Zondag begint seizoen 6 van Gooische vrouwen, van 2005 tot 2009 een van de bestbekeken Nederlandse series. Terugblikkend op de eerste vijf seizoenen dringt de vraag zich op: is die gezellige kijk op rijkdom die uit de serie spreekt anno 2024 nog houdbaar?
De schoonheidscommissie is op de hoogte gebracht. Het is 2005, een villawijk ergens in Blaricum, Bussum of Laren. Drie vriendinnen (polo’s in pastel, parelsnoeren, hun handen vergroeid met glazen sauvignon blanc) bespreken de komst van hun nieuwe buurvrouw naar het Gooische reservaat.
De nieuwkomer in kwestie: geen polo, geen parelsnoer, geen idee van wat goede of slechte wijn is. Cheryl Morero beschikt wél over het volgende: een overspelige echtgenoot, volkszanger Martin Morero; hoogblonde, bijna gele lokken; kittige ensembles in knalroze, zebraprint of lakleer; een keiharde stem, Jordanees accent incluis. En geld, heel veel geld – het is een van de weinige dingen die ze met haar buurvrouwen gemeen heeft.
Het gerucht gaat dat Martin en Cheryl (spreek uit: Sjerrol) hun tuinhek willen versieren met bronzen olifanten. De schoonheidscommissie die in het eerste kwartier van de televisieserie Gooische vrouwen (2005-2009) wordt ingeschakeld om de wansmaak van de Morero’s een halt toe te roepen, is eigenlijk precies wat de serie zelf is: een analyse van wat voor de ene sociale groep acceptabel is, en voor de andere absoluut niet.
Het door hoofdrolspeler Linda de Mol bedachte Gooische vrouwen, geregisseerd door Will Koopman (Oogappels), zal een van de bestbekeken Nederlandse series worden, met in totaal vijf seizoenen, aangevuld met twee bioscoopfilms in 2011 en 2014. In 2009 wordt de serie beloond met een Gouden Televizier-Ring voor het beste televisieprogramma. Het kan niet op, net zoals in het Gooi het geval is.
Komende zondag, na vijftien jaar televisieafwezigheid, zijn Cheryl, Anouk, Claire en Roelien terug voor een zesde seizoen Gooische vrouwen, bijpersonages als tante Cor, stylist Jari en dokter Rossi incluis. Is, terugblikkend op de eerste vijf seizoenen, de gezellige kijk op rijkdom die uit de serie spreekt anno 2024 nog houdbaar?
Een Nederlandse variant op Sex and the City en Desperate Housewives, dat was De Mols streven in 2005, een serie over vier vrouwen en hun gedeelde lief en leed. En net als in die en andere vrouwenseries vaak het geval is, zijn de vriendinnen makkelijk tot archetypen te reduceren: Claire (Tjitske Reidinga) is de kille van de vier, een koele advocaat met geldproblemen; Anouk (Susan Visser) de vrijgevochten, seksverslaafde kunstenaar; hondenfluisteraar Roelien (Lies Visschedijk) en haar voorganger, de sinds seizoen vier overleden huisvrouw Willemijn (Annet Malherbe), zijn de conservatievere types, zachtaardig en verzorgend, en de wat simpele artiestenvrouw Cheryl (Linda de Mol) is er voor de glitter en glamour.
Tegenover hen staat de Thaise au pair Tippi Wan, een rol van Cystine Carreon, die hun het leven zuur probeert te maken – met acties die variëren van het aanschaffen van de verkeerde soort pindakaas (mét stukjes noot in plaats van zonder) tot een poging baby Morero te ontvoeren naar Thailand. Het hoogtepunt van haar carrière: de als cadeau vermomde bom die ze op het tweede huwelijk van Willemijn laat bezorgen. Of misschien toch de keer dat ze Greet (Beppie Melissen), Martins moeder, vermoordt door haar van een balustrade af te duwen.
Ja, alles is grotesk in het Gooi, grotesk en hysterisch. De kijker leert de mores met nieuwkomer Cheryl. Haar buurvrouw Willemijn, wanneer Cheryl voorstelt entrecote klaar te maken voor een dinertje, want dat vindt iedereen immers lekker: ‘Cheryl, het gaat er niet om of iets lekker is, het gaat erom of het kán. En entrecote kan niet.’
De personages zijn typetjes. Maar wie zich niet te veel laat verblinden door de gouden schakelketting van Martin Morero (Peter Paul Muller), ziet ook dat de serie wel degelijk scherp geschreven is: Gooische vrouwen is campy en satirisch. Dat zit hem vooral in het gebruikte sociolect en de heerlijke oneliners. Huisvrouw Willemijn die bij elke quiche die ze aansnijdt een geaffecteerd ‘Neem, neem ruim!’ uitroept, Cheryl die in haar poging tot assimilatie vindt dat iets wel van een beetje ‘jacquet’ mag worden voorzien – ‘cachet, lieverd’, verbeteren haar vriendinnen haar.
Als we Gooische vrouwen moeten geloven is het leven in grote luxe een enorme beproeving. Aan die gevoelsmatige tegenstelling, lijden in rijkdom, ontleent de serie haar komische waarde. ‘Lachen om het leed van rijke mensen, dat vindt iedereen leuk’, zei regisseur Koopman deze maand in een interview in Het Parool. En het is in Gooische vrouwen vooral de botsing van verschillende klassen die dat leed veroorzaakt.
Het uitgangspunt van Gooische vrouwen, de botsing van klassen, is als thema natuurlijk niet nieuw: in series als Flodder en Keeping Up Appearances werden oud en nieuw geld ook al met elkaar geconfronteerd. In dat conflict staat vooral het leven in luxe op het spel: heel Gooische vrouwen lang hangt de angst het reservaat te moeten verruilen voor een twee-onder-een-kap in Almere als een zwaard van Damocles boven het viertal. Claire is failliet, maar het Gooi verlaten is ondenkbaar: liever doet ze vermomd boodschappen bij de Turkse buurtsuper, om eenmaal thuis de huismerkproducten met een trechtertje over te gieten in oude verpakkingen van de traiteur.
Wie houdt ze voor de gek, en vooral: waarom? De uitdagingen van het leven in luxe bestaan vooral wanneer mensen te krampachtig aan die luxe proberen vast te houden. In de serie is rijk zijn fun en het hoogst haalbare doel, het staat daarmee gelijk aan zingeving. Er wordt onafgebroken geshopt bij Dolce & Gabbana, er zijn wellnessdagjes bij de vleet, Cheryl boekt een sessie met haar zwijgzame psycholoog dokter Rossi (fantastische bijrol van Derek de Lint) omdat ze té gelukkig is.
Medelijden met mensen die het slechter hebben getroffen is er tot op zekere hoogte, en uit zich in de vorm van goededoelendiners en veilingen – bied vooral mee op de unieke mp3-speler met een massief gouden behuizing in een exclusief design, we beginnen op het bedrag van 8.000 euro.
Anouks manische pogingen de wereld te verbeteren blijken uiteindelijk vooral een middel om met zichzelf in het reine te komen. Als de asielzoeker die ze in huis neemt zich niet zo gedraagt als ze van haar nieuwe ‘accessoire’ verwacht, zet ze hem met hetzelfde gemak weer terug op de trein naar het azc: ‘Dag hoor, succes ermee, hè.’
Het staat wat haaks op Koopmans uitspraak, maar de eerste vijf seizoenen van Gooische vrouwen vragen de kijker uiteindelijk toch te sympathiseren met de rijken, niet met de schooiers die de idylle verstoren.
Naast Tippi Wan is er bijvoorbeeld de gestoorde Martin Morero-fan die Cheryl gijzelt in haar flatje driehoog achter, en zien we Martins minnares, achtergrondzangeres Loes, die dreigt naar de bladen te stappen en over de affaire te vertellen. Maar écht leven doen hun verhalen niet, ze zijn bovenal hinderlijke figuren die de Gooische rust tijdelijk verstoren.
Hoe anders is dat in films, series en boeken van de laatste jaren, zoals het Oscarwinnende Parasite (2019) en de HBO-serie The White Lotus (2021), waarin niet de ingekakte elite maar de listige onderklasse de dienst uitmaakt. Exorbitante rijkdom, vaak onrechtmatig verkregen, wordt vandaag de dag niet meer geromantiseerd, maar bevraagd. Is het nog cool om rijk te zijn, als dat gepaard gaat met moreel verval en wegkijken van andermans ellende?
Waar schuldgevoel of empathie jegens het personeel in Gooische vrouwen tussen 2005 en 2009 ontbreekt – Willemijn adviseert Cheryl vooral niet te amicaal om te gaan met Tippi Wan, een koffiezetapparaat in de garage is genoeg, dan kent de au pair haar plaats – beschrijft Marja Pruis in haar roman Huiswerk (2023) juist hoe een welgestelde vrouw zich uit gewetenswroeging niet weet te verhouden tot haar hulp in de huishouding.
Bezien vanuit dit frame is Tippi Wan niet de slechterik, maar de held van het verhaal, die vergelding zoekt voor het racisme waaraan haar werkgevers haar continu blootstellen. Justice for Tippi, die in haar strijd voor klassengelijkheid uiteindelijk sterft wanneer Martins tante Cor (opnieuw Beppie Melissen) haar vermoordt door haar met een koekenpan te lijf te gaan.
Nee, de uitvergrote, karikaturale tweedeling tussen arm en rijk, die haast gelijkstaat aan goed versus kwaad, blijft misschien niet helemaal meer overeind wanneer je negentien jaar na dato naar de serie kijkt. Maar nog altijd interessant en geestig is het Gooische vrouwen van toen wanneer het de subtiele spelregels uit de bovenklasse verkent, nuances die verder gaan dan de kloof tussen arm en rijk. Zo roept bijpersonage Cecile van Buuren, ijskoningin en ultrakoude kak, Claire op het matje wanneer die over haar heeft geroddeld. Noblesse oblige? Daar heeft Claire, als het aan Cecile ligt, nooit van gehoord.
Eenzelfde dynamiek ontstaat wanneer Anouk, zelf kunstenares, een liefdesrelatie aangaat met dichter Joost, die onuitstaanbaar highbrow is. Geldt Anouk binnen het Gooi en haar vriendinnengroep nog als de bandeloze artistiekeling, de poëet ziet haar als ‘commerciële hoer’ omdat ze werk in opdracht maakt om rond te komen.
Geconfronteerd met ‘échte Gooische vrouw’ Cecile en dichter Joost blijkt ineens dat ook Anouk en Claire niet in alle omstandigheden weten welke codes ze moeten volgen, dat zij in de ogen van deze anderen een soort Cheryls zijn.
En wat Cheryl zelf betreft, na haar Gooische integratiecursus: zij eindigt ergens tussen wal en schip. Voor haar vriendinnen is en blijft ze een parvenu, een sociale stijger die zich de regels van haar nieuwe klasse niet helemaal eigen heeft gemaakt, en een typische Jordaanse is ze ook niet meer (als ze dat überhaupt ooit al geweest is, Martins moeder Greet beschreef haar als iemand die ‘wel heel Jordanees doet, maar gewoon uit Osdorp komt’).
Op 17 oktober, tijdens het Gouden Televizier-Ring Gala 2024, maakten de personages Cheryl, Anouk, Roelien en Claire ter promotie van het zesde seizoen hun opwachting bij de uitreiking van de prijs voor het beste televisieprogramma. Ongepast, vond AD-televisierecensent Angela de Jong, die meende dat Linda de Mol als Cheryl de aandacht te veel naar zichzelf trok, in plaats van de winnaars van Dwars door de Lage Landen hun moment te gunnen.
‘Het intermezzo dat volgde, duurde veel te lang, had een tenenkrommend hoog how can I make this about me-gehalte en het belangrijkste: het was totaal niet grappig’, schreef ze naderhand over de vertoning.
Tja, tenenkrommend of niet – typisch Cheryl Morero was het wel, om de schoonheidscommissie weer eens totaal over het hoofd te zien.
Gooische vrouwen, seizoen 6, vanaf 27/10 op Videoland en vanaf 10/11 op SBS 6.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant