Honderdduizenden Filipijnse kinderen worden jaarlijks seksueel misbruikt om online veelal rijke westerse mannen aan hun trekken te laten komen. Reynaldo Bicol vecht met zijn ngo tegen dit misbruik. ‘Vaak is armoede niet de oorzaak, maar hebzucht van familieleden.’
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Het schrijnendste verhaal? Hoewel zijn organisatie door de jaren heen 1.300 misbruikte kinderen heeft gered, hoeft Reynaldo Bicol er niet lang over na te denken. ‘Als een slachtoffer me is bijgebleven, dan is het Jolene van 6’, zegt hij. Omdat Jolenes verhaal niet alleen duidelijk maakt hoe afschuwelijk onlinemisbruik kan zijn, maar ook hoe belangrijk het is dat zijn collega’s en de politie er iets tegen doen.
Bicol is directeur van de hulporganisatie International Justice Mission (IJM) in Manilla, een ngo die strijdt tegen onder meer onlinekindermisbruik. In geen enkel land gebeurt dat vaker dan op de Filipijnen. Uit onderzoek van IJM en de Universiteit van Nottingham blijkt dat in 2022 zo’n 470 duizend Filipijnse minderjarigen zijn misbruikt voor livestreams. Dat is een op de honderd kinderen. Vaak waren er familieleden bij betrokken, fungerend als intermediair tussen pedoseksuelen en het kind.
Over de auteur
Menno van Dongen is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Afgelopen week was Bicol (48) in Nederland, om te praten met potentiële sponsors en de Nederlandse politie, met wie hij geregeld samen optrekt. Net als met rechercheurs uit andere rijke westerse landen, waar het merendeel van de mannen woont die via de webcam naar Filipijnse kinderen kijken. Grofweg de helft van de slachtoffers is jonger dan 12 jaar.
‘Jolenes zedenzaak is een van de ergste dossiers waaraan we ooit hebben gewerkt’, zegt Bicol in het kantoor van IJM Nederland in Utrecht. Omdat Jolene – een fictieve naam, om privacyredenen – niet alleen stripte, maar op verzoek van sommige ‘klanten’ ook seksspeeltjes gebruikte. En omdat op filmpjes te zien was dat het meisje met haar grote bruine ogen in de camera keek en huilend vroeg of ze alsjeblieft mocht stoppen.
De zaak kwam volgens hem aan het rollen door beelden op het dark web, een versleuteld gedeelte van internet. ‘Die leidden uiteindelijk naar twee verdachten: de moeder van Jolene en haar vriend, in Manilla.’ Mede dankzij speurwerk van de Australische politie, die als eerste op beeldmateriaal en een klant stuitte, en Nederlandse rechercheurs die aanvullend onderzoek deden op het dark web.’
Begin 2023 vroeg de Filipijnse politie de rechter om toestemming om huiszoeking te doen bij Jolenes moeder. Die verdenking moest goed worden onderbouwd. Dat deed een advocaat van International Justice Mission, die een doortimmerd pleidooi hield in de rechtszaal. ‘Dat heb ik vroeger ook vaak gedaan’, vertelt de directeur van IJM in Manilla, die eveneens advocaat is. ‘Ik heb misbruikbeelden gezien die ik helaas nooit meer zal vergeten.’
Nadat de rechter het groene licht had gegeven, vielen medewerkers van de politie en IJM het huis binnen, terwijl hulpverleners buiten klaarstonden voor Jolene. Maar binnen troffen ze alleen haar stiefvader, een gezette man die stamelde dat hij niet wist waar het meisje en haar moeder waren.
‘Toen deden we een vreselijke ontdekking’, zegt Bicol. ‘Een vastgebonden hond, waarover – naar later bleek – al was gecommuniceerd in chatberichten. Het was de bedoeling dat die hond bij het misbruik van Jolene betrokken zou worden, voor de webcam. Ik vertel het alleen om duidelijk te maken hoe gruwelijk deze zaak was, en hoe graag we Jolene wilden redden. Maar het lijkt me verstandig dat ik verder niets over die hond zeg.’
Hoe komt het dat onlinemisbruik zo vaak voorkomt op de Filipijnen?
‘Iedereen hier spreekt Engels, dat maakt het voor buitenlandse klanten makkelijker om met inwoners te communiceren. Verder hebben veel Filipino’s internet en zijn ze er bijzonder actief. Makita City, het financiële centrum van Manilla, was in 2014 de selfie-hoofdstad van de wereld, volgens tijdschrift Time. En je kunt heel makkelijk zonder tussenkomst van een bank geld overmaken naar de Filipijnen.’
In hoeverre speelt armoede een rol, in de wetenschap dat klanten 15 euro betalen voor een kind dat zich uitkleedt?
‘Ik snap wat je bedoelt: 15 euro is veel geld op de Filipijnen. Daarmee kun je een gezin meer dan een week te eten geven. Maar als de politie met onze hulp iemand pakt die webcamseks faciliteert, blijkt vaak dat armoede niet de oorzaak is. De belangrijkste reden is hebzucht; mensen zien dit als een makkelijke manier om geld te verdienen.’
Wat dit misdrijf extra aantrekkelijk maakt, zegt Bicol, is de lage pakkans. Want het gaat doorgaans om een-op-eencontact via versleutelde platforms als WhatsApp en Telegram, en techbedrijven doen weinig om dat tegen te gaan. Zodra de livestream stopt, is het belangrijkste bewijs verdwenen. Tenzij er bij wijze van uitzondering opnames worden gemaakt.
Vaak zijn er familieleden bij betrokken. Kunt u uitleggen waarom iemand zijn eigen kind, zusje of nichtje voor de camera zet?
‘Ze denken dat het niet zo erg is. Zolang het kind niet wordt aangeraakt, is er geen sprake van seks, is het idee. Die misvatting is helaas behoorlijk wijdverspreid op de Filipijnen. Als zo’n kind wordt misbruikt, zijn er bijna altijd mensen die ervan weten. Ook in hun eigen wijk of dorp. Ze vinden het niet zo erg, of denken: ‘Dat is privé.’’
Echt waar?
‘Ja, het is moeilijk uit te leggen. Ik zeg het niet om mijn landgenoten in een kwaad daglicht te stellen. En het is gelukkig niet zo dat iedereen wegkijkt. Maar dit is wat we horen van slachtoffers. Zij noemen vaak namen van allerlei mensen die hadden kunnen ingrijpen en dat niet deden. Daarom doen we geregeld oproepen: als je weet dat zoiets gebeurt, meld het dan bij de autoriteiten. Anders blijft het probleem zich als een inktvlek verspreiden.’
Hoe verspreidt het zich in de praktijk?
‘Er zijn mensen die horen dat iemand op deze manier veel geld verdient en tegen zo’n dader zeggen: ‘Kun je het mij ook leren?’ Dat gebeurt geregeld. Er zijn ook mannen die tegen betaling webcamseks hebben met een kind, en een zusje of broertje door het beeld zien lopen en zeggen: die wil ik ook.
‘We zijn bij ruim vierhonderd strafzaken in de Filipijnen betrokken geweest. Op basis daarvan weet ik dat het van kwaad tot erger gaat, want lust kan nooit worden bevredigd. Het gaat van ‘trek je onderbroek uit’ naar ‘betast jezelf’. Soms blijft het daarbij, soms komt het tot seksuele handelingen met derden. En we zien zelfs dat klanten uiteindelijk naar de Filipijnen vliegen om daadwerkelijk seks te hebben met zo’n kind. We hebben er al een paar op het laatste moment aangehouden, op een vliegveld.’
Hoe het komt dat een deel van de Filipino’s wegkijkt van onlinekinderseks, is moeilijk te zeggen. Mogelijk heeft het er iets mee te maken dat de Filipijnen een traditie van kindersekstoerisme hebben. Zeker tot 2012 waren minderjarige prostituees vrij eenvoudig te vinden in nachtclubs in bepaalde wijken. De politie greep nauwelijks in.
Volgens Bicol is dat veranderd, mede dankzij IJM, dat met succes lobbyde voor extra controles en zwaardere straffen, en praktische hulp bood bij het vervolgen van nachtclubeigenaars. Maar er is nog steeds veel vraag naar kindermisbruik, met name via internet. De corona-epidemie heeft tot een ongekende toename geleid. Omdat de oude kindersekstoeristen en hun minderjarige doelgroep ineens hele dagen thuiszaten en veel makkelijker beschikbaar waren.
Als verslaggever was ik in augustus bij de rechtszaak tegen Gerard V. uit Almelo, die Filipijnse meisjes betaalde voor seksuele handelingen voor de webcam. Hij kreeg 3jaar celstraf en tbs. Wat vindt u daarvan?
‘Ik ben blij dat deze man is veroordeeld en dat we goed samenwerken met politie en justitie in Nederland. Dat is essentieel, want deze vorm van seksueel misbruik wordt in stand gehouden door de aanhoudende vraag in westerse landen. Maar eerlijk gezegd ben ik niet onder de indruk van deze straf. 3 jaar cel en verplichte behandeling; dat is niet meer dan een tik op de vingers, het schrikt niet af. Wie in de Filipijnen zijn kind online laat misbruiken, kan levenslang krijgen.’
Een van de moeilijke dingen aan de strijd tegen onlinemisbruik, zegt Bicol, is dat je na je werk naar huis gaat met het besef dat er nog talloze kinderen zijn die tegen hun wil aan webcamseks doen. En dat ze misschien niet eens weten dat iemand naar ze op zoek is.
In het geval van Jolene zorgde dat besef ervoor dat rechercheurs besloten haar te blijven zoeken, ook al waren er weinig aanknopingspunten en schreeuwden andere dossiers om aandacht. ‘Na zeven maanden hebben we haar gevonden, tot onze grote opluchting. Dankzij een truc, die ik niet kan toelichten omdat we hem nog vaker willen gebruiken.’
Jolenes stiefvader en moeder zijn inmiddels veroordeeld tot celstraffen van respectievelijk 45 en 67 jaar. Met Jolene gaat het goed, naar omstandigheden: ‘Ze woont in een particulier opvanghuis en doet het prima op school. Natuurlijk heeft ze nog wel psychische bijstand nodig. Want dit meisje is misbruikt met hulp van de mensen die ze het meest vertrouwde. Dat is extra traumatiserend.’
International Justice Mission (IJM) is een van oorsprong christelijke hulporganisatie die actief is in 26 landen. IJM strijdt samen met lokale overheden voor vrijheid voor slachtoffers van mensenhandel en geweld, berechting van daders en goed werkende rechtssystemen. Het team bestaat uit bijna duizend advocaten, undercovermedewerkers, hulpverleners en andere professionals.
Reynaldo Bicol van IJM in Manilla sprak vorige week met de Nederlandse politie over manieren om de samenwerking te verbeteren en intensiveren. Het is de bedoeling dat beide partijen in november een nieuwe overeenkomst ondertekenen.
Sinds 2021 zit er een Nederlandse ‘verbindingsofficier’ bij het Philippine Internet Crimes Against Children Center (PICACC) in Manilla. Daarin werkt de lokale politie samen met Bicols organisatie en rechercheurs uit onder meer Australië en Groot-Brittannië. ‘Aan onze kant doen we al wat nodig is’, zegt Bicol. ‘Er moet meer gebeuren in de landen waar de vraag naar online misbruik vandaan komt. Niet alleen bij de politie, ook bij techbedrijven en financiële instellingen. Dit is een wereldwijd misdrijf, dat je alleen kunt bestrijden door internationaal samen te werken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant