Het kabinet is het eens over een nieuw asielbeleid na wekenlange discussie over de omstreden noodwet. Het wil vooral inzetten op het beperken van de instroom van asielzoekers. Maar deze maatregelen hebben daar waarschijnlijk weinig effect op, zeggen experts.
De asielnoodwet, waarmee het parlement zou worden omzeild, is van tafel. In plaats daarvan hebben regeringspartijen PVV, VVD, NSC en BBB andere plannen uit het regeerakkoord verzameld en deze samengebracht in een nieuw maatregelenpakket. Daarbij zitten ook een aantal nieuwe maatregelen. Het kabinet stemde vrijdag in met de plannen.
In die plannen staat onder meer dat asielvergunningen nog maar drie jaar geldig zijn en de spreidingswet nog dit jaar wordt ingetrokken. Daarnaast vallen meerderjarige kinderen en ongetrouwde partners niet meer onder de gezinsleden die mogen nareizen. Een van de nieuwe maatregelen is het kijken of bepaalde gebieden in Syrië veilig kunnen worden verklaard.
Uiteindelijk moeten al deze maatregelen ervoor zorgen dat er minder mensen asiel aanvragen (en krijgen) in Nederland.
Hoe zit het nu eigenlijk met de instroom van nieuwe asielzoekers? Het aantal mensen dat de laatste tijd asiel heeft aangevraagd, is kleiner dan in diezelfde periode in voorgaande jaren, zoals te zien is in onderstaande tabel.
Daarbij blijft het aantal aanvragen ook achter op wat het kabinet verwachtte. De schatting was dat er dit jaar tussen de 49.800 en 78.500 asielaanvragen zouden binnenkomen. Dat zijn er tot dusver 37.300.
Deze migratiecijfers zijn sterk afhankelijk van factoren waar Nederland niet veel invloed op heeft. Zo hangt het aantal mensen dat naar Nederland komt grotendeels samen met de onrust in andere landen. Maar ook andere factoren, zoals het weer op vluchtroutes, kunnen een rol spelen, zeiden experts eerder tegen NU.nl.
Of deze mensen uiteindelijk in Nederland terechtkomen, is dan weer afhankelijk van het aanbod van smokkelaars of de contacten in zo'n land, zegt Carolus Grütters, senior onderzoeker bij het Centrum voor Migratierecht van de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Het varieert ook enorm of vluchtelingen op de hoogte zijn van het beleid in het land waar ze naartoe gaan, zegt politicoloog Saskia Bonjour. Maar ook al weten de vluchtelingen van relatief milde (of juist strenge) regels in een land, dan nog spelen die andere factoren een grotere rol, bleek al uit onderzoek.
Omdat de asielinstroom moeilijk te voorspellen is, is het ook lastig te zeggen of deze maatregelen daadwerkelijk een afschrikwekkende werking gaan hebben. Dat zegt Karin Geuijen, bestuurskundige aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in migratiebeleid.
De voorgestelde maatregelen moeten vooral laten zien dat Nederland onaantrekkelijk is, denkt Grütters. "Het gaat er uitsluitend om dat er aan de kiezers en aan asielzoekers een signaal wordt gegeven: het is vreselijk slecht vertoeven hier in Nederland."
De onderzoeker denkt niet dat dit terug te zien zal zijn in de instroomcijfers. "Want zo werkt het niet. Als een slechte opvang bijvoorbeeld bepalend zou zijn voor het aantal mensen dat naar een land toekomt, dan zou je dat in België moeten zien. Dat land vangt geen volwassen alleenstaande asielzoekers meer op, maar die komen nog steeds."
Premier Dick Schoof kon vrijdag op zijn wekelijkse persconferentie niet goed inschatten wat zijn pakket met maatregelen precies met de instroom van nieuwe asielzoekers gaat doen. Het was volgens de premier lastig "om dat in nummers uit te drukken."
Als iets impact zou kunnen hebben op de instroom, dan is dat het inperken van gezinshereniging, zegt Bonjour. Als jij ergens wel veilig kan zijn, maar je gezin niet, dan zal je niet zo snel naar zo'n land gaan. Maar het aantal nareizende volwassen kinderen is bijvoorbeeld niet bijzonder groot. Trouw becijferde eerder al dat het om hoogstens vijfhonderd tot achthonderd nareizigers per jaar gaat.
Een andere regel die effect zou kunnen hebben, is het veilig verklaren van bepaalde delen van Syrië. Maar het is de vraag of dat kan. Normaal gesproken gaat het kabinet daar niet over: pas als ambtenaren na onderzoek hebben geconcludeerd dat de situatie in een land weer goed genoeg is, kan dit als 'veilig land' worden gemarkeerd. Daarbij oordeelde de hoogste rechter van Europa deze maand dat een land volgens de huidige Europese regels niet deels veilig kan worden verklaard.
Volgens Geuijen wordt in deze discussie een "fundamenteel aspect" vergeten. "Het kabinet wil in principe zoveel mogelijk asielzoekers tegenhouden. Maar als je naar de cijfers kijkt, zie je dat het merendeel van de asielzoekers écht vluchteling is." Zo wees de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in 2022 in 78 procent van de gevallen een vergunning toe. Vorig jaar werd 62 procent van de behandelde asielaanvragen ingewilligd.
En dit soort maatregelen zorgen er ook niet voor dat er minder vluchtelingen zijn, benadrukt Geuijen. "Je tovert ze niet weg, ze kunnen alleen niet hier bescherming vinden. Dat betekent dat Nederland ze gewoon afschuift op andere landen."
Als je er iets aan wil doen, ga dan met de landen waar conflicten zijn om de tafel zitten, vindt Grütters. "Dat is de belangrijkste knop om aan te draaien als je iets aan het aantal asielzoekers wil doen. Wat hebben die landen met conflicten nodig om te voorkomen dat mensen op de vlucht gaan?"
Source: Nu.nl algemeen