Het kabinet, minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp voorop, wijkt geen millimeter in het politieke debat over Afghaanse bewakers. Het voornemen van het vorige kabinet om nog een beperkte groep Afghanen naar Nederland te halen, noemt Veldkamp ‘geen goed bestuur’.
In kort tijdsbestek veegde Veldkamp (NSC) woensdag de vloer aan met zijn voorganger Hanke Bruins Slot (CDA) en de Nationale Ombudsman, die tegen NRC had gezegd dat de Afghaanse bewakers wél hierheen gehaald moeten worden. In de Tweede Kamer prees Veldkamp het beleid van de vorige twee kabinetten en zei dat hij dit ‘ruimhartige beleid’, waardoor meer dan 4.600 Afghanen zijn geëvacueerd, wil voortzetten.
Door de politieke context zo te schetsen, creëerde hij ruimte voor een harde aanval op het (nu teruggedraaide) besluit van Bruins Slot en Kajsa Ollongren (D66), de vorige minister van Defensie, om nog een afgebakende groep van ambassadebewakers en militaire bewakers uit de Uruzgan-tijd (2006-2010) naar Nederland te halen.
Dat besluit negeerde volgens Veldkamp een negatief ambtelijk advies, het werd genomen in de allerlaatste dagen van het kabinet, en voorzag niet in de ‘modaliteiten’ om de geuite wens tot uitvoering te brengen. Er was volgens de minister nog ‘niets’ geregeld inzake budgetten, organisatorische opzet, screening en overbrenging. En ten slotte lag er geen kabinetsbesluit aan ten grondslag. ‘Ik vind dat geen goed bestuur, voorzitter.’
Volgens de oppositie is het juist Veldkamp die de politieke context voor het nu teruggedraaide besluit verkeerd schetst. Dat besluit (een ‘voornemen’, aldus Veldkamp) kwam immers niet uit de lucht vallen, maar volgde uit een grondig onderzoek naar de evacuatie uit Afghanistan door de zogenoemde commissie-Ruys. Dit rapport uit oktober 2023 bevat, behalve lof voor de ambtelijke en militaire inzet tijdens de zogeheten ‘actieve fase’ van de evacuatie, veel kritiek op hoe Nederland heeft gehandeld.
Die betreft ook de criteria voor ‘afbakening’ van nog over te brengen Afghanen, die toenmalig minister Ben Knapen op 11 oktober 2021 naar de Kamer stuurde. Deze afbakening heeft volgens de commissie de onduidelijkheid over wie in aanmerking kwam voor overbrenging niet kunnen wegnemen – en het rapport noemt daarbij specifiek de ambassadebewakers.
Daarmee riep het debat woensdag ook de vraag op of het kabinet de politieke verantwoordelijkheid die de vorige regering nam voor zaken die fout gingen tijdens de evacuatie – door de conclusies van de commissie-Ruys volledig over te nemen – weer heeft ingetrokken.
Minister Veldkamp toonde zich gekrenkt door de kritiek die de oppositie heeft geuit over het ‘niet nakomen van een ereschuld’ en over de korte brief waarmee het kabinet ‘als kille boekhouder’ de overbrenging van de laatste afgebakende groep Afghanen de nek had omgedraaid. ‘Ook ik heb een hart en nee, ik ben geen kille boekhouder.’ Veldkamp roemde het ‘alleszins redelijke beleid’, ‘de evenwichtige koers waarin hoofd en hart tot hun recht komen’.
Waar Veldkamp ‘geen nieuwe signalen’ had ontvangen dat de Uruzgan-bewakers gevaar lopen, en erop wees dat ze ook nog lang na de machtsovername van de Taliban hun werk konden voortzetten, presenteerde minister van Defensie Ruben Brekelmans drie redenen waarom het besluit om ze naar Nederland te halen niet goed was.
Het eerste argument was ook al door Veldkamp ingebracht: zelfs als deze mensen het moeilijk hebben, is niet aantoonbaar dat dit door hun dienst aan Nederland komt. Verder voorziet Brekelmans een ‘complexe uitvoeringsrealiteit’, waarbij zich nog meer mensen kunnen aanmelden. En ten slotte zijn deze mensen heel moeilijk te screenen op afstand, terwijl er wel degelijk sprake kan zijn van veiligheidsrisico’s.
Op dat laatste punt hamerden ook Christianne van der Wal (VVD) en Henk Vermeer (BBB), terwijl Isa Kahraman (NSC) vaak letterlijk de woorden van ‘zijn’ minister herhaalde: ‘Het barmhartige beleid moet worden voortgezet.’ En dat bestaat eruit dat er voor ‘schrijnende gevallen’ alsnog een uitzondering kan worden gemaakt. Zijn voorganger deed dit veertig keer, zei Veldkamp.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant