Supportersgeweld is als onkruid. Het steekt telkens weer de kop op. Als het aantal incidenten daalt, neemt de intensiteit toe. Toch moet de aanpak met minder politie toekunnen. Burgemeester Paul Depla (59) van Breda over alcohol, bivakmutsen en ‘het restrisico’.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
In een gesprek over geweld in en rond het stadion vertelt burgemeester Paul Depla van Breda eerst over de grootheid van NAC. ‘Als er iets is dat Breda samenbrengt, is het NAC. Van de armste tot de rijkste buurten. Als mensen vlaggen voor NAC, vlagt iedereen mee. Je hebt de Grote Kerk, carnaval en NAC. Dat zijn pijlers. NAC is van iedereen.’
Dat gezegd hebbende: het onderhoud gaat over problemen van aan voetbal gerelateerd geweld en over oplossingen. Het voetbal kan volgens Depla, lid van de Regiegroep voetbal & veiligheid, toe met veel minder inzet van politie. ‘Als je tenminste accepteert dat er een restrisico bestaat.’
Laat de politie zijn gewone werk doen in de wijken, tijdens bepaalde wedstrijden. Als het misloopt is een aantal agenten snel genoeg bij het stadion. Het is een zaak van flexibiliteit, van scenario’s uittekenen.
Hij prijst een experiment met de langverwachte digitale meldplicht, in Rotterdam, Utrecht en Leeuwarden. ‘Fysieke meldplicht is een extra drempel voor de rechter. Niet in een gebied mogen komen, is een aantasting van grondrechten. Met digitale meldplicht kun je aantonen dat je niet rond het stadion bent. Waar je dan wel bent, is verder niet interessant.’
Hij is ook blij met het verbod van de bivakmuts, of andere gezichtsbedekking, in Breda ook rond het stadion. En met een initiatief uit Nijmegen om recidivisten in contact te brengen met zorginstanties, want misschien is hun probleem groter dan voetbalgerelateerd.
Paul Depla ontvangt in het Stadskantoor van Breda. Hij houdt van voetbal en ook van muziek. De muren van zijn kamer vormen een mozaïek van lp-hoezen van favoriete bands. PSV - Go Ahead Eagles, 10-0 in 1973, was zijn eerste wedstrijd in een stadion. Hij ging als jongeling ook naar uitwedstrijden. ‘Dat was af en toe rennen voor je leven.’
Supporters liepen destijds over de tribunes naar andere vakken, om te vechten. De situatie in stadions is totaal veranderd, met zitplaatsen, compartimenten en camera’s. ‘Er is echt veel verbeterd, maar voetbalgeweld is hetzelfde als onkruid wieden in je tuin. Het komt altijd terug, in nieuwe verschijningsvormen.
‘Ik ben een kritische vriend van het voetbal, maar er zijn ook collega’s die er minder mee hebben en klaar zijn met supportersgeweld. Ze worden bedreigd, het kost ze politiecapaciteit. Ze vragen zich af waarom zij de kop-van-jut zijn, waar de club is of de KNVB.
‘Die gevoelens zijn gegroeid, vooral door de heftigheid van bepaalde incidenten. We kunnen elkaars handen meer vasthouden. Tegen de KNVB zou ik willen zeggen: durf nog meer met de burgemeesters naar voren te stappen, door allemaal aan dezelfde kant van het touw te trekken. Met elkaar zijn we sterk.’
Het aantal incidenten rond het voetbal nam in het vorige seizoen voor het tweede jaar op rij af (met 11 procent), net als het aantal stadionverboden, maakte de KNVB vorige week bekend.
Het is de intensiteit of de heftigheid van incidenten waarvan de samenleving schrikt, zoals de bestorming van de hoofdingang van de Arena vorig seizoen, de voor politie bedreigende situatie na Utrecht - Go Ahead of, vorige week, het wangedrag van supporters van FC Den Bosch, met een onderbreking van 37 minuten van het duel met Vitesse tot gevolg. ‘De hele maatschappij is verhard. Drugsgebruik speelt een rol. Alcohol, in combinatie met cocaïne. Dat geeft een opgefokte sfeer waarin grenzen zijn verdwenen.’
Het gaat tegenwoordig vaak over de organisatie van veiligheid. ‘Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is een hele opgave. Ajax, Feyenoord en PSV zijn qua media-aandacht groter dan Shell, terwijl ze qua organisatie midden- en kleinbedrijven zijn, waarvan de veiligheidsorganisatie een klein deel is.’
Voortdurend zijn stappen nodig om ontwikkelingen voor te blijven, om problemen het hoofd te bieden, zoals de in het zwart geklede, onherkenbare hooligan.
‘In Breda verbieden we bivakmutsen, in en ook rond het stadion. Want dat is de gedachte: bivakmuts op, ongestoord rellen, en laat de strafrechter maar bepalen wie achter die muts zit. Anonimiteit als garantie voor wangedrag. De KNVB heeft een verbod ingesteld voor in het stadion. In Breda geldt dat ook voor de omgeving.’
Depla neemt de stand van het vandalisme door aan de hand van zijn stad, in dit seizoen. Bekers gooien op het veld gebeurde onlangs nog massaal, na twee goals van FC Utrecht in de slotfase. Gemiddeld gesproken is het gooien afgenomen, ook in andere stadions, ook omdat de meerderheid niet meer accepteert dat door alcohol of andere drugs beïnvloede types de zaak verknallen, want gooien leidt tot onderbreking of staking.
Dan het geval Feyenoord-uit, toen een groepje supporters van NAC horecamedewerkers aanviel bij de Kuip. Depla spreekt van een harde kern van een man of dertig. ‘Het individu gaat op in de groep en gebruikt die groep om uit de band te springen. Die dertig verwerven zich met intimidatie en geweld een positie. Soms staan dirigenten de loopjongens op te jutten. Het is groepsdynamiek. Zo van: goh, wat leuk, om zo’n kar omver te duwen.’
Er was schaamte. NAC was met liefst 1.200 man bij de wedstrijd. ‘Hoe vaak nemen wij 1.200 mensen mee?’ Van die dertig is een aantal aangepakt. Sociale controle is een van de middelen tot preventie. ‘Bij goedwillende supporters moeten we dat sentiment steviger neerzetten: dat je niet je buurman verlinkt, maar voor je eigen veiligheid opkomt.’
Wie te vaak in de fout gaat, kan rekenen op een andere aanpak. ‘NEC geeft het goede voorbeeld. Wat zit erachter, als iemand voor de zoveelste keer over de schreef gaat? Verslaving? Hoe kun je samen met zorgpartners iets doen? Dus niet alleen straffen, maar ook een persoonsgerichte aanpak bieden.’
Er was ook nog een akkefietje thuis tegen Fortuna. De afspraak is dat elke stad minimaal één zogenoemde optimale wedstrijd organiseert, qua gastvrijheid. NAC wil zelfs drie duels waarbij supporters zonder beperking reizen, vrij over het stadionplein lopen, enzovoorts.
‘Een gedeelte van de harde kern van NAC zei: dat accepteren wij niet. Met die gasten van Fortuna hebben wij in jaar X problemen gehad. Een jongen met een Fortuna-shirt is in de stad aangevallen. De harde kern misdroeg zich, omdat de aanhangers vonden dat supporters van Fortuna geen gastvrije ontvangst verdienden. Dat is de omgekeerde wereld.’
Van de zeventien zich misdragende aanhangers kregen vijf een stadionverbod. Twaalf jonge gasten met hun eerste overtreding ontvingen een andere straf.
‘Wij doen er alles aan, waarbij ik besef dat de burgemeester altijd de klootzak is. Maar als je op deze manier mensen te kakken zet die dag in dag uit voor NAC bezig zijn, waar zijn we dan mee bezig? Je bent alleen succesvol als je het met elkaar doet, als je elkaar aanspreekt. Dat supporters mij ook aanspreken: hé Paul, waarom stonden daar zoveel agenten? Was dat nodig? Maar wij mogen hen ook aanspreken, omdat anders een kleine club het verpest en het plezier in voetbal verdwijnt.’
Hij zet vinkjes als hij risico’s calculeert, met grofweg drie mogelijke aanleidingen voor rellen. De eerste: wij tegen zij. ‘Voetbal is een uitlaatklep, zeker in de geïndividualiseerde samenleving. Voetbal is een verbond met gevoel. De tegenstander is de legitimatie om te vechten.
‘De tweede reden is: het gaat slecht met de club. We bestormen het hoofdgebouw om het bestuur ter verantwoording te roepen. In de ogen van supporters zijn spelers, bestuursleden en directies slechts voorbijgangers. Als het slecht gaat, denken supporters: het is allemaal leuk en aardig, maar die directeur is volgend jaar ergens anders directeur, terwijl wij straks op een maandag tegen Jong FC Utrecht spelen. Clubliefde kent geen divisie.
‘De derde reden is dat politie op supporters kan fungeren als een rode lap voor een stier. Het komt voor dat mensen wakker worden als advocaat en door groepsdynamiek, alcohol en drugs, worden meegezogen in rellen, en ’s nachts naar bed gaan als gelegenheidshooligan. Ze hebben ’s ochtends voor de spiegel spijt. Waarom deden ze zo idioot, waarom staken ze hun middelvinger omhoog? Ik begrijp het, maar ik heb er geen begrip voor.’
Hij liet NAC - Ajax doorgaan door naar die drie criteria te kijken, ondanks de werkonderbreking van de politie vanwege acties voor het vroegpensioen. ‘NAC - Ajax is niet wij tegen zij. Was men ontevreden in Breda? Nee, want NAC was net terug in de eredivisie en mocht spelen tegen Ajax, dat een stevige veiligheidsorganisatie heeft. Dan kun je beter geen politie hebben, want dan is ook de politie geen aanleiding.
‘Onze stelregel is: politie afwezig als het kan, aanwezig als het moet. We kunnen met veel minder politie-inzet dan we altijd dachten, vanwege risicomijdend gedrag. En de risicoloze maatschappij bestaat niet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant