De laatste werkdag van Koen Schuiling als burgemeester van Groningen werd overschaduwd door professionele pijn en een akelige privé-affaire. Het afscheid valt menigeen zwaar: ‘Schuiling had hart voor de Groningers.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Burgemeesters met plichtsbesef doen wat burgemeesters doen, ook als het hun laatste werkdag is. En dus neemt Koen Schuiling woensdagochtend het eerste exemplaar van een boek in ontvangst. Het is geschreven door Hans Vijlbrief en gaat over diens ervaringen als staatssecretaris van Mijnbouw: De Groningers hadden altijd gelijk.
‘Ik begrijp dat ik de laatste persoon ben die u mag verwelkomen, in uw eigen stadhuis nota bene’, zegt uitgever Job Lisman. ‘Ik hoor alleen goede dingen over u.’
Even is gas in Groningen niet het belangrijkste onderwerp. Dat staat achter in de zaal, naast de nog lege soepkommen. Boven hem wijst het groene licht de vluchtroute.
Geen interviews, niet te veel aandacht. De laatste dagen van zijn burgemeesterschap, vertellen mensen om hem heen, vallen Koen Schuiling zwaar. En hun ook. ‘Het is een soort rouwproces’, zegt een medewerker.
‘Ik kan voor de Groningers niet de burgemeester zijn die Groningen verdient en nodig heeft’, schreef Schuiling begin vorige maand in een open brief. Daarin meldde de man die in 2019 burgemeester van Groningen werd vervroegd terug te treden. ‘Dit is een uiterst moeilijke beslissing voor mij, die zwaar op mijn gemoed drukt.’
Vooral de situatie in Ter Apel en de afhandeling van de gaswinning in Groningen raakten Schuiling erg, schreef hij. ‘De terughoudendheid bij sommigen om elkaar een beetje te helpen bij de opvang van vluchtelingen, evenals de aanvankelijke onwil om voor Groningers te doen wat nodig was, heeft bij mij iets doen knakken wat niet eenvoudig herstelt.’ Het stak dat zijn eigen VVD dwars lag bij de Spreidingswet.
Dat was professionele pijn. Persoonlijk werd het toen een paar weken later uitkwam dat Schuiling in maart een boete van het Openbaar Ministerie had gekregen wegens ‘aanstootgevend gedrag’ en ‘schennis van de eerbaarheid’.
Wat er precies is gebeurd, is onbekend. Schuiling vecht de straf aan en spreekt van een ‘pijnlijk misverstand’. Hijzelf verklaarde er enkel over dat hij in zijn auto probeerde buikpijn te bestrijden, maar dat dit door een andere weggebruiker – volgens hem ten onrechte – werd opgevat als aanstootgevend. Zijn afscheid is er naar zijn zeggen door versneld.
‘Ik heb gemengde gevoelens bij de manier waarop een geliefd burgemeester nu vertrekt’, zegt Ecco van Oosterhout, sinds jaar en dag politiek verslaggever van de lokale omroep OOG. ‘Hij kreeg pittige dossiers op zijn bord en ik zag hem wel worstelen. Maar zo’n overschaduwd afscheid gun je niemand.’ Van Oosterhout was op het stadhuis op de dag dat Schuiling zijn vertrek aankondigde. ‘Er waren mensen in tranen.’
Soms werd er gemokt als de jurist Schuiling (eerder raadslid in Groningen en burgemeester in Den Helder) zich van de law and order-leer betoonde. Maar bij de meesten stond hij er goed op. ‘Als een echte burgervader raakte hij iedereen, inclusief zichzelf’, schreef het Dagblad van het Noorden.
Mirjam Wijnja was in 2019 als GroenLinks-raadslid voorzitter van de vertrouwenscommissie die Schuiling voordroeg als burgemeester. Sinds 2022 zit ze als wethouder samen met hem in het gemeentebestuur.
De keus voor een VVD’er in een van oudsher links bolwerk deed volgens haar alleen bij de buitenwacht wat wenkbrauwen fronsen. Binnen het stadhuis en later ook in de stad ging de aandacht vooral uit naar hoe Schuiling zijn werk deed. ‘En dat was met hart voor de Groningers. Dat zien en voelen mensen, ook als ze misschien van een andere politieke kleur zijn.’
Voor de jonge wethouders was Schuiling een mentor. Wijnja leerde hem kennen als iemand die zijn invloed gebruikte om op te komen voor wie dat nodig had, zonder het van de daken te schreeuwen. ‘Koen zegt zelf weleens over iemand: die deugt. Nou, Koen is zelf iemand die deugt.’
Wethouders kregen handgeschreven sinterklaasgedichten van hem. Maar de betrokkenheid bij politiek als beroep had voor Schuiling persoonlijk ook een keerzijde. Wijnja: ‘Hij kon zaken niet loslaten. Terwijl de realiteit is dat sommige kwesties te groot zijn om als individuele bestuurder op te lossen.’
Als voorzitter van de Veiligheidsregio en als burgemeester van de grootste gemeente in de provincie voelde Schuiling zich ook erg verantwoordelijk voor wat er gebeurde in Loppersum en Ter Apel. Maar op de lijn Groningen-Den Haag zat te vaak ruis en frustratie. Wijnja: ‘Je hebt geen invloed op de oplossingen, maar wel veel last van de uitkomsten.’
Dat schuurde met Schuilings aard, denkt zij. ‘Je kunt zeggen: neem het niet zo persoonlijk. Maar ik zou willen beweren: we hebben juist meer van dit soort bestuurders nodig, niet minder. Al maakt dat het er niet eenvoudiger op.’
En dus is het afscheid ook voor Wijnja (‘en zeg maar gerust iedereen op het stadhuis’) er een in mineur. Over de affaire die als een schaduw over het vertrek hangt, zegt ze liever niets. ‘Wij richten ons er deze week op dat Koen het afscheid krijgt dat hij verdient.’
In zijn dankwoord beschrijft Hans Vijlbrief de les die hij leerde over politiek als beroep. ‘In alles wat we doen, moeten we oog hebben voor wie geen grote mond heeft.’ Met de hand bedachtzaam onder de kin hoort Koen Schuiling het instemmend aan.
Zelfs tijdens zijn laatste publieke optreden kan de vertrekkend burgemeester het niet laten. Fijntjes merkt hij op dat het Groninger gasveld mede dankzij Vijlbrief weliswaar gesloten is, maar de kleine velden in de provincie nog niet. ‘Gelukkig zit de nieuwe staatssecretaris in de zaal, dus die gaat dat meteen regelen.’
Vrijdag neemt Schuiling afscheid tijdens een bijzondere gemeenteraadsvergadering. Mirjam van ’t Veld is benoemd tot waarnemend burgemeester. De les voor haar is wellicht een louterende, zoals Schuiling aan Vijlbrief meegeeft: ‘Als het simpel is, besturen, dan kan iedereen het.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant