De leiders van India en China zijn bij de Brics-top, net als die van Iran en de Palestijnse Autoriteit. Eenheid uitstralen – buiten het Westen om – staat boven aan de agenda van de Russische president Poetin. We bellen met correspondent Geert Groot Koerkamp, ter plekke in Kazan.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Geert. Jij bent in Kazan, waar de derde en laatste dag van de Brics-top al is begonnen. Wat heb jij tot dusver meegekregen van de top?
‘Met name het mediacircus om de top heen: de woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gezegd dat er tweeduizend journalisten uit 59 landen aanwezig zijn. Dat kan kloppen, en dan niet alleen uit de Brics-landen, maar zelfs uit landen die Rusland als ‘niet vriendelijk’ beschouwt. Ik ben er ook, net als Britse en Duitse collega’s.
‘De persruimte, waar ik op een beeldscherm overleggen zie, is afgescheiden van de daadwerkelijke locatie. Gisteren viel te zien hoe de zogeheten Kazan-verklaring werd aangenomen, een lijvig document van 134 punten waarin de landen onder meer zeggen te streven naar meer democratisering en inclusiviteit – begrippen die je met sommige deelnemers moeilijk in verband kunt brengen.
‘Je ziet vooral de uitwisseling van beleefdheden tussen de leiders. De hartelijke begroetingen, waarlijke omhelzingen. Dat visuele aspect is voor Poetin heel belangrijk. Zijn missie is in feite al geslaagd: om te laten zien dat Rusland niet geïsoleerd is. Dat al die leiders, zelfs de vertegenwoordigers van de grootste landen ter wereld, naar hem toe komen. Dan is het moeilijk om vol te houden dat Rusland er alleen voor staat.
Gaat die eenheid verder dan alleen het schouwspel?
‘Er zijn wel concrete manieren waarop de Brics-landen Rusland uit het door het Westen opgelegde isolement trekken. Zo komen allerlei goederen die vanwege sancties niet aan Rusland geleverd mogen worden, daar via Brics-landen alsnog terecht. Ook nemen met name China en India veel Russische olie af, en tegen lage prijzen ook: vanwege het door het Westen ingestelde prijsplafond op Russische olie kunnen deze landen flinke kortingen bedingen.
‘Tegelijkertijd kun je niet spreken over echte eenheid in Brics. Poetin wil het doen voorkomen alsof de Brics-landen hem steunen in anti-westerse retoriek. Maar lang niet alle Brics-landen doen dat. Er zijn meerdere landen die banden met bijvoorbeeld de Verenigde Staten koesteren. Ook de politieke systemen van de deelnemers lopen sterk uiteen. Hoe meer landen er toetreden, hoe meer er van enige coherentie geen sprake is.
‘Bovendien zijn de meeste leiders niet naar Kazan gekomen voor Poetin, maar in de eerste plaats voor Xi Jinping: de Chinese economie is groter dan die van alle andere Brics-landen samen. De anderen zijn er dus vooral om hun banden met China warm te houden. Dat ze in Rusland zijn, komt alleen doordat Rusland nu het jaarlijks roulerende voorzitterschap heeft.’
Hoe zit het dan met de ‘multipolaire wereld’, waar Poetin zo graag over praat, zodra de Brics-leiders weer terug naar huis zijn gegaan?
‘Poetin heeft sowieso contact met de leiders van de Brics-landen, dus er zijn altijd mogelijkheden om hen te blijven ontmoeten. Een week geleden ontmoette hij de leider van Iran voor het eerst, en afgelopen voorjaar bezocht hij China nog. Maar Poetin kan lastig reizen vanwege het arrestatiebevel van het internationale strafhof. Zo zal hij niet bij de G20-top in Brazilië zijn in november.
‘Deze top is daarom voor hem een uitgelezen kans, omdat alle leiders nu naar hem toe komen. Vroeger was de 9 mei-viering, van de Russische overwinning op nazi-Duitsland, ook zo’n moment waarop buitenlandse leiders naar Moskou kwamen. Dat is veranderd. De laatste jaren bezochten doorgaans maar een of twee leiders die viering. Komend jaar is het tachtig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, dus in Moskou zal dat groots gevierd worden. We zullen dan zien wie er werkelijk voor Poetin, en niet omwille van andere belangen, naar Rusland wil komen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant