Met de Brics-top wilde Rusland uitstralen dat Poetin géén paria is, maar de informele leider van de globale meerderheid. De gasten hadden desondanks meer belangstelling voor China, de belangrijkste speler van de club.
is correspondent Rusland van de Moskou. Hij woont sinds 1992 in Moskou. Deze week woonde hij de Brics-top in Kazan bij.
Een dag na de Brics-top komt de Tataarse hoofdstad Kazan weer langzaam tot leven. Het is aanmerkelijk drukker op straat dan de voorgaande dagen. Wandelaars en toeristen nemen weer bezit van het historische kremlin. De politie, die een dag eerder nog massaal aanwezig was, is als sneeuw voor de zon verdwenen. Het mobiele internet werkt weer normaal.
De tientallen staatshoofden en regeringsleiders zijn vertrokken en ook de Russische president Poetin is waarschijnlijk al niet meer in de stad. Hij verontschuldigde zich op zijn afsluitende persconferentie bij de inwoners van Kazan ‘voor het doorstane ongemak’.
Sommige leiders wachtten het einde van de top niet af en gingen al weg toen de plenaire zitting donderdag nog in volle gang was. Terwijl de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa sprak over de noodzaak van vrede, voerde Poetin met behulp van een tolk een geanimeerd gesprek met de Chinese leider Xi Jinping.
Met een ferme handdruk namen de twee afscheid, waarna de Chinese delegatie snel de zaal verliet. Spoedig hielden ook de Iraanse president Masoud Pezeshkian en zijn Turkse ambtgenoot Recep Tayyip Erdogan het voor gezien. De Indiase premier Narendra Modi was al eerder vertrokken, voor een ontmoeting met de Duitse bondskanselier Olaf Scholz in Berlijn.
Concrete besluiten zijn in Kazan niet genomen. Dat was ook niet te verwachten, gezien de zeer uiteenlopende aard en agenda’s van de inmiddels negen deelnemende landen. Naast de oorspronkelijke Brics-landen, Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika, zijn dat sinds begin dit jaar Egypte, Ethiopië, Iran en de Verenigde Arabische Emiraten.
Allen onderschrijven zij het streven naar een andere, niet door de Verenigde Staten gedomineerde wereldorde. Maar hoe die tot stand moet komen, daarover lopen de meningen wijd uiteen.
De lijvige slotverklaring telt 134 punten, die zo ongeveer alle bestaande wereldproblemen kort aanstippen. Er zijn geen nieuwe leden geaccepteerd, iets dat Rusland wel zegt na te streven, maar zonder haast. Met nog meer leden zou het binnen de Brics alleen maar moeilijker worden consensus te bereiken.
Bovenal wekte deze top de indruk van nog een handig platform, dat tientallen wereldleiders de gelegenheid biedt voor informeel overleg met voor hen interessante gesprekspartners. De belangstelling van de meeste gasten ging daarbij niet in de eerste plaats uit naar het gastland, maar veeleer naar de belangrijkste speler binnen de club: China. Hoezeer Rusland ook zijn best doet te demonstreren dat de komst van al deze leiders naar Kazan een impliciete steunbetuiging is aan Poetin.
Wellicht de belangrijkste ontmoeting in de coulissen was die tussen Xi en Modi, leiders van rivaliserende buurlanden die elkaar voor het eerst in vijf jaar onder vier ogen spraken. De twee spraken af te gaan werken aan verbetering van de betrekkingen, die een danige knauw kregen door een gewelddadig grensconflict in 2020.
Dat de leiders van Azerbeidzjan en Armenië tijdens de afsluitende zitting naast elkaar zaten, was ook opvallend. De twee voormalige Sovjetrepublieken staan op gespannen voet vanwege de recente oorlog om de enclave Nagorno-Karabach en de verdrijving van de voltallige Armeense bevolking van het gebied door Azerbeidzjan. De Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev en de Armeense premier Nikol Pasjinjan voerden op het oog geanimeerde gesprekken.
De Russische media kraaien intussen de victorie. De Brics-top heeft volgens hen zonneklaar aangetoond dat Poetin een leidende rol vervult in de wereld. Poetins favoriete krant, de Komsomolskaja Pravda, schrijft dat de westerse media ‘in verwarring’ zijn, omdat ze jarenlang hebben gemeld dat Rusland in zwaar weer verkeert en wereldwijd een paria is geworden, terwijl nu ‘zelfs het Amerikaanse CNN moet erkennen dat een coalitie van bondgenoten achter Vladimir Poetin staat’.
Volgens de onafhankelijke nieuwssite Meduza, die vanuit het buitenland opereert, moeten de Russische media zich houden aan een directief van het Kremlin. Volgens die instructies moeten de media Poetin presenteren als ‘informele leider van de globale meerderheid’ en moeten ze benadrukken dat westerse elites in paniek zijn door de Brics-top.
‘De media in de hele wereld zijn eensluidend over de invloed van Vladimir Poetin op globale processen’, luidt de richtlijn volgens Meduza. ‘Hij speelt daarin een leidende rol en bepaalt de perspectieven van de gezamenlijke ontwikkeling.’
Bij de volgende Brics-top zal alles anders zijn. Die vindt plaats in Brazilië, dat per 1 januari het voorzitterschap overneemt. Poetin zal daar zoals het er nu uitziet niet bij kunnen zijn, vanwege het arrestatiebevel tegen hem van het Internationaal Strafhof, dat zijn bewegingsvrijheid beperkt. Poetin heeft al laten weten dat hij om dezelfde reden niet zal afreizen naar de top van de G20 volgende maand, eveneens in Brazilië.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant