Na veertig jaren verlaat Menno de Bruyne de Haagse politiek. Al die tijd was hij voorlichter van de SGP. Maar vooral ook de man die tienduizenden de geheimen van het Binnenhof liet zien.
schrijft voor de Volkskrant over politiek Den Haag, waar hij tot 2022 verslaggever was.
Het Binnenhof is niet alleen een plek van conflicten en besluiten, het is ook een onuitputtelijke bron van verhalen. Voor die verhalen heb je vertellers nodig. Een van de beste vertellers is Menno de Bruyne (67), en dan vooral als het over de geschiedenis van gebouw en parlement gaat.
SGP-politici zijn gewoonlijk strijdbare, een tikje steile mannen – niet voor niets komen ze van de Biblebelt, waar rooms en calvinistisch Nederland elkaar raken en ooit om het ware geloof werd gestreden. Denk maar eens terug aan fractieleider Kees van der Staaij, handen op de rug wachtend bij de interruptiemicrofoon: een officier die op de plaats rust hield, klaar om toe te slaan zodra het mocht. Chris Stoffer, zijn opvolger, is uit hetzelfde knoestige hout gesneden.
Menno de Bruyne is anders. Zo anders dat het verbazend is dat hij het zo lang met de mannenbroeders heeft volgehouden, en zij met hem.
Hij hoort net zo bij het oude Binnenhof als de Oude Zaal of het beeldje van Joop den Uyl bij de ingang van het Kamerrestaurant. Een gesoigneerde verschijning die middels zijn jasjes van tweed met bijpassende das zijn voorliefde voor het Engelse platteland belijdt. Oker, terra en mintgroen – het zijn aardse kleuren die hij graag draagt.
Aan de kapstok hangt een lange regenjas met geruite voering voor als het regent, daarboven een geruite Brixton, de pet met klep die zo keurig het midden houdt tussen arbeiderisme en landadel. Er zijn foto’s van hem, wandelend met Van der Staaij op het Plein: Britse paradijsvogel naast ouderling.
Door de ramen van zijn stemmige herenkamer in het Kamergebouw keek je uit op de Ridderzaal. Er stonden veel boeken, schilderijen van de Haagse school hingen aan de muur en naar verluidt lag in de bureaulade een flesje hartversterking voor als de politieke gemoederen oplaaiden. Maar eerlijk gezegd merkte je van de Haagse reuring bij De Bruyne weinig.
Woordvoerders en voorlichters zijn doorgaans druistige types omdat hun welslagen wordt afgemeten aan de mate waarin ze hun baas over het voetlicht krijgen. Niets van dat al bij Menno de Bruyne. Hem zag je niet door de gangen draven voor overleg met andere partijen of journalisten tackelen om zijn baas in de media te krijgen.
Dat laatste was het grootste deel van zijn loopbaan ook helemaal niet de bedoeling. Hij diende 24 jaar onder Bas van der Vlies, die aan radio en tv een broertje dood had. De Bruyne zag dat anders, die pleitte al in 1992 voor het beter benutten van de media, maar de conservatieve vleugel wilde daar niets van weten. Het zou tot 2005 duren voor Van der Vlies op televisie verscheen, in de actualiteitenrubriek Nova.
Dat De Bruyne ook buiten de muren van het Binnenhof bekend is, dankt hij vooral aan zijn rondleidingen. De partij maakte hem er twee dagdelen voor vrij. ‘Ook een beetje als visitekaartje van de SGP’, was zijn uitleg. Misschien wel 90 duizend bezoekers hebben zich door hem laten gidsen langs de galerij met portretten van Kamervoorzitters, de Oude Zaal met het door de conservatief De Bruyne verfoeide nieuwerwetse tapijt, de Handelingenkamer met het roodgeverfde smeedijzer met oosterse motieven.
Hij nam bezoekers ook altijd mee naar het werkkamertje dat in de oorlog door de Sicherheitsdienst werd gebruikt voor verhoren. De communistische verzetsman Gerrit Kastein werd er in februari 1943 op een stoel vastgebonden omdat hij van meerdere aanslagen werd verdacht. Die wachtte het verhoor niet af maar sprong uit het raam - volgens de overlevering met stoel en al. Dankzij De Bruyne hangt er een plaquette naast de deur van de kamer die tegenwoordig Kasteinkamer heet.
De Bruyne komt uit Colijnsplaat op Noord-Beveland en behoort van huis uit tot de Gereformeerde Bond. Een talige man, zoals gereformeerden doorgaans zijn. Eigenlijk had hij journalist willen worden. Het liep anders. De SGP-Kamerfractie werd zijn eerste werkgever, het hele hoofdbestuur had zich over zijn sollicitatie gebogen. Hij werd de eerste persvoorlichter van de partij en ging er nooit meer weg. Schrijven doet hij nog voor partijblad De Banier, waar hij in Haagse Propjes de binnenkant van de politiek belicht.
En toen brak in 2021 de verhuizing aan, naar de betonbouw aan de Bezuidenhoutseweg. Een gevreesd moment. Beetje bij beetje verdwenen de schilderijen en naslagwerken in kartonnen dozen. Een stapel bij een braderie gekocht Kamerservies - ‘daar heeft Den Uyl nog van gegeten’ - werd meegegeven aan wie belangstelling had.
Wat moesten Brixtons en tweedjasjes in pastelkleuren in het brutalisme van het tijdelijke Kamergebouw? De Bruyne had vervroegd met pensioen gewild maar kon zich dat om financiële redenen - hij is een gescheiden man - niet veroorloven. Lichtelijk ontheemd heeft hij daar de afgelopen drie jaar rondgelopen. Uit plichtsbesef bleef hij ook daar rondleidingen geven.
‘Menno was encyclopedie, raadgever, voorlichter, sparringpartner’, zegt Van der Staaij. ‘Geen man die je met tevoren bedachte quotes op pad stuurde. Voor ideologische scherpslijperij was hij te ontspannen. Wel een man van woorden. De verkiezingsslogan Woord houden heeft hij bedacht. Die heeft twee verkiezingen dienst gedaan.’
Vergis je niet, ook Menno de Bruyne is tegen euthanasie en abortus en misschien wel voor de doodstraf. Hij koestert dezelfde onwrikbare standpunten als de rest van de SGP. Bij hem kregen die wel een heel andere verpakking.
Drie keer Menno de Bruyne:
‘Verder hou ik erg van schilderkunst (Haagse School), klassieke muziek, wandelen en lekker eten. Saai dus, maar ja, dat zijn de meeste boomers.’ (website SGP-fractie)
‘We zijn knettergek als je ziet hoe Nederland probeert het wereldwijde probleem van de opwarming op te lossen. Het is totaal disproportioneel dat wij - voor dat kleine beetje wat we eraan kunnen doen - kaalslag plegen op het platteland. Al die omgekeerde vlaggen? Ik ben zelf boerenzoon. Ik vind het goed dat ze er staan en er mogen er van mij nog heel veel meer bijkomen.’ (Podcast van Ongehoord Nederland, augustus 2022)
‘Ik moet nog drie jaar werken en heb overwogen om eerder met pensioen te gaan, maar er moet ook brood op de plank komen. Ik ga dus wel mee.’ (Omroep West, juli 2021)
Source: Volkskrant