Met nog twee weken te gaan tot de verkiezingen, wijzen peilingen op een ongekend spannende race. Toch stellen politiek analisten de afgelopen dagen dat Donald Trump licht favoriet is. Bij kamp-Harris zijn alle alarmbellen afgegaan, ziet VS-correspondent Thomas Rueb.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Thomas! Harris loopt in de gemiddelden van de peilingen nog voor op Harris. Toch zijn analisten de laatste dagen steeds positiever over de kansen van Trump. Hoe zit dat?
‘Politiek analisten maken op basis van de peilingen een voorspelling van wie op dit moment de favoriet is. Op papier, in het gemiddelde van de peilingen, heeft Kamala Harris nog een minieme voorsprong, hoewel je dat eigenlijk moet lezen als een dubbeltje op zijn kant. Maar in het Amerikaanse kiesstelsel, waar het gaat om de uitslag per afzonderlijke staat, is het niet zo dat de kandidaat met de meeste stemmen automatisch wint. Een Democraat heeft historisch gezien meestal meer stemmen nodig dan een Republikein.
‘In de simulaties die analisten uitvoeren op basis van de peilingen kwam Harris voorheen net wat vaker als winnaar uit de bus. Nu noemen bijna alle grote peilers Trump de favoriet. Dat is voor het eerst sinds Harris kandidaat werd. Trump is in de peilingen steeds meer op haar ingelopen. Dat neemt niet weg dat ze nog steeds ontzettend dicht op elkaar zitten, maar het gaat hier wel degelijk om een fundamenteel verschil. Harris werd tot nu toe als lichte favoriet beschouwd en dat is voorbij.’
Waardoor is die verschuiving te verklaren?
‘Trump is ingelopen op Harris bij doelgroepen die belangrijk voor haar zijn. Hij presteert beter dan eerdere Republikeinse kandidaten onder jonge mannen, zwarte mannen in alle leeftijdscohorten en Latijns-Amerikanen – doelgroepen die voorheen massaal de Democraten steunden. Volgens de voorspellingen schaadt dat haar kansen aanzienlijk.
‘Dat Democraten steun verliezen onder die groepen is een trend die al langer aan de gang is. Voor een deel valt het te verklaren doordat een meerderheid van de Amerikanen Trump ziet als iemand die beter voor de economie zou zijn. Zij voelen een soort financiële nostalgie naar de periode van voor de pandemie, toen Trump nog president was en de prijzen aanzienlijk lager waren.
‘De andere reden is het sentiment over migratie, dat Trump tot belangrijkste thema van zijn campagne heeft verheven. Uit peilingen blijkt dat anti-immigratiesentiment niet alleen aanslaat onder witte Amerikanen, zoals al decennialang het geval is, maar ook steeds meer onder zwarte en Latijns-Amerikanen.’
Is het nu paniek in het kamp van Harris?
‘Er is absoluut paniek aan democratische zijde. Harris blijft tegen hetzelfde probleem aanlopen: het lukt haar niet om massaal door te dringen tot Amerikanen. Er zijn geen grote mediamomenten meer nu Trump haar een tweede debat heeft ontzegd. Ze heeft nauwelijks de mogelijkheid om kiezers te bereiken, zeker niet de twijfelende kiezers die doorslaggevend zijn: zij zijn ondergemiddeld politiek geëngageerd en volgen nauwelijks nieuws. Slechts heel grote gebeurtenissen of virale momenten dringen tot hen door, en juist die ontbreken aan de kant van Harris.
‘Het is belangrijk te beseffen dat twijfelende kiezers doorgaans geen mensen zijn die twijfelen tussen stemmen op een Democraat of een Republikein. Het gaat voornamelijk om mensen die twijfelen óf ze zullen gaan stemmen. De weifelaars behoren tot de doelgroep van een van beide partijen en moeten genoeg worden geënthousiasmeerd om ook echt naar de stembus te gaan.
‘Bij Trump zie je dat de Republikeinse achterban weet wie hij is, waardoor hij zijn kiezers makkelijker in beweging krijgt. Mensen die Harris moet overtuigen op haar te stemmen, kennen haar niet zo goed. De kans is groter dat haar twijfelaars thuis blijven.
‘Harris zoekt op dit moment daarom elk podium dat ze kan krijgen. Geen enkele Democratische presidentskandidaat die voorloopt in de peilingen zou het in diens hoofd halen om naar het conservatieve Fox News te gaan. Voor Harris was dat interview van vorige week noodzaak. Ze hebben het gevoel dat de campagne die ze tot nu toe hebben gevoerd niet toereikend zal zijn.’
Verandert haar campagneboodschap ook?
‘Ja, de toon van de campagneboodschap wordt bijgesteld. Deze zomer had ze een vrolijk, optimistisch verhaal – vaak viel het woord ‘joy’. Harris’ running mate omschreef Trump en andere Republikeinen als ‘weird’. De gedachte: Trump moest vooral niet te groot gemaakt worden. Maar het vernieuwde enthousiasme, deels gedreven door opluchting vanwege het vertrek van Joe Biden, heeft nu het plafond bereikt. Voor elke extra stem moet keihard worden gevochten. En dan is ‘blijdschap’ niet genoeg.
‘In kamp-Harris denken ze nu dat mensen misschien niet genoeg zijn doordrongen van hoe desastreus een nieuw presidentschap van Trump in hun optiek zou zijn. Harris deinsde er onlangs niet voor terug Trump een fascist te noemen. Dat is nieuw. Je ziet, op een bepaalde manier, een terugkeer naar de retoriek van Biden, die Trump verhief tot vijand nummer 1 van de Amerikaanse democratie. Harris wilde daar meer van wegblijven, maar je ziet haar campagne nu op die boodschap teruggrijpen om hun kiezers in beweging te krijgen.’
Aan de zijde van Trump begint techmiljardair Elon Musk zich steeds actiever te roeren, nu door dagelijks 1 miljoen dollar uit te reiken aan kiezers in swingstaten die zich hebben geregistreerd om te stemmen en die zijn ‘pro-Grondwet’-petitie hebben getekend. Mag dat zomaar?
‘Dat is nog maar de vraag. Volgens de wet mogen Amerikanen niet betaald worden voor een stem of om zichzelf te laten registreren als kiezer. Musk zegt dat hij slechts betaalt voor het tekenen van een petitie, maar hij richt zich alleen op mensen die zich hebben laten registreren als kiezer. Een rechter zou een besluit moeten nemen over of dat mag, maar de kans dat dat nog voor de verkiezingen gebeurt, is klein.
‘Het is niet voor niets dat Musk dit plan in Pennsylvania aankondigde. De Republikeinen zetten al hun geld op die staat in. Als Trump daar wint, is er voor Harris bijna geen denkbare route naar het Witte Huis.
‘Musk heeft veel van zijn werkzaamheden neergelegd, puur om Trump in Pennsylvania aan een overwinning te helpen. Hij heeft een kantoor geopend in Pittsburgh en stuurt mensen langs de deuren om Republikeinse kiezers te overtuigen weer te gaan stemmen. Het levert allemaal grote publiciteit op. Er is geen Pennsylvanian die dit alles ontgaat en Musk hoopt dat Trump daar zijn voordeel mee kan doen. Weer iets waar Democraten van wakker liggen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant