De limiet van haar vreugdevolle verkiezingboodschap is bereikt en dus probeert Kamala Harris in de slotfase van de verkiezingen groei op rechts te forceren: wie niet vóór haar kiest, moet in ieder geval tégen Trump stemmen.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Daar zaten ze dan: twee politieke tegenpolen zonder gedeelde ideologie, zij aan zij in volmaakte harmonie. Deze week koos Kamala Harris een curieuze partner in de eindsprint om het Amerikaanse presidentschap. Aan haar zijde geen links icoon als Bernie Sanders of Alexandra Ocasio-Cortez om de laatste weifelaars te verleiden, maar een Republikein.
‘Wat een eer om hier met u te zijn’, zei oud-Congreslid Liz Cheney tegen de presidentskandidaat bij een gezamenlijk optreden in swingstate Wisconsin. ‘U bedankt’, reageerde Harris. Beiden glimlachten. Ze spiegelden elkaar, benen gekruist, in haast identieke broekpakken met vlaggetjes op de revers. Een bevreemdend beeld. Maar er gaat een strategie achter schuil.
Verkiezingen VS
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Met slechts anderhalve week te gaan tot verkiezingsdag, staat Harris op een kruispunt. Een massaal publiek krijgt ze niet meer nu Trump haar een tweede debat ontzegt. Tijd is haar schaarste goed. Ze heeft simpelweg niet genoeg dagen en uren om zich evenredig te richten tot elk deel van haar electoraat. In de peilingen zit geen beweging.
Dus moet Harris kiezen: groei forceren over links of rechts? Het is dat laatste geworden.
De Harris-campagne ontbrandde deze zomer als een lichtstraal. Anders dan de duistere retoriek van Joe Biden, die als kandidaat een apocalyptisch visioen schetste van een toekomst onder Trump, verhief Harris vreugde tot sleutelwoord van háár campagne: ‘joy’. En Trump? Die was eerder vreemd (‘weird’) dan eng.
Harris kwam een eind. Zij wist de afgehaakte Democratische achterban te revitaliseren met een gevoel van optimisme. Dat is vervlogen. Harris is aangelopen tegen de natuurlijke limiet van haar blijde boodschap. Drie maanden blijkt weinig tijd voor een kandidaat om zich te verkopen aan een land met 336 miljoen inwoners.
Dus grijpt Harris nu terug op die oude, afgezworen strategie: als je niet vóór mij kiest, vertelt ze gematigde kiezers, stem dan in elk geval tégen Trump.
Tijdens een interview op CNN – geprogrammeerd in plaats van het door Trump afgewezen debat – deinsde Harris er niet voor terug haar tegenstander een fascist te noemen. Zij had een directe boodschap aan Republikeinse kijkers. ‘Meer dan vierhonderd leden van eerdere Republikeinse regeringen steunen mij’, zei ze. ‘En de reden is legitieme angst voor Donald Trumps woorden en daden.’
De Democraten weten uit focusgroepen hoe moeilijk het is om murw gebeukte kiezers, die Trump nu voor de derde keer meemaken als kandidaat, te doordringen van diens autoritaire inborst. Ook daarom sloeg Bidens retoriek niet aan. Feiten als de Capitoolbestorming zijn gemeengoed en een verwijt als ‘antidemocratisch’ klinkt uit de mond van een politieke tegenstander al gauw hyperbolisch.
Maar de campagne merkt ook: gematigde kiezers schrikken wél wanneer zij zoiets horen van Trumps voormalige medestanders. En dus stond Harris vorige week in swingstate Pennsylvania op het podium met ruim honderd ‘afvallige’ Republikeinen, onder wie oud-Congreslid Adam Kinzinger. Hun verzamelnaam: Republicans for Harris. Talloze campagnespotjes draaien om de vernietigende citaten van voormalige Trumpgetrouwen.
En dáárom gaat Harris tijdens de cruciale eindfase op tournee met Liz Cheney, dochter van de omstreden en door links ronduit verachte oud-vicepresident Dick Cheney (die haar ook steunt). Als rechtse prominent is Cheney een van Trumps meest effectieve critici.
Harris krijgt ook versterking uit onverwachte hoek. Trumps voormalige stafchef John Kelly, die nauw met hem samenwerkte, noemde zijn oude baas in een vernietigend interview met The New York Times dinsdag ‘fascistisch’ en ‘absoluut een autocraat’. De krant mocht zelfs de geluidsopname publiceren: nieuwe munitie voor de Harris-campagne.
Donald Trump zelf biedt intussen openingen genoeg. Waar zijn geplande campagnemomenten vooral draaien om luchtige publiciteitsstunts als friet bakken bij McDonald’s, betoont hij zich op onbewaakte ogenblikken steeds radicaler.
Politieke tegenstanders karakteriseert hij als ‘binnenlandse vijanden’ tegen wie hij overweegt het leger in te zetten. Afgelopen week noemde hij Harris publiekelijk ‘shit’. Zijn partijgenoten moeten buigen als slangenmensen om zijn woorden recht te breien.
Daar ligt Harris’ grootste kans, meent zijzelf. De meest progressieve linkse kiezers, woest over de Amerikaanse wapensteun aan Israël en Harris’ toewijding aan de fossiele industrie, zijn vermoedelijk buiten bereik. Harris wil gematigde Republikeinen het gevoel geven dat ze heus bij haar terechtkunnen.
Een vijfde van de Republikeinse kiezers stemde tijdens de voorverkiezingen op Trumps tegenkandidaat Nikki Haley, zelfs nadat zij zich al had teruggetrokken. Met verkiezingen die zo gelijk opgaan, kan een fractie van die groep al de doorslag geven.
‘Het is mijn belofte om samen te werken met Democraten én Republikeinen’, bezwoer Harris in gesprek met Cheney, onder een vaandel met de tekst Country Over Party. ‘Harris zal een president zijn voor alle Amerikanen’, bevestigde Cheney. Zelfs wie, zoals zij, een ‘anti-abortus conservatief’ is, kan beter stemmen op Harris dan op autocraat Trump.
De kijker thuis kreeg van Cheney ook een onorthodox advies. Als het moet, adviseerde de Republikein, dan steun je Harris toch gewoon stiekem. Want wie gaat erachter komen? ‘Je kunt heus stemmen met je geweten,’ zei Cheney. ‘En dat hoef je aan niemand te vertellen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant