Op de valreep twijfelt een Kamermeerderheid aan de invoering van zero-emissiezones in stadscentra. Veertien gemeenten willen vanaf 1 januari zo’n zone invoeren. Vier vragen over de plannen en de mogelijke gevolgen.
is economieredacteur van de Volkskrant.
1. Wat zijn nulemissiezones?
Nog een paar maanden, en dan mogen alleen bedrijfsauto’s en vrachtwagens die elektrisch zijn of een zuinige dieselmotor hebben, in en rond het stadscentrum rijden. Althans, in veertien gemeenten. Nog eens vijftien gemeenten werken aan zo’n gebied waarin de CO2-uitstoot flink lager moet. En waar de luchtkwaliteit omhoog gaat.
Al sinds 2014 wordt er gepraat over nulemissiezones, en in 2019 werden de plannen vastgelegd in het Klimaatakkoord. Vanaf 2030 moeten de zones volledig uitstootvrij zijn.
Over de auteur
Maarten Albers is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en de voedingsindustrie.
Ondernemers die niet aan de regels kunnen voldoen, kunnen bij de gemeenten een ontheffing aanvragen. Bijvoorbeeld omdat ze nog wachten op de levering van hun elektrische bestelbus. Of omdat er geen elektrisch voertuig beschikbaar is dat aan de vereisten voldoet. Ook geldgebrek kan worden aangevoerd. Ondernemers die om een andere reden geen nieuwe bus kunnen kopen, kunnen aanspraak maken op een hardheidsclausule.
2. Waarom staat de invoering nu op losse schroeven?
In het Hoofdlijnenakkoord schreven PVV, VVD, NSC en BBB al dat ze willen bezien ‘op welke manier het instellen van zero-emissiezones kan worden uitgesteld’. Ook willen de partijen de ontheffingen landelijk standaardiseren. Nu kunnen gemeenten daar zelf keuzes in maken.
Gemeenten lieten verantwoordelijk staatssecretaris van Milieu Chris Jansen (PVV) echter weten dat ze vastberaden zijn hun plannen door te zetten. Daarop staakte Jansen zijn verzet.
Tijdens een Tweede Kamerdebat bleek vorige week dat het parlement zich niet zo makkelijk gewonnen geeft. Onder meer VVD en PVV vinden dat er nog te veel onduidelijk is voor ondernemers, en pleiten voor meer uitzonderingsregelingen. Jansen benadrukte tijdens het debat dat het kabinet nog geen definitief besluit heeft genomen.
Een motie die de regering opdraagt een ‘landelijk gestandaardiseerde uitzondering van zero-emissiezones voor ondernemers’ te regelen, lijkt op een meerderheid te kunnen rekenen. Naast coalitiepartijen VVD, PVV en BBB zijn ook SGP, FvD, Denk en JA21 voor.
3. Hebben de critici een punt?
Volgens de meeste brancheorganisaties niet. Die pleiten juist voor invoering van de nulemissiezones. ‘Veel ondernemers hebben zich al jarenlang voorbereid op de komst van de zero-emissiezones in de steden’, zegt Doekle Terpstra, voorzitter van Techniek Nederland. ‘Als de Tweede Kamer de invoering nu weer op de lange baan schuift, laat de politiek zich van zijn slechtste kant zien. Dat is volstrekt onbegrijpelijk en onwenselijk, want voor ondernemers die worstelen met de investering en meer tijd nodig hebben, is er al een overgangsregeling’.
Ook Transport en Logistiek Nederland, Evofenedex, Bovag en de Rai Vereniging willen niets weten van uitstel. De organisaties wijzen erop dat de plannen al jaren bekend zijn en dat veel ondernemers hebben geïnvesteerd in schonere voertuigen. ‘Al deze ondernemers worden benadeeld bij uitstel.’ Driekwart van de bestelbussen zou ook volgend jaar nog de binnenstad in mogen.
De brancheorganisaties erkennen dat met name kleinere ondernemers zorgen hebben over onder meer het gebrek aan laadpalen en de verschillende ontheffingen. Maar dat is volgens hen geen reden om invoering van de zones voor alle ondernemers uit te stellen. De meeste ontheffingen zijn landelijk geregeld, er is een landelijk ontheffingenloket en aan laadinfrastructuur wordt hard gewerkt.
De marktkooplui verzetten zich als een van de weinige branches wel tegen de nulemissiezones. Volgens belangenbehartiger CVAH overweegt de helft zelfs te stoppen omdat ze geen elektrische bus kunnen betalen. Sommige gemeenten hebben daarom een algehele uitzondering ingevoerd voor marktkooplui. In andere kunnen ze aanspraak maken op een ontheffing.
4. Wat kan staatssecretaris Jansen doen?
‘De zero-emissiezones kunnen er hoe dan ook komen, omdat de gemeente daar zelf over gaat’, aldus Jansen na het Kamerdebat. Wel wil hij kijken hoe hij de plannen kan ‘bijsturen’.
Naast landelijke afstemming over de ontheffingen denkt Jansen nog steeds aan uitstel. ‘Het kan ook zijn dat een aantal sectoren worden uitgesloten die mogelijk nadeel ervan zouden kunnen ondervinden. Denk aan marktkooplui, denk aan kleine zelfstandigen, denk aan de onderhoudsmonteur die bij een kerk reparaties uitvoert.’
Het is de vraag of gemeenten daaraan mee zullen werken. De veertien gemeenten lieten dinsdag in een gezamenlijke verklaring weten hun plannen hoe dan ook door te zetten. ‘Het is vervelend dat wederom twijfel wordt gezaaid vanuit de landelijke politiek over de zero-emissiezones’, aldus de Amsterdamse wethouder Melanie van der Horst. ‘Voor ons is het nu het belangrijkst dat ondernemers duidelijkheid hebben.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant