Vlak naast supercomputer Snellius, op het Amsterdam Science Park, verrijst straks een van de acht nieuwe Europese quantumcomputers. Europa wil dankzij een miljoeneninvestering in deze apparaten de concurrentiestrijd aan blijven gaan met andere grote techmachten.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Internationaal zetten bedrijven en overheden vol in op quantumcomputertechnologie: van IBM, Intel, Microsoft en Google tot de Chinese overheid en bedrijven als Alibaba. Amsterdam is uitgekozen tot een van de acht locaties waar met Brussels geld een grote quantumcomputer zal verschijnen, zo maakte het Europese supercomputerinitiatief EuroHPC dinsdag bekend.
Hoewel experts nog volop aan de eerste quantumsoftware sleutelen, dromen kenners over toepassingen als het ontwerpen van medicijnen die specifiek zijn afgestemd op een enkel individu, of het ontwikkelen van materialen die een energierevolutie kunnen ontketenen.
Quantumcomputers ontlenen hun kracht aan de tegendraadse wetten van de quantumfysica, dat het gedrag van de wereld beschrijft op het niveau van deeltjes, de kleinste bouwsteentjes van alles om ons heen. Deeltjes kunnen daarin op meerdere plaatsen tegelijk zijn, en bits – qubits, in quantumcomputerkringen – kunnen niet alleen de waarde ‘0’ of ‘1’ hebben, maar ook ‘0’ en ‘1’ tegelijk.
De quantumcomputer die in Amsterdam moet komen – totale kosten zo’n 20 miljoen, waarvan Europa de helft betaalt – beschikt straks over 16 zogeheten ‘halfgeleidende spinqubits’. Ter vergelijking: de quantumchip Condor, die IBM eind vorig jaar lanceerde, telt in totaal zo’n 1.121 qubits.
‘Halfgeleidende qubits zijn wat minder ver ontwikkeld dan de qubits van IBM, maar op langere termijn zijn ze heel aantrekkelijk’, zegt fysicus Lieven Vandersypen, die bij QuTech aan de TU Delft aan de ontwikkeling van dat type qubits werkt.
Zo lijken ze op de onderdelen van huidige computers, die worden gemaakt van zoals silicium of germanium. ‘Dat betekent dat je veel van de infrastructuur van de huidige computer- en chipsindustrie kunt blijven gebruiken’, zegt hij.
Bovendien zijn ze qua oppervlakte tienduizend tot een miljoen keer kleiner. ‘Fijn wanneer je een quantumcomputer wilt maken met uiteindelijk honderdduizenden tot miljoenen qubits.’
De bouw van de Amsterdamse quantumcomputer is voor start-ups op het gebied van quantumtechnologie een belangrijke kans, zegt fysicus Anne-Marije Zwerver. Zij richtte dit jaar samen met Nico Hendrickx het bedrijf Groove Quantum op, dat quantumcomputers wil gaan fabriceren die gebruik maken van precies het type qubit waar men in Amsterdam nu mee wil werken.
De grootste uitdaging is daarbij om de stap te zetten van het lab naar de dagelijkse praktijk. In Europa bestaan ongeveer vijf bedrijven die die opdracht zouden kunnen uitvoeren, zegt ze. ‘Ik hoop natuurlijk dat het mogen doen omdat we het beste voorstel hebben’.
Welk bedrijf het ook wordt: het is volgens Zwerver vooral heel belangrijk dat deze computer er komt op een moment dat de technologie nog relatief in de kinderschoenen staat. ‘Bij de ontwikkeling van AI zag je dat de eindgebruiker pas inhaakte toen de technologie al helemaal af was. Ik hoop dat we de gebruiker juist al op een veel eerder moment ervaring kunnen laten opdoen met deze nieuwe technologie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant