Kinderen slapen vaak met een nachtlampje aan om hun angst voor het donker te overwinnen. Ook in de slaapkamers van volwassenen valt weleens licht binnen. Is dat schadelijk?
Er zullen weinigen zijn die het ambiëren, maar hier om te beginnen toch maar even de wetenschappelijke bevestiging: met de lampen aan slapen is een slecht plan.
Zo lieten Amerikaanse onderzoekers tien proefpersonen een nacht in een donkere óf verlichte kamer slapen. De groep die een nacht in het licht had geslapen had een verhoogde hartslag en een verminderde gevoeligheid voor insuline, wat kan leiden tot diabetes type 2 en andere medische misère.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Ook grotere studies, zoals die van de Monash-universiteit in Melbourne, vonden een relatie tussen licht en slaap. 86 duizend mensen hielden een week lang de lichtintensiteit van hun directe omgeving bij en vulden een vragenlijst in over hun mentale gezondheid. Na analyse bleek dat de mensen die sliepen bij meer licht vaker mentale klachten rapporteerden, zoals een angststoornis of depressie.
Eus van Someren, hoogleraar slaap en cognitie bij het Nederlands Herseninstituut en de Vrije Universiteit Amsterdam, vraagt zich bij dergelijke studies wel af: is licht echt de oorzaak van de problemen?
De eerste mensen sliepen lang geleden al met een lichtbron in de vorm van een vuurtje, legt de hoogleraar uit. ‘Ik kan me niet voorstellen dat zij daaronder leden. Artificieel licht zal pas verstorend werken als je daardoor het opkomen en ondergaan van de zon niet meer ervaart.’
De echte boosdoener is waarschijnlijk het verschíl tussen het licht dat overdag en ’s nachts op ons valt. Licht beïnvloedt namelijk onze biologische klok. Deze klok stuurt de timing aan van slaap, maar ook andere processen zoals de stofwisseling en hormoonafgifte. ‘De hele biologische machinerie in je lichaam werkt op basis van het dag-nachtritme. Raakt dat verstoord, dan heeft dat effect op allerlei processen in je lichaam.’
Als de zon ’s avonds ondergaat en het buiten donker wordt, maakt de pijnappelklier melatonine aan. Maar als het ’s nachts net zo licht blijft als overdag, wordt er geen melatonine geproduceerd. Dit kan de klok verstoren en zo leiden tot een slechte nachtrust.
Een verminderde kwaliteit van de slaap verhoogt het risico op mentale klachten, cardiovasculaire ziekten en diabetes. ‘Door structureel slecht slapen heb je ook een verhoogde kans om eerder of een ernstigere vorm van alzheimer te krijgen.’
Van Someren deed in het verleden zelf ook onderzoek naar het effect van grote of juist kleine verschillen tussen de hoeveelheid licht overdag en ’s nachts. In veel verzorgingshuizen voor demente ouderen is het licht overdag vrij zwak en is op veel plekken ’s nachts licht aan. De hoogleraar bracht hier met zijn collega’s verandering in door het licht overdag helder te maken en in de avond flink terug te draaien. ‘De bewoners kregen hierdoor een beter slaapritme. Hun cognitie en stemming verbeterde wat.’
Niet alleen de lichtintensiteit is van invloed, ook de kleur van het licht maakt uit. ‘De biologische klok is het meest gevoelig voor blauw licht.’ Dat betekent dat deze klok bij eenzelfde lichtintensiteit eerder verstoord raakt door de blauwe golflengtes in het licht dan de rode, legt Van Someren uit.
Blauw licht – dat relatief veel wordt uitgestraald door beeldschermen – verstoort de biologische klok en daarmee de melatonine-aanmaak het meest. Deze verstoring treedt volgens Harvard-onderzoekers op bij 8 lux, twee keer zoveel als een nachtlampje.
Maar bij een slechte nachtrust speelt vaak meer, aldus Van Someren. Wie vlak voor het slapen druk is op de smartphone met sociale media, zal meer moeite hebben met inslapen. Wie beeldschermen gebruikt voor ontspanning, zoals tv-kijken, heeft daar minder last van.
’s Avonds is het dus het beste om fel licht te vermijden volgens Van Someren. Voor wie bijvoorbeeld een lantaarnpaal naast zijn slaapkamer heeft, loont het om te investeren in goede verduistering. De gevoeligen onder ons kunnen hun slaapkamerlamp vervangen door rood-lichtlampen. Deze verstoren de biologische klok nauwelijks.
Met een nachtlampje is volgens de hoogleraar niks mis. Zeker bij angst voor het donker. ‘Goede slaap is essentieel om minder angstig te worden. Liever dus een zwak nachtlampje als dat je minder bang maakt en zo helpt om goed te slapen. We proberen nu mensen met angst- of stressstoornissen te helpen door slaapverbetering.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant