Het is vandaag Wereldstotterdag. Niet-stotteraars weten niet altijd hoe ze een prettige gesprekspartner kunnen zijn voor mensen die stotteren. Dat kan ongemakkelijke situaties opleveren. We laten NU.nl-lezers aan het woord die stotteren: wat vinden zij prettig als ze even vastlopen?
Voor veel mensen die stotteren heeft schaamte een grote invloed. Dat herkent de 21-jarige Maurits Dijkman. Hij schaamt zich soms en merkt het als anderen het moeilijk vinden om te reageren wanneer hij stottert. "Vaak zie ik het bij mensen in de ogen als ik ze net leer kennen. Dan merken ze dat ik stotter en weten ze niet echt hoe ze daarmee moeten omgaan."
Ook de 35-jarige Roland Gies ervaart die schaamte. "Veel mensen worden ongemakkelijk, moeten lachen of denken dat ik hen in de maling probeer te nemen." Gies is langs logopedisten en andere spraaktherapeuten geweest, maar alleen de laatste therapie hielp hem. "Daar kwam ik erachter dat ik niet wilde accepteren dat ik stotter."
Uiteindelijk hielp acceptatie hem met het stotteren om te gaan. En het is erg welkom als gesprekspartners die acceptatie ook laten merken. Volgens Dijkman kan dat onder meer door dat duidelijk te zeggen. "Aanmoedigingen zoals 'neem je tijd' of 'doe rustig aan' helpen altijd, omdat het laat zien dat de ander geduldig is en zich niet stoort aan het stotteren."
Logopedist Lottie Stipdonk bevestigt dat zulke opmerkingen kunnen helpen. "Ik denk sowieso dat het goed is om te luisteren naar wat mensen die stotteren fijn vinden. Zij zijn de experts, niet ik. Zij weten het best wat werkt voor hen", benadrukt Stipdonk.
Daarnaast is het goed een open gesprekshouding te hebben, zegt ze. "Stel iemand op zijn gemak, straal uit dat je naar iemands boodschap wilt luisteren. Een fronsende wenkbrauw helpt niet." Maar er zit een grens aan zulke aanmoedigingen. "Dingen zeggen als 'Haal even adem' kan juist heel vervelend zijn." Dat brengt ons bij de tweede tip.
"Sommige mensen proberen ook goedbedoelde adviezen te geven", zegt de 35-jarige Mirjam Japin. Ze begon in groep 3 van de basisschool met stotteren, waar ze vroeger veel mee is gepest. Inmiddels kan ze zich "prima verbaal uiten". Maar de adviezen blijven vervelend.
"Bijvoorbeeld: 'rustig blijven'. Of: 'je moet gewoon ademhalen', of: 'je zou eens naar een logopedist moeten gaan'. Maar daarmee geef je al aan dat stotteren een afwijking is waarvan jij vindt dat die opgelost moet worden", legt Japin uit.
"Je weet op voorhand niet of de ander het ook als zo'n probleem ervaart als jij, wat iemand al allemaal geprobeerd heeft en of die persoon behoefte heeft aan hulp", zegt ze. Kortom: houd je advies voor je. "Je helpt iemand die stottert door respectvol en geduldig te reageren en de ander gewoon te accepteren zoals hij is en praat."
Daarop aanhakend zegt Stipdonk: "Mensen hebben al snel allerlei ideeën over wat werkt en wat niet." Ze kennen bijvoorbeeld iemand die ook stottert en toen een bepaalde succesvolle behandeling volgde, en die tip willen ze ook aan hun stotterende gesprekspartner geven.
"Stotteren heeft niet één oplossing", stelt de logopedist. "Anders zou niemand meer stotteren." Wees je ervan bewust dat je als luisteraar geen expert bent. "Helemaal niet als je toevallig iemand kent die stottert."
Tekst loopt door onder de video.
Helpt het als mensen zinnen afmaken? Dijkman vindt van niet: "Vaak hebben ze het mis, waardoor het gesprek juist langer duurt, omdat ik hen moet corrigeren. De beste manier waarop mensen kunnen helpen, is door mij de tijd te geven om mijn zinnen zelf af te maken."
Maar vragen mag altijd, vindt Dijkman. "Soms vragen mensen of ik wil dat ze mijn zinnen afmaken. Dat kan fijn zijn en toont hun bereidheid te helpen. Maar of ik dat wil, hangt altijd af van hoe ik mij op dat moment voel."
Gies sluit zich daarbij aan. "Stotteraars weten verdomd goed wat ze willen zeggen en hebben allang de beste woorden uitgekozen. Als iemand anders dan een woord invult of een zin afmaakt, voelt dat vrij vervelend. Dus als je iemand hoort of ziet stotteren: wacht gewoon even. Ik zeg weleens: als je zoveel haast hebt, waarom praat je überhaupt met iemand? Ik vind het sowieso vrij normaal om iemand te laten uitpraten."
Al staat vragen altijd vrij. "Ik ken stotteraars die het fijn vinden dat anderen hen helpen, al zijn ze wel in de minderheid", zegt Gies. "Dus vraag het aan de ander als je het niet zeker weet."
Stipdonk: "De meeste mensen vinden het niet fijn als je hun zinnen aanvult. Dat straalt ongeduld uit. Alsof je al weet wat je gesprekspartner wil zeggen. Maar iemand die stottert, weet zelf wat hij kwijt wil en wil zelf dat punt maken."
Maar de andere kant komt ook voor: sommigen vinden aanvullen wél fijn. "Je kunt het als luisteraar nooit helemaal raden", legt Stipdonk uit. "Daarom is een open houding belangrijk, door gewoon te vragen wat iemand fijn vindt."
Waar je geen aannames moet doen over iemands boodschap, moet je ook geen aannames doen over wat stotterende mensen eigenlijk willen. Zoiets gebeurt vaak op de werkvloer, zegt Stipdonk. "Mensen hebben soms het idee: o, die wil vast geen taak waarbij hij veel moet praten. Of die vindt het vast niet fijn om de telefoon op te nemen, dus dan doe ik het wel."
Maar dat kun je als gesprekspartner of collega helemaal niet weten. "Vraag het aan de persoon die stottert. Die is de expert, niet jij. Misschien wil die persoon juist wel een functie waarin hij veel moet praten."
Source: Nu.nl algemeen