Een surrealistische tv-scène, zondagochtend. De Ethiopische Yalemzerf Yehualaw snelde de laatste kilometer van de marathon van Amsterdam over het asfalt. Ze werd aan de publiekskant van de hekken geflankeerd door een jonge vrouw op een ov-fiets met een weekendtas aan de schouder. De twee bewogen in exact hetzelfde tempo. De atleet zweefde boven de weg, met een serene blik. Vrolijk wapperden de jaspanden van de fietser. Het ongelofelijke: zij had geen moment oog voor de overrompelende schoonheid van de topsporter. Al die minuten was de fietser gebiologeerd door het heilig vuur van de smartphone in haar rechterhand.
Een half uurtje nadat Yehualaw was gefinisht in een majestueus parcoursrecord moest ik tijdens Buitenhof terugdenken aan de fietser. Presentator Maaike Schoon interviewde schrijver en filosoof Yuval Noah Harari. Over zijn Israël ging het, en het isolement waarin seculiere, liberale landgenoten vertoeven. Zij gaan gebukt onder de oorlog met Hezbollah en Hamas, hebben te duchten van Netanyahu’s extremisten in eigen land en verliezen de steun van wat Harari noemt de ‘overzeese’ linkse beweging. Desondanks demonstreren honderdduizenden wekelijks tegen Netanyahu.
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
Zoals die schets mijn blik verruimde, zo trok Harari in het vervolg van het gesprek een waaier open van nieuwe inzichten over Artificial Intelligence. Het is het onderwerp van zijn boek Nexus en dat weer de aanleiding voor het interview in Buitenhof. Niet eerder hoorde ik in zo’n kort tijdsbestek iemand zo veel interessants én beklemmends vertellen over de gevaren van AI als Harari hier. Wat mij bijbleef: het gevaar dat niet-menselijke, niet-organische technologie de mensheid gaat beheersen. Ik dacht aan de fietser in de ban van haar Insta of Snapchat, maar Harari’s voorbeelden waren veel naargeestiger.
Hij noemde pregnante praktische toepassingen. Zoals die van het Israëlische leger, dat bij de opsporing in de bezette Palestijnse gebieden gezichtsherkenning door AI inzet, en de technologie doelwitten voor bombardementen laat bepalen. Of de mullahs in Iran, die camera’s op straat laten speuren naar vrouwen zonder vereiste hoofddoek. Wordt een ‘onzedige’ vrouw gespot, dan identificeert AI haar en bestraft haar met bijvoorbeeld confiscatie van haar auto, zonder enige menselijke tussenkomst.
De mensheid is goeddeels overgeleverd aan de luimen van politici en onverkozen almachtigen als Elon Musk en Mark Zuckerberg – alle reden voor weloverwogen gebruik van je stemrecht en diep wantrouwen in Big Tech. Maar kan de eenling zelf ook nog iets doen om het gevaar te keren?, vroeg Schoon aan Harari. Stem op de juiste partijen. Organiseer je, en houd je aan een informatiedieet, beval Harari aan. ‘Informatie is voedsel voor de geest. Vermijd dus ongezonde informatie. Te veel informatie is niet goed voor je, zoals te veel eten dat ook niet is. Neem de tijd om het te verteren voordat je weer iets naar binnen werkt.’ Die fietser in Amsterdam, ik gun haar zo’n dieet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant