Plaatsvervangend NSC-fractievoorzitter Nicolien van Vroonhoven onderhandelde wekenlang met PVV-leider Geert Wilders over het al dan niet uitroepen van een asielcrisis. De noodwetgeving is van de baan, maar het asielbeleid wordt op sommige punten nog harder. ‘We zijn niet bang om ver te gaan.’
Toen Nicolien van Vroonhoven eind september noodgedwongen het fractievoorzitterschap overnam van haar zieke partijleider Pieter Omtzigt, wist ze al snel één ding zeker: de noodwetgeving op het asieldossier ‘gaat niet vliegen’. PVV-leider Geert Wilders beschuldigde haar ervan het kabinet te ‘slopen’, dreigde met nieuwe verkiezingen en bezwoer dat hij zou vasthouden aan de noodwetgeving omdat hij ‘geen ruggengraat van een banaan’ had.
Een dikke maand later is de noodwetgeving toch van de baan.
In een café in Hilversum kijkt Van Vroonhoven vrijdagmiddag terug op haar vuurproef als fractievoorzitter. Het afwenden van noodwetgeving, waarmee het parlement tijdelijk buitenspel zou komen te staan, ziet de NSC’er als ‘een enorme winst’.
‘Het pakket van maatregelen dat er nu ligt, krijgt een volwaardige parlementaire behandeling. Kamerleden kunnen overal induiken, mensen spreken, vragen stellen, amendementen indienen. Er moet haast gemaakt worden, maar dat is bij iets als het Belastingplan niet anders.’
Alles over politiek vindt u hier.
Bent u de vrouw die heeft aangetoond dat Wilders de ruggengraat van een banaan heeft?
‘Ik was vooral heel erg gefocust op ons gedachtegoed. Ik voelde heel intens: die noodknop kunnen we nu niet doen. Daar heb ik eigenlijk nooit aan getwijfeld.’
NSC heeft daar tijdens de formatie wel mee ingestemd. Wat is sindsdien veranderd waardoor u er zo van overtuigd raakte dat het niet kon?
‘We hebben tijdens de formatie gezegd: er moet een dragende motivering komen voor het indrukken van zo’n noodknop. Misschien ook wel onder het mom: zie die maar te vinden. Probeer het maar. Misschien dacht ik toen ook al: je gaat die dragende motivering echt niet vinden. We hebben die ook nooit gezien.
‘Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen heb ik voor het eerst aan de bel getrokken. Toen de Eerste Kamer daarna duidelijk maakte dat een noodwet nooit zou standhouden, werd voor iedereen duidelijk dat we op zoek moesten naar plan B. Wilders heeft zelf de optelsom gemaakt. De feiten lagen op tafel. Die noodknop zou er gewoon niet doorheen komen. Hij heeft nu toch stevige maatregelen. En in the end heeft dit pakket veel meer kans van slagen om er snel doorheen te komen. Uiteindelijk is hij materieel gezien beter af.’
U zei tijdens dat eerste debat bijna wanhopig: de VVD is óók rechtsstatelijk. Heeft u van die partij steun gehad de afgelopen weken?
‘Nee. Heel eerlijk: ik had wel iets meer steun verwacht. Het leek op een gegeven moment of voor de VVD alles best was.’
Nu de noodwet van tafel is, kunnen we nog wel spreken van een asielcrisis?
‘We hebben een asielcrisis, zoals we ook een wooncrisis hebben. Zo is NSC ook de campagne ingegaan: we hebben dikke problemen op het gebied van immigratie en er moet iets gebeuren. Daar is breed politiek draagvlak voor. Arbeids- en studiemigratie zijn voor ons het belangrijkste, maar voor de PVV is dat asiel. Daar hebben we begrip voor. Wij zijn ook niet bang om ver te gaan. Dat heb je nu ook wel gezien, maar alleen als het door de rechtsstatelijke beugel kan.’
Is de prijs niet erg hoog? U heeft ermee moeten instemmen dat Nederland het quotum voor UNHCR-vluchtelingen verlaagt van vijfhonderd naar tweehonderd per jaar. Het gaat om vluchtelingen die door de VN zijn aangewezen als zeer kwetsbaar. Wat is de logica van zo’n maatregel?
‘Het oorspronkelijke voorstel was om dat quotum naar nul terug te brengen, maar het was voor ons heel belangrijk dat Nederland een betrouwbaar aanspreekpunt voor de UNHCR blijft. Het aantal UNCHR-vluchtelingen fluctueert altijd. Er zijn jaren dat we de vijfhonderd niet eens halen. We gaan nu tijdelijk omlaag, maar dat kan in de toekomst weer veranderen.
‘Als je inzoomt op de mensen, natuurlijk, dan doet dat alles pijn, maar je moet soms maatregelen nemen. Als het maar netjes gaat, via de rechtsstatelijke regels. Deze maatregel paste daarin.’
Een ander punt: gemeenten vrezen chaos als de Spreidingswet wordt ingetrokken, terwijl die nog maar net in werking is.
‘Daar zitten we dan allemaal bij. De instroom moet eerst naar beneden voordat de Spreidingswet wordt ingetrokken. Afgelopen zomer zagen we al een daling en met het pakket dat er nu ligt, proberen we de instroom verder te beperken.’
Marc Dullaerts, voorzitter van de Kinderrechtenvereniging, zegt dat kinderen nu al wegkwijnen in de noodopvang. U stemt erin toe de opvang verder te versoberen.
‘We moeten blijven voldoen aan onze internationale verplichtingen en standaarden. We zullen er alles aan doen niet door die grenzen te zakken.’
Onder Syriërs heerst veel onrust nu het kabinet gaat onderzoeken of zij teruggestuurd kunnen worden omdat delen van het land veilig zouden zijn.
‘Dit is voor ons het grootste pijnpunt geweest. Dit wilde Wilders heel graag, wij zijn blij dat we ons blijven houden aan het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken. Dat bepaalt, op basis van feitelijke adviezen van ngo’s, of en wanneer het veilig is in delen van Syrië.’
Voorwaarde voor het terugsturen is dat Nederland de banden herstelt met het regime van president Bashar al-Assad. Bent u daar voorstander van?
‘Dat moet je met elkaar verkennen.’
Staart NSC zich niet blind op formele afspraken over de rechtsstaat, terwijl Wilders het ondertussen op X bijvoorbeeld heeft over het uitzetten van demonstranten?
‘We moeten constant alert zijn. Alle afspraken die we nu hebben gemaakt, zullen we langs een liniaaltje leggen. We hebben veel juristen in de fractie, onderhouden contacten met asieladvocaten en gaan het allemaal uitpluizen.
‘Maar we moeten ook alert zijn op de glijdende schaal. Ik erger me dood aan die twitterberichtjes. Die zijn soms echt onder de gordel. Het kriebelt dan wel om er iets van te zeggen, maar misschien is dat wat hij wil? Ik denk dat mensen er op een gegeven moment ook wel doorheen prikken. Ik vang hem het liefst op de dingen die hij in de Kamer doet.’
Denkt u weleens dat u het fractievoorzitterschap definitief moet overnemen?
‘In de formatie deden Pieter (Omtzigt, red.) en Eddy van Hijum de onderhandelingen en ik de fractie. Dat ging prima. Dus het is niet iets nieuws voor mij. We gaan het zien. Pieter is aan het herstellen, op een gegeven moment zal hij bekendmaken wat zijn plannen zijn. Tot die tijd moeten we roeien met de riemen die we hebben. En eigenlijk gaat het hartstikke prima.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant