India en China hebben een grensconflict in de Himalaya na vier jaar hoogspanning bezworen. De situatie is zo verbeterd dat de normale grenspatrouilles in het oosten van Ladakh kunnen worden hervat, aldus het Indiase ministerie van Buitenlandse Zaken over de doorbraak, die maandag tot stand is gekomen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Aan de ruim 3.400 kilometer lange grens tussen India en China spelen meerdere territoriale conflicten, die in 1962 tot een korte maar bloedige oorlog leidden. Sindsdien hanteren beide landen de bestandslijn, de zogeheten Line of Actual Control (LAC), als grens.
Daar rommelt het regelmatig, bijvoorbeeld als India of China wegen in het gebied bouwen en nederzettingen versterken. In 2020 bouwden de Chinezen versterkingen in gebied dat India als zijn territorium beschouwt. Dat leidde tot schermutselingen in het oosten van Ladakh, waarbij zeker twintig doden vielen aan Indiase zijde en vier Chinese soldaten omkwamen. Sindsdien staan grote aantallen tot de tanden bewapende troepen op de onherbergzame hoogvlakte tegenover elkaar.
Deze gevaarlijke escalatie trok een zware wissel op de relatie tussen de twee Aziatische giganten. Zowel China als India zijn in bezit van kernwapens en voeren een zeer nationalistische koers. Dat laatste maakt het moeilijk in dit conflict een stapje terug te doen.
Na het incident kwamen Chinese bedrijven in India nauwelijks meer aan de bak en werden rechtstreekse passagiersvluchten naar China stilgelegd. Terwijl werd onderhandeld over praktische manieren om de angel uit deze crisis te halen zonder dat een van de partijen daadwerkelijk grondgebied zou afstaan, raakte de relatie tussen de Chinese leider Xi Jinping en de Indiase premier Narendra Modi ernstig in het slop. Ze zagen elkaar slechts op internationale fora. Een vluchtige begroeting was al heel wat, als Xi tenminste kwam opdagen, want de Chinese leider sloeg de G20 in India vorig jaar september over.
Woensdag zitten Xi en Modi weer samen in een vergaderzaal bij Brics, een verzameling van niet-westerse, opkomende economieën. Zowel China als India is niet van plan de banden door te snijden met Moskou, dat samenwerking met beide landen zoekt op energiegebied, commerciële scheepvaart in het Noordpoolgebied en betaalsystemen die niet afhankelijk zijn van de Amerikaanse dollar.
Bij deze Brics-top zijn er voortekenen dat New Delhi en Beijing aan een nieuw hoofdstuk willen beginnen. Eerder dit jaar trokken Chinese troepen zich in het geheim terug uit vier sectoren langs de betwiste grens. Ook stationeerde Beijing na een afwezigheid van achttien maanden een ambassadeur in New Delhi.
Al heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken in Beijing nog geen details bekendgemaakt over de doorbraak in de Himalaya, het nieuws opent wel de deur voor een gesprek over een mogelijke Indiaas-Chinese top. Die is sinds 2019 niet meer gehouden, terwijl China en India zich beide opwerpen als de informele leider van het mondiale Zuiden.
In de geopolitieke rivaliteit met de Verenigde Staten zijn voor Xi betere verhoudingen met elk land welkom, ook met een concurrerende grootmacht. Zeker als het Xi lukt Modi met een beroep op zijn onafhankelijke buitenlandbeleid los te weken uit de Quad en andere door de VS gedomineerde veiligheidsorganisaties.
Zo laat Xi andere Aziatische landen waarmee Beijing grensconflicten heeft, zoals Vietnam en de Filipijnen, zien dat onderhandelen met Beijing een betere oplossing is dan een beroep doen op de Amerikanen en hun bondgenoten.
Nu Modi zijn derde termijn als premier heeft binnengehaald, is het politiek minder riskant voor hem de banden met Beijing aan te halen. China is de grootste handelspartner van India. Bovendien vergt het grensconflict zo veel militaire inzet aan de Himalayagrens dat het leger minder toekomt aan andere taken in de Indiase invloedssfeer, bijvoorbeeld in de Indische Oceaan of aan de grens met Pakistan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant