Het kostte minister van Volksgezondheid Fleur Agema (PVV) donderdagavond de nodige moeite om de extra bezuinigingen op haar ministerie te verdedigen. Het helpt daarbij niet dat ze ook zelf niet achter alle besluiten lijkt te staan.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
Het debat met minister Agema over de begroting van Volksgezondheid is ruim een uur onderweg als vrijwel de voltallige oppositie richting de interruptiemicrofoon loopt. De minister komt met ‘technocratische argumenten’ in plaats van een visie, begint ChristenUnie-leider Mirjam Bikker. Agema zou ‘grote plannen’ hebben maar die zijn ‘dan nog geheim voor ons allemaal’, aldus D66-Kamerlid Wieke Paulusma. ‘Er is geen debat’, constateert CDA’er Harmen Krul.
Lang was door met name de oppositie uitgekeken naar deze donderdagavond, waarop Agema samen met staatssecretaris Langdurige Zorg Vicky Maeijer en staatssecretaris Preventie Vincent Karremans de begroting van haar ministerie verdedigt. Bij meerdere debatten werd afgelopen maanden verwezen naar dit moment waarop de puzzelstukken in elkaar zouden vallen en de oppositie de kritische vragen kon stellen.
Maar nu het zover is, zijn de Kamerleden allerminst tevreden. Hun ergernis richt zich donderdag op Agema’s zorgplannen, maar ook op haar verdediging van recent aangekondigde extra bezuinigingen. De oppositie vindt dat de minister ondanks herhaalde vragen nog altijd onduidelijk is en dat onderbouwing ontbreekt.
Bijvoorbeeld als het gaat over een bezuiniging op het programma Pandemische Paraatheid, opgezet om Nederland beter voor te bereiden op een pandemie. Agema kondigde de bezuiniging daarop vorige week aan, nuanceerde die even later maar erkent in het debat dat een deel ervan wel doorgaat omdat ze die opdracht heeft gekregen. ‘Wordt er nou wel bezuinigd of helemaal niet?’, wil GroenLinks-PvdA-Kamerlid Julian Bushoff weten. ‘Het is allebei waar’, zegt Agema.
Ook over de bezuinigingen op zorgsubsidies, waar tot onvrede van de Kamer pas begin deze week een brief over werd gestuurd, gaat het op-en-neer tussen oppositie en minister. Voor de korting op het stagefonds, waarmee stageplekken in de zorg worden vergoedt, verwijst Agema meermaals naar de Algemene Rekenkamer ‘die constateert dat je een tekort aan stageplekken niet kunt oplossen met geld’.
Meerdere Kamerleden vinden het niet te rijmen met Agema’s strijd tegen het personeelstekort. Volgens CU-leider Bikker ‘verschuilt’ de minister zich achter rapporten om te verbergen dat ze er zelf ook weinig in ziet.
Dat verwijt komt niet helemaal uit de lucht vallen, want in het debat laat Agema meermaals doorschemeren dat ze op sommige punten liever een andere keuze had gemaakt. Achter de bezuiniging op subsidies zit ‘geen visie’ omdat deze vooral is gebaseerd op ‘doelmatigheid’, erkent ze bijvoorbeeld. En de bezuiniging op Pandemische Paraatheid noemt ze ‘niet conform wat ik altijd heb gezegd. Dat is zo, en dat is pijnlijk.’
Haar verleden als PVV-Kamerlid is Agema’s achilleshiel, en dat weet de oppositie. Ook in voorgaande debatten haalden Kamerleden veelvuldig uitspraken uit het verleden aan om de minister voor de voeten te werpen dat ze veel beloftes niet kan nakomen. Een scenario dat zich nu opnieuw afspeelt.
Met name SP-leider Jimmy Dijk is fel. In een opsomming spreekt hij Agema aan op ‘al die beloftes’. Zo wijst hij op de sluiting van de spoedeisende hulp van het Zuyderland ziekenhuis in Heerlen, waar Agema als Kamerlid nog tegen was maar die ze nu als minister niet kan tegenhouden. Ook hekelt Dijk de extra bezuinigingen die ‘zomaar even in een week voor de voeten worden geworpen’. Volgens de SP’er moet Agema zich ‘kapot schamen’ na 17 jaar in de oppositie te hebben gezeten.
‘Dit vind ik onfatsoenlijk’, reageert een geraakte Agema, die net als in eerdere debatten zich de kritiek duidelijk persoonlijk aantrekt. Wel lijkt ze voorbereid op de aanval, want direct na Dijks opsomming komt ze terug met een lijstje van maatregelen die de SP zou willen nemen, zoals het afschaffen van het eigen risico en een verbod op investeringen van private equity. Die wensen kosten ‘14 miljard’, heeft de minister uitgerekend. ‘Het land gaat failliet. Ik wil een zorg die solide is’.
Maar met het verweer laat Agema ook opnieuw zien wat voor gedaanteverwisseling ze heeft doorgemaakt sinds ze op haar post zit. De plannen die ze nu afdoet als een groot risico voor de schatkist, waren immers nog niet zo lang geleden haar eigen beloftes. ‘Alle voorstellen die ik deed, die deed u ook’, merkt SP’er Dijk op.
Toch vindt Agema niet dat ze zichzelf tegenspreekt. De beloftes zou ze hebben gedaan omdat ze toen onder een ander economisch gesternte volgens haar wel mogelijk waren. ‘Het vorige kabinet had voorspoed en veel extra geld beschikbaar’, zegt ze. ‘Dit kabinet moet 18 miljard bezuinigen’.
Het zijn argumenten waar de oppositie geen boodschap aan heeft, maar waarmee ze de coalitiepartijen wel geruststelt. Met de extra bezuinigingen op haar ministerie voert Agema immers haar deel van de maatregelen om de staatskas op orde te krijgen, een vurige wens van met name coalitiepartij VVD. Toch zal ze een deel van de bezuinigingen wel anders moeten invullen omdat coalitiepartijen VVD en BBB zich donderdag aan het einde van het debat nog aansloten bij een oproep van de oppositie om door te gaan met het programma Pandemische Paraatheid.
Vanuit de coalitie komt de meeste kritiek vooralsnog van Agema’s eigen partij. Woensdag liet PVV-Kamerlid René Claassen in het eerste deel van het debat blijken dat hij niet onder de indruk was van de plannen van Agema om het arbeidstekort in de zorg te beteugelen. En ook over de sluiting van de spoedeisende hulp van het Zuyderland was hij niet te spreken. Donderdag blijkt dat Agema niet alle twijfels kan wegnemen, maar ook dat het voor de PVV geen reden is om de minister echt in de weg te zitten.
Daarmee krijgt Agema vooralsnog de ruimte om verder te werken aan haar plannen waarover ze nog altijd onverminderd enthousiast is. Ze gelooft dat ‘we over een paar jaar tot de conclusie komen dat we het onbeheersbare arbeidsmarkttekort hebben afgewend’. Er zijn immers ‘tal van oplossingen’, herhaalde ze, al zal de Kamer de komende tijd geen kans onbenut willen laten om erachter te komen wat die dan precies inhouden.
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant