Meer dan 105 miljoen Japanners mogen zondag naar de stembus. Daarvan blijven meer dan 50 miljoen naar verwachting thuis, en de rest maakt uit hoe machtig de rechtse LDP van premier Shigeru Ishiba wordt. Maar schandalen temperen het kiezersenthousiasme.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Ishiba is nog maar net premier en hij zet vaart achter de verkiezingen. Acht dagen na zijn beëdiging op 1 oktober heeft hij het parlement ontbonden en zondag zijn er verkiezingen. Ishiba wil van de kiezers snel een duidelijk mandaat waarmee hij Japan de komende jaren kan regeren. Hij wil de handen vrij hebben om af te rekenen met de crises en schandalen die voorgaande regeringen hebben veroorzaakt.
Hij heeft daarmee al een begin gemaakt: LDP-politici die genoemd worden in corruptieschandalen staan niet op de kieslijst. Om de problemen echt te kunnen aanpakken heeft hij een behoorlijke meerderheid nodig. Volgens de krant Asahi Shimbun zal dat erg moeilijk worden en is de kans zelfs groot dat de LDP zo’n dreun te verwerken krijgt dat Ishiba na de verkiezingen alweer zal moeten aftreden als partijvoorzitter, en als premier.
De vraag is zondag niet of de regerende LDP gaat winnen, maar met hoeveel. De Liberaal-Democratische Partij regeert het land nu al 65 jaar, van de 69 jaar dat de democratie bestaat. Pas twee keer zat ze, beide keren erg kort, in de oppositie. De LDP is de partij van Ishiba, van zijn voorganger Fumio Kishida en van diens voorganger, de in 2022 vermoorde Shinzo Abe.
Abe was vooral legendarisch omdat hij eigenlijk helemaal niet populair was, maar er desondanks in slaagde de ‘supermeerderheid’ van 310 van de 465 zetels te winnen. Met die supermeerderheid beheerste hij alle parlementaire commissies en had hij zelfs genoeg zetels om, als hij dat zou willen, de Japanse grondwet eigenmachig te wijzigen. De LDP kon doen wat ze wilde.
Zo’n supermeerderheid zal de partij deze keer dus zeker niet halen. De vraag is nu: hoe groot wordt de LDP dan wel? In het ontbonden parlement had de coalitie nog 288 zetels, maar ook dat gaat Ishiba volgens de peilingen zeker niet halen. Maar zelfs als Ishiba het veld moet ruimen, is de kans dat de LDP in de oppositie terechtkomt erg klein.
De belangrijkste oppositiepartij, de Constitutionele Democratische Partij, zal volgens Asahi Shimbun wel behoorlijke winst boeken, maar niet genoeg. Ook rechtspopulistische partijen, die het al goed deden bij de verkiezingen voor het Hogerhuis, trekken kiezers weg bij de rechtse LDP omdat ze die te gematigd vinden.
De schandalen rond de LDP eisen zeker hun tol: de populariteit van de regeringspartij heeft in 2023 al een flinke knauw gekregen, toen Fumio Kishida in een wolk van corruptie en incompetentie moest aftreden. Dat achtervolgt de partij tot vandaag. De partij ligt onder een vergrootglas: premier Ishiba heeft al moeten toegeven dat de partij voor de verkiezingen geld heeft gegeven aan afdelingen die door de schandalen het hardst zijn getroffen. Hij ontkent wel met klem dat er geld rechtstreeks naar kandidaten is gegaan.
De populariteit van de partij is danig gekelderd. In maart dacht nog maar 30 procent van de volwassenen positief over de LDP, en 68 procent negatief. Erger is, dat veel Japanners inmiddels helemaal hun vertrouwen in de democratie kwijt zijn. Volgens een peiling van onderzoeksbureau Pew gelooft nog maar een derde van de volwassen Japanners in de politiek.
De opkomst is al drie verkiezingen ongekend laag geweest, en ook voor zondag zijn de verwachtingen niet hoog gespannen: van de 105 miljoen kiezers worden er niet meer dan 55 miljoen bij de stembussen verwacht. De vraag is, of zij de LDP en Ishiba een overwinning zullen geven die groot genoeg is om aan de macht te blijven. Als Ishiba het niet haalt, komt Japan van een bijna onafgebroken en voorspelbaar LDP-tijdperk terecht in een tijdperk van meer politieke strijd en zwakkere coalitieregeringen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant