Georgiërs kiezen zaterdag tussen Europa en Rusland, stelt oppositie. Volgens de regeringspartij is het eerder een keuze tussen oorlog en vrede. In de verloederde mijnstad Tsjiatoera slaat die laatste boodschap beter aan. ‘Ik haat Rusland, maar ik heb genoeg oorlog gezien in mijn leven.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en de Kaukasus. Momenteel schrijft hij vanuit Georgië.
Als Maia Darbaidze gevraagd wordt wat ze gaat stemmen in de belangrijkste verkiezing in de moderne geschiedenis van haar land, haalt ze diep adem en staart ze naar de gondels die over haar verloederde mijnstad zweven. Ooit pronkten er zeventien kabelbaantjes boven Tsjiatoera en pendelden er overal mijnwerkers door de lucht. Nu zijn er nog vijf baantjes en is de helft van de bevolking vertrokken.
Dan kijkt Darbaidze (70) weer over de sterke drank die ze op straat verkoopt en zegt ze: ‘Ondanks alles telt er maar één ding voor mij: vrede. Dus ik stem op Georgische Droom.’
Georgiërs hebben van hun politici te horen gekregen dat de parlementsverkiezing van zaterdag niets minder is dan existentieel. Vandaag kiezen ze definitief tussen Europese democratie en Russische dictatuur, stelt de pro-westerse oppositie. Regeringspartij Georgische Droom spreekt van een keuze tussen oorlog en vrede.
In de straten hangen dystopische aanplakbiljetten. Georgische Droom adverteert met posters van het door Rusland platgebombardeerde theater in de Oekraïense stad Marioepol, met daarop de lijstnummers van de oppositiepartijen. Ernaast hangen foto’s van blinkende steden en kathedralen in Georgië. ‘Kies vrede’, leest de bijgaande tekst.
Twee decennia lang brachten Georgische regeringen hun land op koers richting lidmaatschap van de EU. Maar sinds de grote Russische invasie van Oekraïne heeft regeringspartij Georgische Droom het roer omgegooid. De partij zet zich openlijk af tegen het Westen, voert repressieve wetten in en waarschuwt Georgiërs dat een fel pro-Europese koers zal eindigen in oorlog met Rusland.
Die boodschap wordt als volksverlakkerij gezien door inwoners van grote steden, die massaal de straat zijn opgegaan tegen de regering. Maar ze slaat wel aan in armere delen van Georgië.
In Tsjiatoera zijn de herinneringen aan oorlog met Rusland nog vers. De gevechten in 2008, toen Rusland het noorden van Georgië binnenviel, vonden vlak buiten de mijnstad plaats. Sindsdien staat het Russische leger slechts 25 kilometer verderop, in het bezette Zuid-Ossetië.
‘Wij zijn met 3 miljoen, zij met 140 miljoen’, zegt Irma, een inwoner die niet met achternaam in de krant wil. Ze vluchtte begin jaren negentig uit Abchazië, een ander bezet deel van Georgië. Nu stemt ze op de regeringspartij die goede banden onderhoudt met de bezetter. ‘Ik haat Rusland’, zegt Irma. ‘Maar ik heb genoeg oorlog gezien in mijn leven.’
Veel Europese dromen zijn in Tsjiatoera vervlogen. De pro-westerse koers onder president Micheil Saakasjvili, die tussen 2003 en 2013 aan de macht was en door zijn opvolgers is opgesloten, bracht veel inwoners niet de welvaart waarop ze gehoopt hadden. De oudere generatie bewaart betere herinneringen aan de Sovjet-Unie, toen de mijn met mangaanerts nog groot was, het Paleis van de Pioniers nog overeind stond en de stad vanwege alle kabelbaantjes bekendstond als het ‘Venetië in de lucht’.
Tsjiatoera is terrein van Georgische Droom. Bij de vorige parlementsverkiezingen boekte de partij hier zijn beste uitslag: 70 procent van de stemmen. De autoriteiten installeerden vier moderne kabelbanen. En afgelopen dinsdag, vijf dagen voor de verkiezingen, heropenden ze ‘Vrede’, een kabelbaan met gondels in de oude Sovjet-stijl.
Voor buitenlandse investeringen wachten inwoners niet langer op Europa. Sommigen kijken tevreden toe hoe China, de nieuwe strategische partner van Georgië, snelwegen en tunnels aanlegt om het land geschikter te maken als handelsknooppunt. Onlangs kregen Chinese bedrijven ook de aanbesteding voor de aanleg van een nieuwe haven aan de Zwarte Zee.
Een recente wet tegen ‘lhbti-propaganda’ is ook in goede aarde gevallen in Tsjiatoera. Georgische Droom verbood naar Russisch voorbeeld regenboogvlaggen, om ‘de unieke geschiedenis, tradities en identiteit’ van Georgië veilig te stellen. ‘Wij zijn christenen’, zegt een klant van het kraampje met sterke drank van Maia Darbaidze. ‘Wij willen wel bij de EU, maar alleen op een waardige manier.’
Toch klinkt ook hier de kritiek die te horen is in grote steden. In een moderne gondel beklaagt een jonge mijnwerker zich dat hij onder druk is gezet om deel te nemen aan een demonstratie van Georgische Droom. Woensdag moest hij zeven uur in een bus zitten om op een plein in Tbilisi te luisteren naar Bidzina Ivanisjvili, de oprichter van de partij en de rijkste man van het land. ‘Mijn baas zei: ‘Als je hier wil blijven werken, dan kun je maar beter gaan’.’
Oppositiepartijen, die zich voor het eerst hebben verenigd tegen Georgische Droom, beschuldigen de regeringspartij van Russische tactieken om de verkiezingen te winnen. Werknemers van staatsbedrijven zijn onder druk gezet om de regeringspartij te steunen. Verkiezingswaarnemers zijn bestempeld als ‘buitenlandse agenten’. Prominente critici zijn bedreigd en in elkaar geslagen.
Georgische Droom heeft al aangekondigd de grootste oppositiepartij na de verkiezingen te gaan verbieden. Of ze dat ook kunnen, laat zich niet voorspellen. Betrouwbare peilingen zijn er niet.
In Tsjiatoera zitten ze niet te wachten op een Russische regering. Bovendien is Georgische Droom er niet in geslaagd om de mijnstad nieuw leven in te blazen. De blauwe en rode Sovjet-gondels van de heropende kabelbaan zweven weliswaar weer door de vallei, maar ze brengen passagiers slechts naar vergane glorie: op de heuvel wroeten varkens in de modder rondom een verlaten appartementengebouw voor mijnwerkers en een wegroestende graafmachine.
Beneden in de straten zijn aanplakbiljetten van de oppositie verscheurd en racen auto’s met geblindeerde ramen rond met blauwe vlaggen van Georgische Droom. Maar Koba, een gepensioneerde ambtenaar die in de mijn werkt om zijn pensioen aan te vullen, laat zich niet opleggen wat hij moet stemmen, zegt hij listig in een van de gondels. ‘Ik ga het zaterdag zelf bepalen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant