Het gold lang als een buitenissig idee van een handvol rabiate Joodse nationalisten: dat de komst van de Messias kan worden bespoedigd als de Joden zich weer in het oude, Bijbelse rijk vestigen. Maar dit gedachtegoed wordt door steeds meer Israëliërs omarmd, ook binnen de regering-Netanayahu.
Er klonk muziek tussen de tenten, er waren dansende mannen, en voor de kinderen was er een poppenvoorstelling. Een festival zou je denken, maar nee, op deze plek, vlak bij de grens met Gaza, kon het geen gewoon festival zijn.
Dat was het ook niet. Begin deze week kwamen er honderden mensen bijeen voor een conferentie over Gaza, en een kleine greep uit de toespraken die werden gehouden, zegt genoeg over de toekomst die zij voor ogen hebben.
‘Het komende jaar’, beloofde de prominente kolonistenleider Daniella Weiss, ‘komen er Joden naar Gaza en verdwijnen de Arabieren uit Gaza.’
‘We bieden de inwoners van Gaza de mogelijkheid om vrijwillig te vertrekken naar andere landen, want dát land is van ons’, zei Itamar Ben-Gvir, de Israëlische minister van Binnenlandse Veiligheid.
‘We moeten (het gebied) veroveren, de Palestijnen eruit sturen, en onszelf daar vestigen’, riep Sima Hasson van de uiterst rechtse groepering Mars der Moeders. ‘Niet alleen in het noorden van Gaza, maar in elke snipper van het land.’
Twitter bericht wordt geladen...
Dit alles werd uitgesproken terwijl op de achtergrond het geluid van bombardementen hoorbaar was, doffe klappen in de verte die door de conferentiegangers met gejuich werden onthaald. Je zou denken dat een dergelijke verheerlijking van geweld zich alleen op de uiterste flanken kan voordoen en door de rest van het land vol afgrijzen wordt aanschouwd.
Deels klopt dat: uit recente peilingen blijkt dat nog geen kwart van de Joodse Israëliërs nieuwe nederzettingen in Gaza wil. Maar tegelijkertijd liepen er verscheidene ministers en tientallen parlementariërs over het festivalterrein – en dat waren niet alleen leden van extreemrechtse partijen, maar ook van de Likoedpartij van premier Benjamin Netanyahu.
De afgelopen jaren zijn de extremistische flanken opgeschoven naar het midden van de samenleving en het hart van de macht, een ontwikkeling die de messianisering van Israël wordt genoemd. Want die extremisten, dat zijn messianisten, orthodoxe Joden die geloven dat de komst van de Messias kan worden bespoedigd als de Joden zich weer in het oude, Bijbelse rijk vestigen.
Na de Zesdaagse Oorlog in 1967, waarin Israël de Westelijke Jordaanoever, de Gazastrook, Oost-Jeruzalem, de Golanhoogte en de Sinaïwoestijn veroverde, deed zich een nieuwe vraag voor: moest Israël dit land annexeren of zou er op termijn kunnen worden onderhandeld over een Palestijnse staat? Wat betreft de messianisten was het antwoord duidelijk: zoals de veelal seculiere zionisten vroeger kibboetsen oprichtten in gebied dat toen nog onder Brits mandaat stond, zo moesten er ook Joodse nederzettingen verrijzen in deze bezette gebieden, die immers ook deel uitmaakten van het Bijbelse Israël.
En dus trokken er af en toe plukjes mensen met caravans en tenten naar een heuveltop, legden de indringers een geasfalteerde weg, elektriciteit en een waternetwerk aan, en groeide zo’n verzameling optrekjes na verloop van tijd uit tot een Israëlische nederzetting. Waarmee de Palestijnse bewoners en de internationale gemeenschap voor voldongen feiten werden geplaatst.
Een belangrijke figuur voor de messianisten was Meir Kahane, een Amerikaanse rabbijn die in 1969 naar Israël emigreerde. Hij is de vader van de Kach-beweging, die als doel had om alle Arabieren uit Israël te verdrijven. Langzaam maar zeker kreeg hij meer volgelingen, al werd zijn gedachtegoed door de rest van Israël vol walging verworpen. Toen Kahane in 1984 in het parlement werd gekozen, liepen anderen uit protest de zaal uit zodra hij opstond om te spreken.
In 1994 schoot een van zijn volgelingen, Baruch Goldstein, 29 Palestijnen dood terwijl ze zaten te bidden in een moskee in de stad Hebron. De man werd zelf doodgeslagen door een woedende meute, maar de geschrokken Israëlische regering bond evengoed de strijd aan met het Joodse extremisme, en groeperingen als Kach werden tot verboden terroristische organisaties verklaard.
De toenmalige premier Yitzhak Rabin had zich al een jaar eerder de woede van ultranationalistische kolonisten op de hals gehaald met het ondertekenen van de Oslo-akkoorden. Hierin werd de Palestijnen een eigen toekomstige staat beloofd, maar in de ogen van deze extremisten was het weggeven van Joods land een onvergeeflijke misdaad.
In september 1995 stond een jongeman met de naam Itamar Ben-Gvir met een embleem van de motorkap van een Cadillac in zijn handen voor de televisiecamera’s. Hij vertelde vol vuur dat hij het ding had losgewrikt van de wagen van de premier. ‘We kunnen bij zijn auto’, dreigde hij, ‘en we zullen ook bij de man zelf kunnen komen.’ Een maand later werd Rabin in Tel Aviv door een Joodse extremist doodgeschoten.
Tien jaar na de dood van Rabin was er opnieuw een premier die land teruggaf aan de Palestijnen: volgens Ariel Sharon (die op dat moment lid was van de Likoedpartij) viel er niet te ontkomen aan een onafhankelijke Palestijnse staat en moest Israël zich uit de Gazastrook terugtrekken. Hij liet alle 21 nederzettingen in de Gazastrook ontruimen, waarna hij werd vervloekt door enkele ultrarechtse rabbijnen.
De kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever ging evengoed door, en inmiddels wonen er 700 duizend Israëliërs in het gebied. Benjamin Netanyahu haalde de extremisten vervolgens uit het politieke verdomhoekje. Hij ging een lijstverbinding aan met drie kleine, racistische partijen, zodat ze ten minste de kiesdrempel zouden halen. Dat werkte, en bij de formatie in 2022 kon Netanyahu hen goed gebruiken: als deze extremisten aanschoven in zijn regeringscoalitie, had hij zijn gewenste meerderheid.
De leider van een van die partijen is Ben-Gvir, een volgeling van Meir Kahane, en de man die premier Rabin indertijd had bedreigd. Nu hij minister van Binnenlandse Veiligheid is, dreigt hij constant de stekker uit de regering te trekken als Netanyahu een bestand zou overeenkomen met Hamas.
Het gedachtegoed van de extremisten is de afgelopen tijd steeds verder genormaliseerd: ook binnen Likoed zijn nu hardliners te vinden die een nieuwe Joodse tempel willen bouwen in Jeruzalem op de plek waar nu de Al Aqsa-moskee staat, die de Westelijke Jordaanoever willen annexeren, en die nieuwe nederzettingen willen stichten in Gaza. De aanval van Hamas op 7 oktober werkte vervolgens als een katalysator. ‘We zullen pas weer echt veilig zijn’, zei minister voor Sociale Gelijkheid May Golan (Likoed) maandag tijdens de conferentie over Gaza, ‘als er weer nederzettingen zijn in Gaza.’
En waar gehakt wordt, vallen spaanders. Messianisten verwijzen graag naar het bijbelvers waarin God tegen Mozes zegt dat hij de Israëlieten land in eigendom geeft en dat zij de bewoners van dat land moeten verdrijven. Als er mensen overblijven, waarschuwt God, zullen zij tot stekels in je zij en doornen in je ogen worden.
Een leeggeveegd Gaza waar kolonisten zich weer kunnen vestigen is formeel geen doel van deze regering. Net zomin als officieel het plan is omarmd van oud-generaal Giora Eiland om inwoners uit het noorden van Gaza te laten vertrekken of hen anders te vermoorden of uit te verhongeren. Maar in de praktijk, zo waarschuwen hulpverleners en mensenrechtenorganisaties, is dit wat precies er nu gebeurt. En de extremisten juichen het toe. ‘Want de Arabieren’, zei kolonistenleider Weiss op de conferentie, ‘hebben op 7 oktober hun recht om hier te blijven voor altijd verspeeld.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant