbij was, kwam ik erachter dat in Malta nog gewoon werd gevoetbald. Ik wilde per se spelen, ik had er nog contacten. Maar eenmaal daar voelde het als een stap terug. Ik ging liever weer naar Azië, daar wilde ik de laatste jaren van mijn loopbaan spelen.’
‘Singapore bleek ook gewoon open. Ik heb er nog acht wedstrijden gespeeld. Wat mij enorm pijn deed, was dat mijn gezin niet kon overkomen. Het aantal besmettingen was toch ineens omhoog gegaan. Het land ging alsnog dicht. Dat was een enorme domper. Ik nam toen, met pijn in het hart, een zware beslissing: mijn voetbalavontuur stopt hier.’
Hij speelde nog enkele weken bij Quick Boys. Het was niet wat hij ambieerde. ‘Het is een fijne club, met goede mensen, maar ik was geen amateurvoetballer meer. Ik haalde er geen voldoening uit.’ Bij AZ was hij al begonnen als trainer bij de jeugdopleiding.
Mis je het leven als globetrotter?
‘Leven in Nederland is toch wel iets anders dan leven op Bali of in Singapore. Ik besef dat ik een fantastische periode heb gehad, met het mooiste beroep dat ik kon bedenken. Ik zal het anderen ook aanraden, niet alleen voetballers. Er is in de hele wereld veel te leren en te halen.’
Wat hebben al die omzwervingen je opgeleverd?
‘Ik heb veel levenservaring opgedaan. Dat geeft me enorm veel rust. Ik zal niet snel over iets of iemand oordelen, omdat ik veel vanuit verschillende perspectieven kan bekijken, dankzij mijn brede horizon. Ik weet ook zeker dat ik vroeg of laat weer zal vertrekken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant